نماز، عهد و پیمان الهی

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
سال قبل در اجلاس نماز در بین مقاله ها یك عالم عزیزی، امام جمعه ی موقت قزوین بود. ایشان یك مقاله ای ارائه داد، آن مقاله را دیدم كه حیف است كه فقط در اجلاس نماز خوانده شود، همه ی مردم ایران در جریان باشند. این بحث من با استفاده از مقاله ایشان است. مقاله این بود كه ما سه رقم عهد داریم.
موضوع بحث، نماز پیمانی الهی است. «الصلاه ی عهد الله» نماز یك عهد است.
ما سه رقم عهد داریم. یك عهد داریم، عهد اعتقادی. عهدی باخدا داریم. عهدی با مردم داریم. عهدی هم با خود داریم. با خدا هم سه رقم می شود. عهدی كه با خدا داریم. عهد عقیدتی. عهد عملی، عهد اخلاقی. با مردم، با همسر، با فرزند، با نیاكان و شهدا و مربیان، با نسل آینده، با محرومین و مستضعفان، اینها را یك خرده توضیح بدهم. اما عهد عقیدتی!
1- عهد خداوند با بشر در آغاز خلقت
عالمی به نام عالم ذَر است. كه قرآن اشاره می كند، می گوید كه ما آنجا از بشر عهد گرفتیم. گفتیم: «أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلی» (اعراف/172)خداوند گفت: آیا من رب شما نیستم؟ گفتند: چرا. همین كه انسان فطرتاً او را می شناسد، همین است. ببینید در هواپیما نشستید. حالا آدم های مختلف. كمونیست، لاییك، مسیحی، مجوسی، یهودی، مسلمان، بی دین، صد رقم آدم در هواپیما نشستند. یك مرتبه خلبان می گوید كه: هواپیما به خاطر نقص فنی، در معرض خطر است. شاید سقوط كند. تمام این صد نفر دنبال منجی می گردند. آن منجی خدا است! یعنی پیداست كه توجه به خدا در درون همه هست. كه وقتی نخ ها قیچی می شود، كشتی نقص فنی پیدا می كند و غرق می شود. همه ی اینها آن لحظه ای كه، آن لحظه ای كه در آب هستند قایق برگشته ولی هنوز غرق نشده، آن چند ثانیه ای كه دارد دست و پا می زند، دنبال یك قدرتی می گردد او را نجات بدهد. آن قدرتی كه دنبالش می گردی، همان خداست.
یادم نمی رود یك وقتی یك پسر شانزده، هفده ساله ای گفت: حاج آقا یك سؤال؟ گفت: می شود یك دقیقه برای من خدا را ثابت كنی؟ گفتم: یك دقیقه چرا؟ نیم دقیقه! تو هستی؟ گفت: خوب من هستم دارم با شما صحبت می كنم. گفتم: همین كه هستی، خدا هست. چون تو كه هستی، خودت كه خودت را نساختی. گفت: نه! گفتم: من هم كه مثل تو هستم. نه من تو را ساختم، نه خودت، خودت را ساختی. این قدرتی كه تو را ساخت، به آن قدرت می گوییم: خدا!
آخر نقاش ها وقتی می خواهند نقشه درست كنند، روی سه چیز نقشه درست می كنند. 1- باید نقشه شان سفت باشد. روی یك فلزی، سنگی، آهنی، چوبی طراحی می كنند. روی آب كه نمی شود طراحی كرد. 2- اینكه در نور طراحی می كنند. در تاریكی كه نمی شود نقشه كشید. 3- باید دید كه آنچه روی آن طراحی می كنیم، یك عرض و طولی داشته باشد. خدا طراحی روی یك اسپرم كرده است. اسپرمی كه آب است. روی یك تك سلول! در تاریكی های رحم مادر، این هم چند رقم دستگاه، چند رقم دستگاه. حالا تازه ما انسان هستیم بزرگ هستیم. گاهی آدم یك حیوان هایی را می بیند كه اندازه ی سر سوزن هستند. دارند روی زمین راه می روند، می گوید: اوه اوه اوه! این خیلی ریز است. اندازه ی سر سوزن است. بعد می بینی همین چشم دارد. معده
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 2
دارد. رگ دارد. دست دارد. پا دارد. نقاشی خدا روی آب است نه روی جماد. روی سلولی است كه سی میلیونش روی یك قطره جایش است. اینقدر ریز، این هم چند دستگاه! گوارش، بینایی، باصره، سامعه، گوش، شنوایی، بینایی، زبان، گوارش، انگشت، اعصاب، استخوان بندی، رگ، قلب، كلیه، اوه. . . بیست، سی دستگاه را روی یك تك سلول طراحی كرده. خدا را می خواهی بشناسی؟ تو هستی؟ بله. خودت، خودت را ساختی؟ نه! خوب پس هستم. خودم هم خودم را نساختم. هر قدرتی مرا ساخته است، همان خداست. خلاص! «أَ لَسْتُ بِرَبِّكُم» انسان وقتی مضطر شد، دلش به یكجا می رود.
2- شناخت خوبی ها و بدی ها، عهد اخلاقی خداوند
عهد اخلاقی «فَأَلْهَمَها فُجُورَها» (شمس/8)اخلاق هم یك تعهدی است كه خدا در باطن انسان گذاشته است. یعنی خوب و بد را كوچولوها هم می فهمند. یك بچه ی دو ساله، دو سالش است. یك سیب به شما می دهد، می گوید: این سیب را نگه دار، مثلاً برود دستش را بشوید و برگردد. این بچه می رود. می رود آنجا و برمی گردد، می بیند شما سیبش را خوردی. این كلمه ی امانت و خیانت بلد نیست، اما از مخ تا كف پا با تمام وجوش می گوید: این سیب نزد تو امانت بود، تو به امانت خیانت كردی. یعنی می فهمد، امانت خوب است. خیانت بد است. «فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها» (شمس/8)یعنی خدا در نهاد هركسی خوب و بد را گذاشته است. یعنی بدها هم می فهمند كارشان بد است. بدها هم آدم های خوب را قبول دارند.
گاهی یكی از بندگان خوب كه از دنیا می رود، در تشییع جنازه اش می بینیم آدم های رذل هم آمدند. می گوییم: این چه كسی است؟ می گوید: ما كه خیلی بد هستیم، ولی این آدم خوبی بود. یعنی خوبی جاذبه دارد. این فطرت انسان است. پس انسان در درون به خدا عقیده دارد. در درون به خدا تعّهد دارد. نماز عهد است. بابا یك سگ را نان بدهی، دُم تكان می دهد. درخت را آبش بدهی، میوه می دهد. میوه ندهد، سایه و چوب می دهد.
من اگر یك دوربین عكاسی به شما بدهم. شما تا آخر عمر می گویی: من آقای قرائتی را دوست دارم. می گویی: چرا؟ می گوید: به ما یك دوربین داد. من به تو دوربین بدهم، تا آخر عمر مرا دوست داری. آنوقت خدا دو تا دوربین به تو داده است. این دوربین ها كه نود سال فیلم برداری می كنند. هم عكس ساده برمی دارد، هم عكس رنگی برمی دارد. هم از دور و هم از نزدیك. از سه زاویه، دوربین شما فقط باید روبروی شما عكس بگیرد. می روی دكان عكاسی چنین می كند. دائم سر را تنظیم می كند ولی شما در چشم از سه زاویه، یعنی چنین هم كند، آدم می فهمد. یعنی غیر از روبرو، آدم از راست و چپ هم می فهمد. سمت شانه ی راست و چپش را هم از سه زاویه می بیند. آخر این دو تا دوربین، بعد اینقدر هم ظریف، چند مثقال است؟ دو تا دوربین ظریف نود سال عكس برداری می كند، ساده و رنگی و دور و نزدیك، آنوقت این یك الحمدلله نمی خواهد؟ الحمدلله نمی خواهد؟ این هم با چه حفاظتی! چون از پی است، چشم ما از پی است. پی زود خراب می شود. مگر اینكه در آب و نمك باشد. اشك ما شور قرار داده است. نه آب و نمكی كه در بیرون است. آب و نمك در آن بریزد. اگر ما اشك نداشته باشیم، شما آب نمك بریزی كور می شویم. آب نمك چشم غیر از آب نمكی است كه درست می كنیم. این اشك ما از ده ماده تركیب شده است. آب نمك طبیعی نیست. بعد مژه گذاشته است. پوشش گذاشته است. بالایش ابرو گذاشته است. در گودی گذاشته كه اگر یكوقتی هم مشت خورد، چشم آسیب نبیند. در كوچه ی بن بست گذاشته است. «أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَیْنَیْنِ» (بلد/8)یك جفت چشم به تو ندادم؟ «وَ لِسَانًا» (بلد/9)زبان ندادم. انسان همه ی عضوهایش درد می گیرد، تنها عضوی كه درد نمی گیرد، تا آخر عمر، از اول عمر تا آخر عمر درد نمی گیرد زبان است. هیچ كس نمی گوید: زبانم درد آمد. با یك حركت هم قاشق است. هم جارو می كند. غذا زیر
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 3
و رو می كند. با اینكه غذا را به این طرف و آن طرف می فرستد، خودش زیر دندان نمی رود. اتوماتیك زیر زبان چشمه ای است كه دائم لحظه به لحظه آب تزریق شود. اثر آب دهان در تغذیه، در هضم غذا. . . انسان یك عهدی بین خودش و خدا دارد. یك عهد عملی، یك عهد اخلاقی و یك عهد عقیدتی. حالا. . . نماز عهد خداست.
3- نماز، هدف خلقت و بعثت
عرض كنم كه هدف خلقت نماز است. نماز، هدف 1- خلقت 2- بعثت؛ عبادتی است همگانی. عبادتی است شبانه روزی. عبادتی است محوری. نماز قلعه و حصن است. توضیح بدهم.
هدف خلقت است. هستی برای بشر آفریده شده است. ابر و باد و مه و خورشید و فلك دركارند. این آیه ی قرآن است. این آیه ی قرآن است. كه می گوید: «خَلَقَ لَكُمْ» برای تو درست كردم. «سَخَّرَ لَكُم» ، «مَتاعاً لَكُم» لَكُم در قرآن زیاد است. یعنی برای تو، برای تو، برای تو، برای تو! یعنی هستی برای بشر است. خوب هستی برای ما است، ما برای چه هستیم؟ می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» (ذاریات/56)هستی برای بشر است، بشر برای این است كه بنده ی خدا باشد. یعنی اگر شما درس نخوانید نمی توانی بگویی: آقا به تو چه؟ من نمی خواهم درس بخوانم. بابا این آموزش و پرورش برای تو است. تو اگر درس نخوانی، دبیر فیزیك حرام شده، دبیر شیمی، دبیر خط، دبیر ورزش، دبیر ریاضی، دبیر دینی، آزمایشگاه، سالن، كتابخانه، سرایدار، آب، برق، گاز، تلفن، تو اگر درس نخوانی، نمی توانی بگویی: آقا من آزاد هستم. من یك جوانی هستم، نوجوانی آزاد هستم. نمی خواهم درس بخوانم. می گوییم: بسمه تعالی، اینكه می گویی: نمی خواهم درس بخوانم، فقط به عمر خودت خیانت نكردی. به تمام زحمات پدر و مادرت خیانت كردی. به تمام زحمات دولت و ملت و آموزش و پرورش و دبیر و امور تربیتی و سرایدار و به همه خیانت كردی. چون همه ی آنها منتظر هستند كه تو درس بخوانی. تو كه درس نمی خوانی زحمات همه از بین رفته است. خورشید برای من می تابد. من برای اینكه بنده ی خدا باشم. اگر من بنده ی خدا نباشم، هستی لغو است. هدف خلقت این است. «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» قرآن می گوید: هستی را برای بشر آفریدم، بشر را برای عبادت آفریدم.
قلّه ی عبادت هم نماز است. نماز را جدی بگیرید. آقازاده ها و دختر خانم ها! نماز را جدّی بگیرید. نماز سوزن است. اگر سوزن فرو رفت، نخ هم فرو می رود. سوزن ایستاد، نخ هم می ایستد. یعنی اگر نماز داشتید، همه ی كارهای خوبتان قبول می شود. شما نماز نمی خوانی. بگو: من نماز نخواندم. اما در المپیاد نفر اول شدم. رفتم سكه آوردم. طلا آوردم. طلا بیاوری، نیاوری.
4- بندگی خدا یا بندگی هوی و هوس؟
ارزش ما به بندگی ما است. آنوقت بنده ی خدا نباشیم، بنده ی نفست می شوی. نفست شما را بیچاره می كند. حدیث داریم بزرگترین دشمن انسان، نفس انسان است. چقدر تا حالا ما دنبال هوسمان رفتیم و بعد پشیمان شدیم. این را خوشم می آید، این را دوست دارم. من از این غذا بدم می آید. از این غذا خوشم می آید. برویم او را بزنیم. عصبانی هستم، غیظ او را دارم. برویم در دهانش بزنم. آنجا كه دنبال هیجان های خودت رفتی، چقدر تا حالا دنبال هیجان رفتی، بعد فهمیدیم اشتباه كردیم. هر انسانی چندصد بار در عمرش اشتباه می كند. نمی توانیم در اختیار خودمان باشیم. عقل ما كم است. اگر عقل ما درست بود، كه پشیمان نمی شدیم. تمام پشیمانی ها دلیل بر این است كه عقل ما كوتاه است. كسی نگوید: حاج آقا اجازه هست؟ ما انسان هستیم، عقل داریم. بسمه تعالی، انسان هستی عقلت كم است. به چه دلیل؟ به دلیل اینكه انسان روی كره ی زمین پشیمان
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 4
می شود. پشیمانی دلیل بر این است كه انسان عقلش كم است. نیاز به وحی دارد. خدا پشیمان نمی شود. در قانون خدا پشیمانی نیست. اما قانون بشری صبح می گویند: خیابان یكطرفه است. عصر می گویند: دو طرفه است. كشورهای پیشرفته، ما كشور مترّقی داریم در دنیا، در اروپا، صد و نوزده بار تا به حال قانون اساسی اش عوض شده است. خود آمریكا تا به حال 25 بار قانون اساسی اش عوض شده است. بشری كه خود دانشمندان كتاب می نویسند. در چاپ دوم می نویسند با تجدید نظر! یعنی ای خواننده، در چاپ دوم چیزهایی به عقلم رسید، كه در چاپ اول به عقلم نرسیده بود. انسان نیاز به این دارد كه دستش را در دست خدا بگذارد. نماز یعنی انسان دستش در دست خدا باشد.
هدف بعثت است. قرآن می فرماید: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فی كُلِّ أُمَّه یٍ رَسُولا» (نحل/36)در هر امتی رسول فرستادیم. یعنی هر امتی، هر جمعیتی را، پیغمبر برایش فرستادیم. برای چه؟ «أَنِ اعْبُدُوا اللَّه» در همه ی ادیان نماز بوده است. پیغمبر بی نماز نداشتیم. تمام پیغمبرها، قلّه ی دستورشان نماز بوده است. بندگی خدا بوده است. هدف بعثت است. هستی برای بشر آفریده شده است. و بشر برای بندگی خدا.
بندگی خدا یعنی چه؟ یعنی رنگ خدایی كنیم. اصلاً ارزش كارها به رنگ است. یك حدیث داریم می گوید: «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّات» (بحارالانوار/ج /67ص 210)شما اگر پایت درد گرفت و خسته شدی و بلند شدی ایستادی، ثواب نكردی. خسته شدی و بلند شدی، ایستادی. اما اگر استاد آمد، برپا شد، این احترام استاد است. یك عالم امد برپا، این احترام است. بلند شدن، بلند شدن است. بلند شدم كه پایم خسته شد. یا بلند شدم كه استاد وارد شد. چاقو كش و جراح هر دو شكم پاره می كنند. از چاقوكش پول می گیرند، به جراح پول می دهند. منتهی چون نیّتشان فرق می كند. چاقوكش می خواهد بكشد. جرّاح می خواهد این را نجات بدهد.
5- عبادت خدا، یعنی رنگ خدایی دادن به كارها
عبادت یعنی كارهای ما رنگ خدا داشته باشد. برای خدا می روم. برای خدا می گویم. برای خدا با او رفیق شدم. برای خدا با او قهر كردم. برای خدا سلامش كردم. برای خدا مهمانش كردم. اینها را عبادت می گویند. هر كاری كه برای خدا باشد. شما صورتت را می شویی. اگر نیتّت رضای خدا باشد، وضو می شود. اگر بگویی: گرمم شده است. های های های! (خنده حضار) اگر صورتت را برای های های می شویی، این خدا نیست. اشكال ندارد. برای خنكی صورتت را بشوی. اما این وضو نیست. یعنی اگر صبح تا شام هم آب به صورتت بریزی، تا نیّت وضو نكنی، با این آب هایی كه قبلاً ریختی نمی توانی نماز بخوانی. باید رنگ خدایی داشته باشد.
نماز عبادت همگانی است. همه ی عبادات عمومی نیست. حج، پولدارها! زكات، اینهایی گندم و خرما و طلا و سكه و اینها دارند. خمس، آنهایی كه از خرجی شان زیادی دارند. جهاد، آنهایی كه پا و چشم دارند. «لَیْسَ عَلَی الْأَعْمی حَرَج» (نور/61)آدمی كه نابینا است جهاد ندارد. «وَ لا عَلَی الْأَعْرَجِ حَرَج» (نور/61)آدمی كه لنگ است، جهاد ندارد. جهاد برای بعضی است. حج برای بعضی است. خمس برای بعضی است. روزه برای بعضی است. ولی نماز عبادت همگانی است. همه باید نماز بخوانند. حتی داریم بچه را سه سالش كه می شود، این كلمه را یادش بدهید. «لا اله الا الله» هفت ماه و بیست روز صبر كن. یعنی سه سال و هفت ماه و بیست روزش شود. این كلمه را یادش بده. بگو: «محمد رسول الله» (صلوات حضار) وقتی نماز می خوانی بگو: كنار من بنشین. نماز تو را ببیند. یك ذرّه یك ذرّه وقتی می خواهد، بزرگ شود، صورتش را بشوی. یعنی همینطور این را با نماز،
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 5
آشنا كن. نماز، «وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاه ی» (طه/132) «یا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاه ی» (لقمان/17)حالا، كسانی كه نماز نمی خوانند با كس دیگر حرف می زنند. منتهی این باید با خالق حرف بزند، با مخلوق حرف می زند. خالقی كه با اراده همه ی هستی را هست می كند. با كسی حرف می زند كه یك پشه هم نمی تواند خلق كند. خود این آقا هم كه با او حرف می زنی، از ترس پشه در پشه بند می رود. یعنی آنهایی هم كه با خالق حرف نمی زنند، حرف می زنند، منتهی با مخلوق حرف می زنند. چقدر خسارت است كه انسان دو ساعت، سه ساعت، كمتر یا بیشتر، با مخلوق حرف بزند. ده دقیقه با خالق حرف نزند؟ و ضمناً كسی اگر نماز نمی خواند، یك جمله به شما بگویم. نگوید: من نماز نمی خوانم. بگویند: لایق نبودم. خدا مرا بیرون انداخته است.
یك خاطره از آیت الله العظمی گلپایگانی بگویم. خدا رحمتش كند. یك روز سر درس آمد گریه كرد. ما بیست و چند سالمان بود. طلبه ی جوانی بودیم. گفتیم: چرا آقا امروز گریه كرد؟ معلوم شد شاه یك پولی از طریق اوقاف آن زمان قم، فرستاده است. گفته: بروید چند تا از این آخوندها را بخرید. پولشان بدهید آخوند درباری شوند. آخوند طرفدار شاه شوند. خوب در چند هزار طلبه، سه طلبه هم گول خوردند. این پول را گرفته بود و مثلاً آخوند اوقافی آن زمان شده بود. خوب آن زمان اوقاف منحرف بود و برای شاه بود. یك جمله آقای گلپایگانی گفت، یادم نمی رود. گفت: هر طلبه ای كه پولی را گرفت، و آن طرف رفت. نگوید: من پول گرفتم، رفتم. نگوید رفتم. بگوید: حضرت مهدی، امام زمان، مرا از حوزه ی علمیه ی خودش بیرون انداخت. كسی كه نماز نمی خواند نگوید: من نماز نمی خوانم. بگوید: لیاقت نبود این زبان با خالق حرف بزند. با مخلوق حرف می زند.
6- مقایسه خداوند با دیگر قدرت ها
خالقی كه گذشته ی من برای او بوده است. مرا در رحم مادر او درست كرد. الآن هم آن به آن دست او هستم. بعد از مرگم سر و كارم با او است. او كه هم گذشته ی مرا دارد، هم الآن من و هم آینده ی مرا دارد، او را رها كردم. با مخلوقی حرف می زنم كه تمام رییس جمهورها، تمام رییس جمهورهای كره ی زمین جمع شوند، قرآن می گوید. می گوید: اگر تمام رییس جمهورهای كره ی زمین هم جمع شوند، «لَنْ یَخْلُقُوا ذُبابا» (حج/73)نمی توانند یك مگس خلق كنند. و اگر یك مگس هم یك چیزی برداشت فرار كند، همه ی رییس جمهورها عقبش بدوند، نمی توانند از او بگیرند. كسی كه نماز نمی خواند، فكر نكند كاری كرده است.
بعد هم خداوند می گوید: «سبح لله» تمام شن ها سبحان الله می گویند. تو اگر سبحان الله نگویی، از شن هم كمتر هستی. «سَبَّح لله» «یُسَبِح لله» یعنی تمام هستی سبحان الله می گویند. خدا نیازی به سبحان الله ما ندارد. خداوند می گوید: من اینقدر میلیاردها، میلیارد فرشته دارم. كه اینها دائماً در حال عبادت هستند و خسته هم نمی شوند. من نیازی به تو ندارم. اگر به شما گفتند: خانه ات را رو به خورشید بساز، فكر نكنید خورشید به شما نیاز دارد. شما رو به خورشید خانه بسازی، چیزی گیر خورشید نمی آید. پشت به خورشید خانه بسازی، چیزی از خورشید كم نمی شود. ما برای خدا بندگی كنیم، به نفع خودمان است. اگر پدربزرگ گفت: دستت را به من بده. بچه نگوید: نمی خواهم. خوب نمی خواهی، برو در جوی بیافت. (خنده حضار) دستت را در دست بابا بگذاری به نفع خودت است.
نماز عبادتی همگانی است. نماز عبادت شبانه روزی است. باقی عبادت ها زمان دارد. روزه زمان دارد، فقط ماه رمضان است. حج زمان دارد، ماه ذی الحجه است. ولی این شبانه روزی است. صبح، ظهر، عصر. چون دستش را آدم نمی تواند بگوید:
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 6
من عید به عید دست هایم را می شویم. آدم باید دستش را روزی چند بار بشوید. همینطور كه باید دست را روزی چند بار بشوییم، نماز هم باید روزی چند بار، شما با یك بار باد زدن چنین كنی، كه ذغال سرخ نمی شود. این را باید دائماً این بادزن دستت باشد تا این ذغال سرخ شود. ما وقتی بنده ی خدا هستیم كه دائماً صبح، ظهر، یعنی از غفلت بیرون بیاییم. همگانی است. شبانه روزی است. محوری است. قلعه هست. اصلاً آدمی كه نماز بخواند، یك سری از خلاف ها را مجبور است نكند. «إِنَّ الصَّلاه یَ تَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» (عنكبوت/45)من پیراهن سفید بپوشم خودم روی زمین خاكی نمی نشینم.
7- نقش نماز در تربیت فرزندان
حالا بعد از این سراغ نقش تربیتی نماز آمدیم. این امور تربیتی آموزش و پرورش اگر همه ی بحث هایش را در اقامه ی نماز متمركز كند، بچه ها اگر نمازخوان شوند، همه ی مسائل تربیتی شان حل می شود. شما تربیت سیاسی می خواهی چه كنی؟ مثلاً می خواهی 13 آبان اینها در صحنه باشند. «قد قامت الصلاه ی» اینها در صحنه جمع شوند. با یك كلمه ی «قد قامت الصلاه ی» همه در صحنه حاضر هستند. می خواهی منظم باشند. «قد قامت الصلاه ی» صف ها منظم می شود. می خواهی هركس بهتر است، جلو باشد. در جماعت می گویند: هركس سواد و تقوایش بیشتر است، او پیش نماز باشد. می خواهی انتخابات باشد. الآن یك چیز درست كردند، مجلس شورای دانش آموزی (حضار پاسخ می دهند) خوب مثلاً می خواهی چه كنی؟ شما می خواهی انتخابات كنی؟ اصلاً شورا نمی خواهد. گوش بدهید. شما در نماز انتخابات دارید من آقای این مسجد را قبول ندارم. پشت سر این آقا نماز نمی خوانم. یك مسجد دیگر می روم. این انتخابات است. چطور در انتخابات می گوییم: من به این رأی می دهم. به او رأی نمی دهم. در نماز هم می گویند: انتخابات است. هر مسجدی آقایش را قبول نداری، برو مسجدی كه آقایش را قبول داشته باشی. این انتخابات است.
ادب! در تربیت مگر نمی خواهی بچه را ادب كنی؟ خودش ادب است. تا آقا حرف می زند، شما چیزی نگویید. آقا می گوید: «مالِكِ یَوْمِ الدِّین» (فاتحه/4)تو هیچ نگو. آقا را انتخاب كن ولی وقتی انتخاب كردی، تو دیگر روی حرف آقا حرف نزن. او كه حرف می زند، شما حرف نزن. از آقا جلو نیفت. مثلاً آقا می گوید كه: «السلام علیك» شما می گویی: «السلام علینا» جلو نیفت. آقا سرش روی خاك است، شما سرت را برندار. هنوز آقا خم نشده، خم نشو. این یعنی چه؟ یعنی اطاعت از بزرگترها!
من نمی دانم امور تربیتی می خواهد بچه ها را به چه تربیت كند؟ كه آن ماده در نماز نیست. حضور در صحنه، «قد قامت الصلاه ی» شما می خواهید بگویید: نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی! ما این طرف نمی ایستیم، برای اینكه یهودی ها این طرف می ایستند. این طرف نمی ایستیم، قبله! برای اینكه مسیحی ها این طرف می ایستند. ما این طرف و آن طرفی را كه یهودی و مسیحی می ایستند قبول نمی كنیم. یا این طرف هستیم، یا این طرف. آنوقت این طرف امتیازاتی دارد.
امور تربیتی می گوید: بچه ها مسواك! اصلاً داریم در نماز اگر مسواك بزنید، یك ركعت شما هفتاد برابر می شود. مگر نمی گویید: بچه ها با نشاط باشید. مربی می خواهد بگوید: بچه ها با نشاط باشید. حدیث داریم كه كسی كه وضو می گیرد، با آب سرد وضو بگیرد. اگر با آب سرد وضو گرفتی، و خشك نكردید ثوابش سی برابر است. چرا؟ چون هرچه آب سرد روی پوست بدن باشد، نشاطش بیشتر است. بچه ها حقوق مردم را باید مراعات كرد. اصلاً در نماز اگر حق مردم باشد، یك دكمه، دكمه ی لباس، برای مردم باشد نماز باطل است. یك سانت نخ لباس دزدی باشد، نماز باطل است. ارزش ها را پاس بدارید. در نماز جماعت می گویند: غیر از اینكه پیش نماز باید حاضر باشد، در صف اول كسانی صف اول بروند كه علم و تقوایشان بیشتر است.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 7
شجاعت، مگر امور تربیتی نمی خواهد بچه ها را شجاع بار بیاورد؟ قرآن می گوید: «إِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّه» (توبه/18)كسانی حق دارند، بانی و میزبان و اهل عمران مسجد باشند كه غیر از «مَن آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِر» ایمان به خدا «وَ لَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللَّه» (توبه/18)از كسی نترسد. یعنی باید آدم شجاع باشد. نترس باشد.
كمك به فقرا، در مسجد مردم كمك به فقرا می كنند. حضرت امیر در مسجد انگشترش را به فقیر در حال ركوع داد. من هرچه فكر كردم، خوب گوش بدهید. آموزش و پرورش كه امور تربیتی را دارد، امور تربیتی می خواهد چه كند؟ وزارت ارشاد می خواهد چه كند؟ سازمان تبلیغات، دفتر تبلیغات، منبری، همه ی ما هدفمان چیست؟ هر هدفی داریم، در اقامه ی نماز دو هدف گنجانده شده است. بچه ها ترسو هستند. می گوییم: بیا، یك اذان بگو. می ترسم! خوب پس با هم بگویید. یك الله اكبر با هم بگویید. بعد می گوییم: حالا این 5 صف اول بگویند. بعد می گوییم: صف اول بگویند. بعد می گوییم: شما سه نفر بگویید. بعد می گوییم: تو بگو. الله اكبر! یواش بگو. یك خرده صدا. . . الله اكبر ! یك خرده بلند. الله اكبر ! یك خرده یك خرده، ما جرأت اذان گفتن پیدا می كنیم. باید بچه طوری باشد كه پشت بام برود و داد بزند. بچه هایی كه جرأت ندارند، تمرین اذان. ببینید مسواك در نماز هست. نشاط در نماز هست. عدالت در نماز هست. صف های منظم در نماز هست. حضور در صحنه در نماز هست.
8- نماز، جامع همه ی كمالات و خوبی ها
این نماز یك قرصی است كه همه ی ویتامین ها در آن جاسازی شده است. مثل شیر مادر! بچه كه شیر مادر می خورد، همه ی نیازهای طفل تأمین می شود. نوزاد شیر می خواهد. قند می خواهد. شیر مادر قند دارد. چربی می خواهد. شیر مادر چرب است. آب می خواهد. شیر مادر آب دارد. كلسیم می خواهد. فسفر می خواهد. چه می خواهد؟ هرچه بدن نوزاد نیاز دارد، خدا در شیر مادر جاسازی كرده است. تمام كمالات در نماز هست. به نماز عنایت داشته باشید. مسئولین ما، من هیئت دولت رفتم. گفتم: حالا كه در این سفرهای استانی گاهی ده ها، گاهی صدها مصوّبه تصویب می شود. یك بیست تا مصوبّه برای نماز تصویب شود. ما خیلی از مدارسمان هنوز سالن نمازخانه ندارد. خیلی از شهرك های ما هنوز نمازخانه ندارد. نماز الحمدلله وضعش سال به سال دارد بهتر می شود. یك زمانی در جاده ها، نمازخانه نبود. در رستوران ها یك جای كثیف تنگی بود. الآن در جاده ها هفتصد تا مسجد ساخته شده است. نماز جایگاه خوبی دارد. یك زمانی ظهر عاشورا همه سینه می زدند. الآن ظهر عاشورا حتی در نیویورك شیعیان جمع شدند، وسط خیابان نیویورك نماز جماعت خواندند. مسئله ی نماز سر و كله اش پیدا شده و باید پیدا شود ولی این نماز را جدی بگیریم. آقا زاده ها مسجدهای محل بروید. منتهی به مسجدهای محل هم بنده گفتم. به پیرمردها هم گفتم. نسل نو را باید احترام كرد. بچه ها را، دخترخانم ها را تحویل بگیرید. صف اول یك مشت حاج خانم می آیند می نشینند، انگار ارث پدرش است. تكان نمی خورد. یك پیرمرد بلندگوی مسجد را گرفته انگار ارث پدرش است. این بلندگو را به یك پسری نمی دهد، اذان بگوید. ما باید در را باز كنیم. بچه های ما ذاتشان خوب است. شما به خانه ی خدا بروید. و خدا هم نیاز به شما ندارد ولی شما دائماً به خدا نیاز دارید. نگذارید وقتی گیر كردیم، یا الله بگوییم. وقتی هم سالم هستیم، با خدا رفیق شویم. نماز عهد ما با خداست. خدایا ما را نسبت به نماز متعهّد قرار بده.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است