اربعین حدیث در اربعین امام حسین (علیه السلام)

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
عزیزانی كه پای تلویزیون هستند، زمانی بحث را گوش می دهند كه شب اربعین امام حسین است. اربعین سال 1388. من امروز یك نگاهی به بحث هایم كردم. 24 سال پیش یكطور گفتم. ده سال بعدش، پنج سال بعدش، به هر اربعینی رسیدم، یك چیزی گفتم. فكر كردم حرف ها تكراری نباشد، گفتم امشب چهل تا حدیث بخوانم. چون 28 دقیقه وقت داریم. تند تند حدیث می خوانم. حدیث های دو كلمه ای. و حدیث داریم به مناسبت اربعین، هركس اربعین حدیث، یعنی هركس چهل حدیث حفظ كند، و به كار ببندد روز قیامت جزء فقها محشور می شود. چهل تا حدیثی كه مورد نیاز باشد و به كار بیاید. پس به مناسبت اربعین چهل حدیث می خواهم برای شما بخوانم. اگر كسی پای تلویزیون است می خواهد نوار كند، بنویسد، بنویسد. بعضی از حدیث ها را می خواهد تابلو كند، تابلو كند. من اینها را انتخاب كردم.
حدیث اول: «الْمُؤْمِنُ مِرْآه یُ الْمُؤْمِن» (بحارالانوار/ج /71ص 268)مؤمن آینه ی مؤمن است. آینه عیب را بی سرو صدا می گوید. تو هم بی سر و صدا بگو. آینه روبرویش می گوید. پشت سر صفحه كوك نمی كند. تو هم روبرویش بگو. آینه چون صیقلی است عیب را می گوید. غرض و مرض ندارد. تو هم اگر عیب كسی را می گویی، انتقاد می كنی، روی غرض و مرض نباشد.
1- مؤمن در مسجد، همچون ماهی درون آب
2- «المؤمن فی المسجد كالسّمك فی الماء» مؤمن كه در مسجد می آید انگار ماهی در دریا است. غیر مؤمن كه در مسجد می آید انگار گیر افتاده است. یعنی باید مؤمن با مسجد رابطه داشته باشد. پرسیدند آقا نمی دانیم فلانی آدم خوبی است یا بد. ببین سر و كارش با نماز جمعه چیست؟ با مسجد چیست؟ غیر از وقت انتخابات كه می آید برای تبلیغاتش حرف بزند، وقت های دیگر هم در نماز جمعه پیدا می شود؟ در نماز جماعت پیدا می شود؟ ما آدم هایی داریم سال می آید و می رود پایشان را در هیچ مسجدی نمی گذارند. ولی همین كه می خواهند جزء شورای شهر بشوند و رییس جمهور شوند و نماینده های مجلس شوند، مسجد به مسجد می رود. چرا وقتی می خواهی رییس شوی مسجد به مسجد می روی؟ ولی همین كه از ریاست گذشتی یا قبلاً پایت را در مسجد نمی گذاری. حالا ممكن است بگویی من این آقا را قبول ندارم. خوب یك آقای دیگر. مؤمن اهل مسجد است. مؤمن در مسجد مثل ماهی در دریا است.
2- نقّادی و انتقاد، نشانه ی دوست خوب
3- «مَنْ أَحَبَّكَ نَهَاك» (بحارالانوار/ج /75ص 90)هركس دوستت دارد، تو را از خلافكاری نهی می كند. آنهایی كه تو هر كاری كردی در روی تو می خندند، معلوم می شود تو را دوست ندارند. آن كسی دوست واقعی است، دختر و پسرها! دوست واقعی ما كسی است كه جلوی فساد ما را بگیرد. آن كسی كه فساد ما را تشدید می كند، كف می زند، سوت می زند. این سی دی را می گیرد و یك سی دی دیگر می دهد، بالای این فیلم یك پول دیگر می دهد. بعد از سیگار یك سیگار دیگر دستت می دهد، بعد از سیگار به تریاكت می نشاند، عوض چرند یك چرند هم او می گوید. تو یك جك می گویی، او هم یك جك دیگر می گوید. تو یك نفر را مسخره می كنی، او هم یك نفر دیگر را مسخره می كند، معلوم می شود او دوست تو نیست. دوست واقعی كسی
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 2
است كه اگر یك خلاف كردیم، جلوی ما را بگیرد. اگر خلافی می كنیم، دارند دور ما لبخند می زنند، اینها دوست واقعی نیستند. «مَنْ أَحَبَّكَ نَهَاك» هركس دوستت دارد جلوی فساد را می گیرد.
4- «حَدَّ الْجِوَارِ أَرْبَعُونَ دَارا» (وسایل الشیعه/ج /19ص 388) «جوار» ، «جار» یعنی خانه. حد همسایه از هر طرفی چهل تا خانه ی همسایه است. و همسایه خیلی به گردن همسایه حق دارد.
5- «مَنِ اغْتَابَ مُسْلِماً أَوْ مُسْلِمَه یً لَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ تَعَالَی صَلَاتَهُ وَ لَا صِیَامَهُ أَرْبَعِینَ یَوْماً» (بحارالانوار/ج /31ص 495)هركس غیبت یك مسلمانی را بكند، تا چهل روز نه روزه اش قبول است، نه نمازش قبول است. غیبت مثل گوشت مرده است. گوشت زنده را بكنی، جای آن پر می شود. گوشت مرده جایش پر نمی شود. غیبت هم آبروی طرف را می ریزد. آبرو رفت دیگر جای آن پر نمی شود. پول طرف از بین برود جای آن پر می شود. طرف مریض شود جای آن سالم می شود، اما چیزی كه دیگر جای آن پر نمی شود آبرو است. آبروی طرف دیگر جایش پر نمی شود.
6- «كُونُوا لَنَا زَیْنا» (بحارالانوار/ج /65ص 151)فرمود: زینت ما باشید. وقت مسجد كه مسجد می روید طوری نماز اول وقت بخوانید كه بگویند: «هولاء جعفریه» اینها طرفداران امام جعفر صادق هستند. كه اینقدر به نمازشان عنایت دارند. برای ما زینت باشید. بگویند: این شیعه است. اگر شیعه است خلاف نمی كند. شیعه كلاهبرداری! شیعه دروغ! شیعه قسم به ناحق! شیعه مردم آزاری! شیعه همسر آزاری!
3- فراگیری علم، فریضه ی دینی
7- «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِیضَه ی» (بحارالانوار/ج /1ص 171)سواد و علم واجب است. مراد من از سواد این دیپلم ها و لیسانس ها نیست. یعنی علاوه بر این درس ها یك مدرك اضافه. اینها كه خیلی ها برای مدرك می خوانند. بعضی ها هم نه برای مدرك نمی خوانند. اما هیچوقت به خودتان فارغ التحصیل نگویید. زن حامله فارغ می شود. ما در اسلام فارغ التحصیل نداریم. خدا به پیغمبرش می گوید: «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنی عِلْماً» (طه/114)تو هم فارغ التحصیل نیستی. وقتی به پیغمبر می گوید: فارغ التحصیل نیستی، ما دیگر باید خجالت بكشیم بگوییم، فارغ التحصیل هستیم. مطالعه ی ممتد! ساعاتی را برای مطالعه بگذاریم. هفته ی كتاب گزارش تلخی را از صدا و سیما شنیدیم. كه مردم ایران در جمع روزی 18 دقیقه مطالعه می كنند. البته حالا یكی دو ساعت مطالعه می كند، یكی هیچی! ساعات مطالعه را بر جمعیت ایران تقسیم می كنند، یعنی یك انسان باید 18 دقیقه مطالعه كند! یعنی به مُخمان 18 دقیقه برسیم؟ نه هر اطلاعاتی! علم مفید. خیلی چیزها را بدانیم، هیچ جا آباد نمی شود. ندانیم جایی خراب نمی شود. علم مفید!
4- خطر ریاست طلبی و برتری جویی
«مَلْعُونٌ مَنْ تَرَأَّس» (بحارالانوار/ج /70ص 151)حدیث است. خدا لعنت كند هركس كه از در رسید بخواهد رییس شود و لیاقت نداشته باشد. یعنی آدم های قدرت طلب و ریاست طلب را خدا لعنت كرده است. بله یكوقتی یك مسئولیتی، كس دیگری نیست. مثل اینكه یك پیچی است می خواهی باز كنی، اینها مچشان زور ندارد. می گوید: آقا به من بده من این پیچ را باز می كنم. یكوقت یك كاری است. مثل اینكه یوسف خودش را پیشنهاد كرد. گفت: اگر می خواهید جلوی قحطی را بگیرید، من را مسئول گندم كنید، با یك مدیریتی گندم را جیره بندی می كنم، كه قحطی به مردم فشار نیاورد. اگر بتوانید یك مشكلی را حل كنید، كه كس دیگر نتواند حل كند خودت را كاندیدا كن. اما چه چیز من از او كمتر است؟ پس من هم جلو بیایم. كسی خودش را
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 3
مطرح كند برای شورای شهر، برای رییس جمهوری، برای وكیل مجلس كه بین خودش و خدا بتواند یك مشكلی را حل كند. من به بعضی از دوستان هم كه كاندیدا شدند، بعضی ها هم رأی آوردند، بعضی هم برای نمایندگی مجلس رأی نیاوردند. گفتم: بیا، حضرت عباسی كاندیدا شدی كه چه؟ تو چه مشكلی را می توانی حل كنی؟ گفت: من چه مشكلی دارم؟ گفتم: عیبی نداری. می توانی چه مشكلی را حل كنی؟ خدا پدرم را رحمت كند. به من گفتند: كاندیدا شو. گفت: من راضی نیستم كاندید شوی. گفتم: چرا؟ گفت: تو می توانی پیاز را كیلویی یك قِران ارزان كنی؟ گفتم: نه! گفت: درست را بده. اگر می توانی مشكل حل كنی، جلو بیا. صرف اینكه نه آقا من صدایم خوب است. منبرم خوب است. در دانشگاه هم هستم. من را می شناسند. قبیله ی من هم بزرگ است. تجار هم گفتند: ما خرج انتخابات تو را می دهیم. پس پول دارم، مرید هم دارم. قبیله هم دارم. پس جلو می آیم. چه مشكلی را حل می كنی؟ اگر نمی توانید مشكلی را حل كنید، ریاست طلبی مورد لعنت است. مگر كسی كه بتواند مشكلی را حل كند.
«مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقَی كَلَّهُ عَلَی النَّاس» (بحارالانوار/ج /74ص 142)حدیث دیگر. حالا مردم پای تلویزیون نگویند: قرائتی امشب چه مشكلی دارد؟ چون شب اربعین است. اربعین یعنی چهلم. و حدیث داریم هركس چهل تا حدیث بلد باشد، روز قیامت با علمای ربّانی محشور می شود. با فقها محشور می شود. من هم می خواهم امشب چهل تا حدیث بگویم. منتهی توضیح هم نمی دهم. تند تند می روم. «مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقَی كَلَّهُ عَلَی النَّاس» خدا لعنت كند هركس خرجی اش را روی دوش مردم می اندازد. یعنی خدا لعنت كند كسی كه سفره پهن می شود، می آید می خورد. وقت كار جیم می شود. یعنی می خورد ولی كار نمی كند. بارش را روی دوش مردم می اندازد. هركس می تواند كار بكند نباید بارش را روی دوش مردم بیاندازد. حدیث دیگر.
«مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً فَجَّرَ اللَّهُ یَنَابِیعَ الْحِكْمَه یِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَی لِسَانِه» (بحارالانوار/ج /67ص 249)هركس چهل روز بتواند، هركس چهل روز بتواند كارهایش صد در صد خالص باشد، خداوند حكمت را از قلبش بر زبانش جاری می كند. یعنی آدم حكیمی می شود. حرف هایی هم كه می زند، حرف های پخته می زند. دیگر چرت و پرت نمی گوید. حرف بی معنا و مهمل نمی زند. هركس چهل روز كارهایش صد در صد خالص باشد، خداوند او را حكیم قرار می دهد. یعنی حرف های حكیمانه از قلبش بر زبانش جاری می شود. حدیث دیگر.
5- نشانه های مؤمن و منافق در برابر گناه
علامت مؤمن و منافق این است. مؤمن گناهش را فراموش نمی كند. ولی فاسق گناهش را فراموش می كند. اگر یك وقت گفتی: عجب! ما هم از این كوچه رد شدیم، یك درختی اینجا بود ما این درخت را گرفتیم، شكستیم. گاهی می بینیم اوه. . . این بچه بود یك سیلی به او زدم. اگر بعد از چهل سال، بعد از بیست سال، حدیث داریم اگر بعد از بیست سال گناهت یادت آمد و شرمنده شدی این علامت ایمان است. علامت منافق این است كه وقتی گناه می كند، انگار یك مگس از كنار گوشش ویز می كند می رود. یعنی فراموش می كند.
حدیث داریم خدا هركس را دوست دارد، عیب هایش را به او نشان می دهد تا از خدا عذرخواهی كند. اگر عیب خودت را تشخیص دادی، بنده بنشینم ببینم چه آیه هایی را عمل نكردم. بسم الله ! آیه را عمل كنم. آیه ای را عمل كنم. این آیه را عمل كردی؟ «فی صَلاتِهِمْ خاشِعُون» (مومنون/2)تو سر نماز حواست جمع است؟ «لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ» (مومنون/5)شهوت خودت را حفظ كردی؟ «خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّه ی» (مریم/12)تو قرآن را جدی گرفتی؟ آیات را بخوانیم ببینیم، فاصله ی ما با قرآن دور است یا نزدیك؟
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 4
حدیث داریم خدا هركس را دوست دارد، یادش می دهد كه عیبش چیست. امام صادق فرمود: بهترین دوست من كسی است كه عیب مرا به من بگوید. ما اگر كسی عیب ما را به ما بگوید، او را دوست نداریم. اَه. . . دیگر نقادی می كند. آقا به غریبه نگو. ولی به خودش بگو. البته وقتی انتقاد می كنید، خوبی هایش را هم بگویید. بگویید: آقا این كمال را داری. این خوبی را داری. این خوبی، خوبی، خوبی. . . این دو عیب را هم داری.
«ذهاب البصر خیر من عمی البصیره ی» (غررالحكم/41) الله اكبر ! حدیث داریم آدم كور شود، بهتر از این است كه كوردل شود. كور دنیا را نمی بیند، كوردل حق را نمی بیند. همینطور هول هولكی! زنده باد مرده باد! اعدام باید گردد. آزاد باید گردد. با هر بادی حركت می كند. امام فرمود: آدم چشمش نبیند، نابینا شود بهتر از این است كه عقلش از كار بیفتد. حق و باطل را نفهمد. چرا به این رأی می دهی؟ والله من از عكسش خوشم آمد. اِ اِ. . . كلید مملكت را می دهی به خاطر عكس او؟ ! تیپش خوب است. اِ. . . مگر رفته ای اسب بخری؟ اسب را آدم می گوید: این اسب خوش تیپ است.
خدا یك كسی را بیامرزد. آمد یك واعظ ببرد. گفت: صدایش هم خوب است؟ گفتند: والله حرف هایش خوب است، صدا ندارد. گفت: اگر صدا ندارد، من اگر بی سواد باشد، خوش صدا او را می برم. اگر دانشمند باشد صدا نداشته باشد، نمی برم. گفتیم: چرا؟ می گفت: من می خواهم حسینیه ام پر شود. من حساب می كنم شله زرد می دهم صد نفر می آیند. قیمه بدهم دو هزار نفر! فلانی را بیاورم، چهار هزار نفر. من اصلاً كار ندارم چه كسی یاد گرفت، چه كسی یاد نگرفت. می خواهم حسینیه ام پر شود. و لذا یك كسی را باید برای محرم و اربعین و قتل و ختم دعوت كنم كه حسینیه پر شود. آن رییس هیئت هدفش پر شدن حسینیه است. مردم چیزی یاد گرفتند، یاد نگرفتند. . . می خواهم دسته ی من یك سرش كجا و یك سرش كجا. . . و لذا چون رییس هیئت است از طولانی بودن دسته كیف می كند. اماحساب نمی كند از این دسته چند تا نماز جمعه می روند؟ از شلوغی مسجد هم كیف می كنی یا از شلوغی هیئت كیف می كنی؟ اگر از هر دو كیف كردی، خوشا به حالت! هم از مسجد شلوغ و هم از هیئت شلوغ! اما اگر از مسجد شلوغ خوشت نیامد، از حسینیه ی شلوغ خوشت آمد پیداست دكان است.
بنده اگر. . . استغفرالله! خدایا مرا بیامرز. اگر وقتی با خدا حرف می زنم، حواسم پرت است. وقتی با خلق خدا حرف می زنم حواسم جمع است. پیداست این سخنرانی ها دكان من است. تو اگر بیمار نیستی، چطور وقتی با خدا حرف می زنی، حواست پرت است. وقتی با مردم حرف می زنی حواست جمع است، مریض هستیم. چطور وقتی حمد و سوره می خوانیم حواسمان پرت است؟ در قنوت حواسمان جمع است. یا الله بده بیاید. چون در قنوت می گیریم حواسمان جمع است. در «الرحمن الرحیم» و «مالك الیوم الدین» تحویل خدا می دهیم. آنجا كه تحویل خدا می دهیم، حواسمان پرت است. آنجا كه رد می كنیم حواسمان پرت است. آنجا كه می گیریم، حواسمان جمع است. خوب «وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفینَ» (مطففین/1)آنهایی كه كم فروشی می كنند. چون «إِذَا اكْتالُوا عَلَی النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ» (مطففین/2)وقتی می خواهند بگیرند، خوب می گیرند. «وَ إِذَا كاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ» (مطففین/3)وقتی می خواهند بدهند، كم می دهند. یعنی كم می دهند، زیاد می گیرند. ما وقتی از خدا تجلیل می كنیم، حواسمان پرت است. وقتی تحویل می گیریم حواسمان جمع است.
«من لم یعرف الخیر من الشر فهو من البهائم» (غرر الحكم/41)بعضی از آدم های نااهل تشبیه شدند. «كالحجاره» قلبشان سنگ است. «كمثل الحمار» مثل الاغ است. «كَالْأَنْعام» مثل گاو است. یكجا داریم «بَلْ هُمْ أَضَل» (فرقان/44)از گاو بدتر است. اوه اوه اوه! این چه كرده كه خدا در قرآن می گوید: از گاو بدتر است. می گوید: «أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُون» غفلت از چه؟ غفلت از استعدادها! عمرت را
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 5
كجا می دهی؟ جوان، جوانی ات را كجا خرج می كنی؟ غفلت از خدا، غفلت از معاد، غفلت از استعدادها، غفلت از آینده، غفلت از گذشته، غفلت از محرومین و مستضعفین، غفلت از فامیل، غفلت از مرده ها، غفلت از بیمارها، غفلت از فقرا، از هرچه غافل شویم، اینها را همه را داریم. مثلاً غفلت از خدا داریم. «نَسُوا اللَّه» (توبه/67)خدا را فراموش كردیم. غفلت از معاد، «نَسُوا یَوْمَ الْحِسابِ» (ص/26)غفلت از مكتب، نمی گوید: خدا چه می خواهد؟ عروس و داماد با هم صحبت می كنند، نمی گویند: راه خدایی چیست؟
«إِنَّ الذَّلِیلَ هُوَ الظَّالِم» (بحارالانوار/ج /75ص 203)یك حدیث داریم ذلیل آن كسی است كه ظالم است. یعنی ظلم ذلت می آورد. ممكن است مردم از او بترسند، مردم از گرگ هم می ترسند. ولی گرگ عزیز نیست. مردم از پلنگ هم می ترسند، اگر سگ كسی راه می رود، مردم دوستش دارند. حدیث داریم اگر كسی را از زبانش می ترسند، احترامش می گذارند، این بدترین آدم ها است. «شَرُّ النَّاس» بدترین آدم ها كسی است كه مردم از شر زبانش بگوید: یا الله یاالله! پدرت نفهمد در خانه داد می زند. یا الله یا الله، . . . اگر خواهرها و برادرها در خانه از ما ترسیدند، اگر همسر از همسر ترسید، بدترین آدم ها، حدیث داریم بدترین آدم ها كسی است كه مردم از او بترسند، از ترسش به او احترام كنند. «إِنَّ الذَّلِیلَ هُوَ الظَّالِم» كسی كه ظلم كند، آدم ذلیلی است. ولو مردم از او بترسند، می ترسند. احترامش را هم می گیرند. اما ذلیل است. الآن اسرائیل ذلیل است. به حق ذلیل است. سلمان رشدی الآن ذلیل است. امام حسین الآن عزیز است.
ده ها هزار آدم داریم افتخار می كند من سید حسینی هستم. یك نفر روی كره ی زمین، اینكه می گویم برای فخر رازی هست. فخر رازی از علمای سنی است. عالم مهمی است ولی سنی است. این را از فخر رازی یادم آمد. می گوید: ده ها هزار نفر افتخار می كنند ما از نسل امام حسین هستیم. یكنفر روی كره ی زمین نیست كه افتخار كند از نسل یزید است. «إِنَّ الذَّلِیلَ هُوَ الظَّالِم» همین است.
«أَذَلَّ اللَّهُ مَنْ أَهَانَ أَهْلَ الْبَیْت» (بحار الانوار/ج /8ص 144)هركس به اهل بیت اهانت كند، ذلیل است. شما نمی دانید اینهایی كه كربلا بودند به چه روز زشتی افتادند. . . حرمله را سوزاندند. شمر را تكه تكه كردند. یعنی تمام اینهایی كه كربلا اهل بیت را كشتند، به دست مختار و زمان مختار و این طرف و آن طرفش اینها همه نابود شدند. «إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاه یِ الدُّنْیا» (غافر/51)قرآن قول داده است. «إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاه یِ الدُّنْیا» یعنی ما پیغمبران و یارانش را در همین دنیا یاری می كنیم. . . من سوریه رفتم. قبر معاویه در بورس نیست. ولی با یك پولی به یك كسی دادیم، كه ما را سر قبر معاویه ببرد. من سر قبر معاویه رفتم. یك خانه ی خرابه، یك قبر مخروبه. آنوقت رقیه را ببینید چه گنبد و بارگاهی دارد؟
«الْعِلْمُ خَیْرٌ مِنَ الْمَال» (بحارالانوار/ج /1ص 187)علم بهتر از مال است. خیلی جوان ها در بازار جوانی شان را می گذرانند. . . من به خیلی از آنها گفتم. گفتم: تا جوان هستی، می خواهی چه كنی؟ صبح ها یك ساعت درس بخوان. یا شب ها درس بخوان. حیف هستی تمام عمرت، حالا فرض كنیم كمپانی شوی. جوان هایی كه در بازار و خیابان تجارت می كنند، یا كار می كنند یا كشاورزی می كنند، كارشان مقدس است. كار عبادت است. كار مقدس است. اما علم مقدس تر از كار است. یك ساعاتی را برای مطالعه بگذارید.
«كل شی ء ینقص علی الإنفاق إلا العلم» (غررالحكم/42)از مال هرچه به این و آن بدهی كم می شود. اما علمت را هرچه به این و آن بدهی كم نمی شود. حدیثی دیگر.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 6
6- حُسن خلق، مایه سنگین میزان در قیامت
«مَا مِنْ شَیْ ءٍ أَثْقَلَ فِی الْمِیزَانِ مِنْ حُسْنِ الْخُلُقِ» (وسائل الشیعه/ج /12ص 152)قرآن آیات زیادی داریم. «ثَقُلَتْ مَوازینُه» (اعراف/8)، «خَفَّتْ مَوازینُه» (اعراف/9)میزان بعضی ها سنگین است. میزان بعضی ها سبك! حدیث داریم اگر می خواهید قیامت وزنتان سنگین باشد، هیچی بهتر از حسن خلق نیست. افرادی ممكن است دائماً هم ذكر بگویند. اما در خانه بد اخلاق هستند. خانم ممكن است همه ی روضه های هفتگی منطقه را برود، ولی در خانه شوهرش از او راضی نیست. همسر از همسر راضی باشد. هیچ چیز بهتر از حسن خلق نیست.
«مَنْ یَطْلُبِ الْعِزَّ بِغَیْرِ حَقٍّ یَذِل» (كافی/ج /8ص 20)افرادی عزت را از ناحق می خواهند. مثلاً فكر می كند اگر پوسترش بزرگ باشد، ما داریم كاندیداها وقت انتخابات مثلاً ستاد تبلیغاتی اش عكس هایش را همینطور به ردیف می زند. مردم می گویند: خوب یك كوچه یك عكس كافی است. اصلاً ما عكس نمی خواهیم وقتی در تلویزیون خودشان می آیند حرف می زنند، خوب خودش را دیدیم. حرف هایش را هم شنیدیم، دیگر عكس او برای چیست؟ این فكر می كند ستاد انتخابی دیگر هرچه عكسش بزرگ تر و همینطور مثل آجر كنار هم بچسبانیم. . . حدیث داریم كسی كه از راه گناه عزت می خواهد، این ذلیل می شود. «مَنْ یَطْلُبِ الْعِزَّ بِغَیْرِ حَقٍّ یَذِل» می رود از بانك ها قرض می كند كه خانه ی لوكس بسازد. برای چه از بانك ها قرض می گیری كه خانه ات لوكس باشد؟ لوكس نباشد. حدیث داریم حضرت امیر آمد گوشت بخرد، دكان قصابی یك مرتبه متوجه شد، پول در جیبش نیست. گفت: آقا فردا می آیم. قصاب گفت: چرا؟ گفت: متوجه شدم پول در جیب من نیست. گفت: آقا خواهش می كنم. خواهش می كنم. مغازه متعلّق به خودتان است. گوشت ببرید فردا پول بیاورید. امیرالمؤمنین فرمود: عوض اینكه به تو بگویم: فردا پول! به شكمم می گویم: فردا گوشت! چرا نسیه كنم؟ ما به جای اینكه به مردم بگوییم: فردا پول؟ روی چشم و هم چشمی، آخر عروس خانم، آقازاده تو كه پول نداری، این همه پول گل می دهی چه كنی؟ حالا مثلاً ما زنمان را بردیم بوق نزدیم، باطل بود؟ ماشین چندی، گل چندی، تو اصلاً خانه ات اجاره ای است. در كوچه بن بست است. خدا می داند بعضی ها كمد می خرند و راه نیست كمد را در خانه ببرند. از خانه پشت بام به پشت بام كمد می كشند. حالا كه چه می شود ساعت اول ماشین لباس شویی نباشد. مگر می شود؟ بسمه تعالی بله می شود. ما گاهی وقت ها از راه قرض و وام و گدایی و التماس و چشم داشت به آن كه انشاء الله فلانی چه بیاورد و فلانی چه خواهد آورد و فلانی چقدر سخت است برای ما چیزی نیاورد. چشم روشنی نیاورد. یعنی همینطورخودمان را به آب و آتش می زنیم، حدیث داریم هركس از راه گناه می خواهد عزیز شود، این فكر می كند اگر پیراهنش این قیمتی باشد عزیز است. امام خمینی عزیزترین فرد ایران بود، حسینیه ی جماران گچ و خاك بود. حتی سفید هم نشد. و شاه ذلیل ترین فرد ایران شد و حال آنكه كاخ هایش همه سنگ مرمر بود. یعنی شاه در كاخ مرمر ذلیل بود، امام خمینی در حسینیه ی جماران. . . امام حسین زیر سم اسب عزیز بود. و یزید روی قدرت ذلیل شد. از راه گناه عزت نمی آید.
«الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِه» (بحار الانوار/ج /1ص 165)یعنی «تا مرد سخن نگفته باشد *** عیب و هنرش نهفته باشد» «فَلَمَّا كَلَّمَهُ قال» (یوسف/54)یوسف كه حرف زد، طرف گفت: ماشاء الله! ماشاء الله! از حرف هایت پیداست چقدر عاقل هستی. چقدر مدیر هستی. پس بیا «إِنَّكَ الْیَوْمَ لَدَیْنا مَكینٌ أَمینٌ» (یوسف/54)تو بیا حكومت مصر را به تو می دهم. «فَلَمَّا كَلَّمَهُ قال» یعنی تا مرد سخن نگفته باشد. . . سعی كنیم كم حرف بزنیم.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 7
«أحسن الكلام ما زانه حسن النظام» (غررالحكم/210)بهترین كلام این است كه ریتم داشته باشد. هم عوام بفهمد و هم خواص. بعضی حرف ها را عوام نمی فهمند. بعضی حرف ها را خواص نمی پسندند. اگر می خواهید ببینید حرف زدن شما خوب است، این است كه حرف خوب آن است كه عوام بفهمند، خواص هم بپسندد. یعنی بچه ی ده ساله بفهمد شما چه می گویی. استاد دانشگاه هم بگوید: این حرف منطقی است. عوام بفهمد و خواص بپسندد. «أحسن الكلام» این است.
«أحسن القول السداد» (غررالحكم/210)بهترین قول آن است كه منطقی باشد.
7- نماز اول وقت، نشانه ی شیعیان واقعی
«امْتَحِنُوا شِیعَتَنَا عِنْدَ مَوَاقِیتِ الصَّلَاه ی» (وسایل الشیعه/ج /4ص 114)اگر می خواهید ببینید شیعیان ما نمره شان چند است، ببینید نسبت به نماز اول وقت چطور است؟ امتحان كنید شیعیان ما را به توجه به نماز. یكبار شده كسی نذر كند، این خانم هایی كه نذر می كنید شله زرد می دهید، آش می دهید. یا آقایانی كه نذر می كنید گوسفند بكشید، این نذرها عیبی ندارد. اما تا به حال نذر كردید نمازتان را اول وقت بخوانید؟ نذر كردید كه اگر نمازتان قضا شد، یك چند هزار تومان خودتان را جریمه كنید؟ حساسیت شیعیان ما را راجع به نماز امتحان كنید.
«ملاك السیاسه ی العدل» (غررالحكم/331)اگر می خواهید ببینید فلانی سیاستش خوب است یا نه، ببینید عادل است یا نه؟ اگر عادل بود، این سیاستش خوب است.
«نعم السیاسه ی الرفق» (غررالحكم/331)اگر می خواهی ببینی فلانی سیاستش خوب است، یعنی با مردم رفیق است یا خودش را از مردم بالاتر می داند. اگر خودش را برتر می داند، سیاسی خوبی نیست. بهترین سیاست رفیق شدن با مردم است. بهترین سیاست عدالت است.
«مَنْ بَذَلَ مَعْرُوفَهُ اسْتَحَقَّ الرِّئَاسَه ی» (غررالحكم/331)اگر كسی از خودش مایه گذاشت. نه پول بیت المال! اگر كسی از خودش مایه گذاشت كمك مردم كرد، این استحقاق ریاست دارد.
حدیث داریم امام زمان فرمود: «وَ لَا نَاسِینَ لِذِكْرِكُم» (بحارالانوار/ج /53ص 174)حضرت مهدی به شیعیان پیام داده است. گفته: من شما را فراموش نمی كنم. «مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِكُم» (بحارالانوار/ج /53ص 174)ما شما را غافل نیستیم. حدیث داریم اگر دعای من نبود، دشمنان شما را قورت می دادند. كشور «اشهد ان علیا ولی الله» ایران است. ببینید دور تا دور ایران، بیست، سی سال است چقدر دور ما. . . دور تا دور ما یك كمربند خطر است. یك كمربند خطر دور تا دور ما است. و ایران روز به روز جلو می رود. با همه ی عیب هایی كه آدم احساس می كند. با همه ی ضعف هایی كه داریم در عین حال پیداست یك كس دیگر ما را نگه داشته است. یك نخی در اسكناس است كه اسكناس مانده است. و الا رنگش كه دائم. . . آدم نگاه می كند، آنجا سوراخ است. آنجا سوراخ است. ولی در اسكناس یك نخ است. یك نخی هست، در غدیر خم فرمود: «اللهم وال من والاه» آنهایی كه علی را دوست دارند، خدایا دوستشان داشته باش. «عاد من عاداه» این ولایت امیرالمؤمنین، این مسئله خیلی مهم است. اشكی كه ما برای امام حسین می ریزیم. خرجی كه برای امام حسین می دهیم. عشقی كه نسبت به اهل بیت داریم. حالا من یادم نیست كه سیصد تا است یا سه هزار تا! یكوقت از لغت نامه ی دهخدا شمردم. حالا بگو: سیصد تا، سیصد تا علی آباد در ایران است. خوب این عشق علی است. همه ی بچه هایمان را اسم حسین و علی بگذاریم. امام زمان فرمود: من شما را فراموش نمی كنم. ما حسین را فراموش نكنیم.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 8
بدترین گناه قطع رحم است. فرمود: اگر می خواهید بچه هایتان به شما احترام بگذارند، شما به پدر و مادرتان احترام بگذارید. اگر به پدر و مادرت احترام كردی، از بچه ات خیر می بینی. به پدر و مادرت خیر برسان، بچه هایت به تو خیر می رسانند.
شستن دست قبل از غذا و بعد از غذا عمر را زیاد می كند.
8- تدبیر در امور زندگی، عامل دوری از فقر و بدبختی
اگر كسی الگوی مصرفش درست باشد، فقیر نمی شود. «لا فقر مع حسن تدبیر» (غررالحكم/ص 354)اگر بدانید چطور پول خرج كنید. تدبیرتان خوب باشد، مدیریت شما خوب باشد، پولی كه دارید كجا خرج كنید و چطور خرج كنید، فقیر نمی شوید. «سوء التدبیر مفتاح الفقر» (غررالحكم/354)اگر عقلت نرسد پولت را چطور خرج كنی، امام سجاد در دعای مكارم الاخلاق می گوید: خدایا یاد من بده چطور پول خرج كنم. هم پول گیرآوردن كمك الهی می خواهد. هم خرج كردن. بعضی ها پول دارند، نمی دانند چطور خرج كنند.
برادرها و خواهرها شب اربعین شب مهمی است. زیارت امام حسین است. شما هم بحث را شب جمعه گوش می دهید. رییس های هیئت بیایند، من یك كاری می گویم بكنید. بسم الله الرحمن الرحیم. حالا هركس صدای مرا می شنود. ما چند تا هیئت عزاداری در ایران داریم. بیست هزار تا، سی هزار تا، هرچه. هر رییس هسئت عزاداری یك جلسه ی قرآن هم داشته باشد. چون پیغمبر فرمود: قرآن و اهل بیت نباید از هم جدا شود. اگر در یك شهری هیئت عزاداری بیشتر از جلسه ی قرآن بود، پیداست قرآن از اهل بیت جدا شده است. یعنی این قرآن نمی خواند ولی سینه می زند. قرآن و اهل بیت از هم جدا نباشد. سوزن و نخ اگر با هم بود می دوزد. بعد فرمود: «لَنْ یَفْتَرِقَا» نمی گوید: «لا یَفتَرِقا» می گوید: «لَنْ یَفْتَرِقَا» یعنی قرآن و اهل بیت هرگز نباید از همدیگر جدا شود. به لطف خدا تفسیر راه افتاده است. ما الآن دو سه هزار جلسه ی تفسیر داریم. اما عزاداری ها بیشتر است. از عزاداری ها كم نكنید. ما هرچه داریم از حسین داریم. امام صادق هرچه دارد از امام حسین دارد. امام باقر هرچه دارد از امام حسین دارد. ما هرچه داریم از امام حسین داریم. از امام حسین ذره ای كم نكنید. از روضه ها كم نكنید. اما كنار روضه ها یك جلسه های قرآن هم تأسیس كنید. این جوانی كه عزاداری می كند، ماهی یكبار، هفته ای یكبار هم یك آیه ی قرآن بشنود.
یك سلام می دهم شما هم بدهید. بیننده ها شب اربعین بحث راپای تلویزیون می بینند. آنهایی كه پای تلویزیون هستند، شب اربعین بحث را گوش می دهند. به امام حسین سلام كنیم. زیارت امام حسین در اربعین علامت شیعه است. این یك مورد. و شما هم كه سلام كردی امام حسین زنده است. چون شهید زنده است. تا سلام كردی، امام حسین سلام شما را می شنود. قرآن هم به امام حسین گفته: هركس به شما سلام كرد شما جواب گرم تر بدهید. «فحیوا باحسن» یعنی الآن كه شما سلام می كنی، امام حسین جواب گرم تر به شما تحویل می دهد. پس سلام كنیم تا توجه امام حسین را به خودمان جلب كنیم. من بلند می خوانم شما آهسته.
السلام علیك یا ابا عبدالله. و علی الارواح التی حلت بفنائك. علیك منی سلام الله ابدا ما بقیت و بقی الیل والنهار. و لا جعله الله آخر العهد منی لزیارتكم. السلام علی الحسین. وعلی علی بن الحسین. و علی اولاد الحسین. وعلی اصحاب الحسین.
جمله ی آخر. . . خدا در قرآن به انبیا سلام كرده است. «سَلامٌ عَلی إِبْراهیمَ» (صافات/109)آیه ی قرآن است. «سَلامٌ عَلی مُوسی وَ هارُونَ» (صافات/120)آیه ی قرآن است. به همه ی انبیا، «سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلینَ» (صافات/181)به همه ی پیغمبرها سلام كرده است، ولی به حضرت نوح یك سلام خاصی كرده است. نگفته: «سَلامٌ عَلی نُوحٍ» می گوید: «سَلامٌ عَلی نُوحٍ فِی الْعالَمینَ» (صافات/79)یك
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 9
«فِی الْعالَمینَ» اضافه كرده است. یعنی سلام بر نوح در طول تاریخ. ما هم به همه ی امام ها سلام می كنیم. اما به امام حسین كه سلام می گوییم، می گوییم: «ما بقیت و بقی الیل و النهار» یعنی تا من هستم. تا شب هست. تا روز هست. یعنی همان «فِی الْعالَمینَ» همینطور كه خدا به نوح سلام ویژه می كند، ما هم به امام حسین سلام ویژه می كنیم.
خدایا زیارتش را در دنیا با معرفت، و شفاعتش را در آخرت نصیب ما بفرما.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است