نمازهای مقبول و مردود (1)

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
بینندگان پای تلویزیون تاریخ پخش رمضان 88 است. هفته ای از رمضان هم بیننده ها پشت سر گذاشتند. این جلسه می خواهم بیست رقم نماز را بگویم. ده رقم نماز مثبت، ده رقم نماز منفی. یك نمازهایی است كه خدا گفته این چه نمازی است؟ ده رقم نماز قبول می شود. و از آن تجلیل شده است، ده رقم نمازی است كه از آن انتقاد شده است. عنوانش این است كه مردم و نماز، نمازهای مقبول، نمازهای مردود. خوب مردم و نماز.
اما نمازهای مثبت. قرآن می فرماید كه: «یُقیمُونَ الصَّلاه ی» در نماز دائم كلمه ی «اَقام» را گفته است. یعنی به پاداشتن. نمی گوید: خواندن. نمی گوید: «یَتْلُون الصلاه ی» نماز را تلاوت می كنند. نمی گوید: «یَقْرَؤُن الصلاه ی» نماز می خوانند. می گوید: «یُقیمون» اقامه. اقامه یعنی به پا داشتن. به پا داشتن معنایش این است كه نماز را با شرایط خواندن. نماز سه رقم شرایط دارد.
1- شرایط صحّت، قبولی و كمال نماز
شرایط نماز: یك شرایط صحت است. یك شرایط قبولی است. یك شرایط كمال است. بعضی شرط صحت است. یعنی اگر نباشد نماز صحیح نیست. مثلاً نماز بی وضو صحیح نیست. وضو شرط صحت است. نماز رو به قبله نباشد. صحیح نیست. قبله شرط صحت است. با لباس دزدی، نماز صحیح نیست. با آب دزدی، در مكان غصبی، یك سری از شرایط شرط صحت است. اینها را بلد هستید. بعضی شرایط، شرایط قبولی است. یعنی نماز صحیح است اما قبول نیست. بعضی وقت ها یك خانه سقف ندارد، بعضی نه خانه سقف دارد، شما نمی خری. خانه خانه است. نمی خواهم!
نماز سه شرط دارد، شرط صحّت. بعضی ها شرط قبولی است. یكوقت كسی مرده است كه هیچ! یكوقت نه زنده است. می گوید: من این را نمی خواهم. برای انتخاب همسر می گویی: زنده است ولی او را نمی خواهم. او را نمی خواهم. قبول نمی شود. مثل نماز بی زكات. نماز بی زكات قبول نمی شود. كسی كه ادرارش را نگه می دارد، می گوید: حالا وضو دارم تا وضو دارم نماز بخوانم. در حال نگه داشتن ادرار نماز می خواند. نمازش درست است ولی قبول نیست. حتی اگر جماعت از دستت می رود، غصه ی جماعت را نخور. دستشویی برو و دوباره وضو بگیر. نماز را فرادی بخوان. بهتر از این است كه در جماعت بیایی و در حال نگه داشتن بول باشی.
اگر یك كسی یك جایی پیش نماز است. این مردم پیش نماز را دوست ندارند، این با زور ایستاده است. نماز آن پیش نماز هم قبول نیست. مردم باید پیش نماز را دوست داشته باشند.
بعضی وقت ها نماز هم صحیح است و هم قبول است. كامل نیست. مثل اینكه می گویند: اگر همسایه ی مسجد نمازش را در خانه نخواند، «لَا صَلَاه یَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِی الْمَسْجِد» (بحارالانوار/ج /80ص 379)تو كه همسایه ی مسجد هستی چرا نمازت را در خانه می خوانی؟ خوب برو مسجد بخوان. شرط كمالش است. اگر می خواهی نمازت كامل شود مسجد برو. می خواهی نمازت كامل شود خوب لباس خوب بپوش. چرا با این لباس آمدی؟ تو حاضر هستی با این لباس در كوچه بروی؟ حاضر هستی با این لباس در اداره بروی؟ چرا وقت نماز پست ترین لباس، بدترین حالات، نماز كامل این است كه انسان با مستحباتش باشد. عطر بزند.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 2
امروز حدیثی را شنیدم. امام صادق (ع) ظاهراً به حمادبن عیسی گفت: بلند شو نماز بخوان ببینم. گفت: خجالت می كشم. گفت: خجالت ندارد. خوب بلند شو بخوان. ایشان هم بلند شد نمازی خواند. امام صادق فرمود: آخر از تو این نماز زشت است. می دانی سن تو چقدر است؟ این نماز در شأن تو نیست. بعد امام فرمود: بایست من نماز بخوانم. آنوقت نماز خواند،
2- قصد قربت، شرط اولیه نماز
آداب نماز از اول قصد قربت باشد. یكجای نماز قصد قربت نباشد نماز قیچی می شود. مثلاً آدم مكانش برای خدا نیست. مثلاً می رود یك جایی می ایستد كه مردم او را ببینند. یا دوربین او را نشان بدهد. ولو برای خدا نماز بخواند. اما مكانش برای خدا نیست. نماز باطل است. یك كسی نماز می خواند، یك مرتبه در قنوتش دید دوربین جلوی او است. وسط قنوتش چنین كرد. (خنده حضار) اگر كسی مكانش برای خداست، زمانش برای خدا نباشد، مثلاً اول وقت نماز می خواند تا بگوید: من آدم خوبی هستم. باز نمازش باطل است. اگر قیافه ای كه می گیرد برای خدا نباشد. گردنش را كج می كند. عبا روی دوش می گیرد. باز نمازش باطل است. اگر یكی از واجبات برای غیر خدا باشد. باز نماز باطل است. اگر یكی از مستحبات برای غیر خدا باشد. باز نماز باطل است. یعنی چطور توپ فوتبال و والیبال را هرجایش را یك سوزن بزنی، بازی لغو است. نمی شود گفت: حالا ما یك سوزن به زیرش زدیم. حالا یا به زیرش بزنیم، یا به رویش، یا به سمت راستش، یا به سمت چپش، به هرجایش سوزن بزنی این بادش در برود نماز باطل است. حالا واجبات است. یك واجب، یك مستحب، یك قیافه، حالا مكانش غیر خدا بود. زمانش غیر خدا بود. این قصد قربت است. بعد امام صادق در برابر حماد بن عیسی، یك نمازی خواند.
حدیث داریم كسی آمد نماز خواند، حضرت فرمود: این مثل كلاغ به زمین نوك زد. سجده بود؟ «نَقَرَ كَنَقْرِ الْغُرَاب» (بحارالانوار/ج /81ص 234)قشنگ نماز بخوان. خوب این اقامه نماز. در قرآن غیر اقامه نماز چیزهای دیگر هم داریم، چهار تا اقامه در قرآن است. یعنی باید به پا داشت. یكی عدالت، «وَ أَقیمُوا الْوَزْن» (الرحمن/9)عدالت را باید به پا داشت. یكی كتاب آسمانی، «أَقامُوا التَّوْراه یَ وَ الْإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِل» (مائده/66)تورات و انجیل و «وَ ما أُنْزِل» كه قرآن است. كتاب آسمانی را باید «أَقامُوا» یعنی به پا داشت. یكی «أَقیمُوا الدِّین» (شوری/13)در قرآن داریم. یكی هم «أَقامُوا الصَّلاه یَ» دین، نماز، عدالت، اینها به پا داشتنی است. «یُقیمُونَ الصَّلاه ی» اینها از مثبت ها.
3- رعایت خشوع و ادب در نماز
دوّم، مسئله ی دوم كه نماز مثبت است، «فی صَلاتِهِمْ خاشِعُون» (مومنون/2)در نماز خشوع دارند. یك كسی نماز می خواند، ضمناً با ریش هایش هم ور می رفت. می گفت: «مَلِكِ یَوْمِ الدِّینِ» (فاتحه/4) «إِیَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاكَ نَسْتَعِینُ» (فاتحه/5) «اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ» (فاتحه/6) «صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِم. . . » یا مثلاً با سیبیلش ور می رفت. امام نگاه كرد، فرمود: اگر این خشوع داشت این رقمی نماز نمی خواند. ما نماز می خوانیم می گوییم: الله اكبر! بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله . . . «غَیرِْ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لَا الضَّالِّین» خودمان را ماساژ می دهیم. عطسه می كنیم. دست در گوش و بینی می كنیم. ساعت می بینیم. اصلاً سر نماز حرف می زنیم. هر حركتی كه با ادب نمی سازد خشوع نیست. خشوع! «عَلی صَلاتِهِمْ یُحافِظُونَ» (معارج/34)
در قرآن دو چیز را گفتند باید حفظ كرد. یكی نماز، یكی شهوت. «لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ» یعنی شهوت شان را حفظ می كنند. نمازشان را حفظ می كنند. این شهوت و نماز چند جا با هم آمده است. مثلاً حدیث داریم پیغمبر فرمود: من دو چیز را دوست دارم. یكی همسر را دوست دارم، یكی نماز را. همسر را دوست دارد و نماز را. اینها چه ربطی دارند؟ هر دو آدم را از فحشا و
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 3
منكر باز می دارد. كسی كه همسر دارد، خیلی گناه ها را نمی كند. «مَنْ تَزَوَّجَ فَقَدْ أَحْرَزَ نِصْفَ دِینِه» (بحارالانوار/ج /100ص 219)اگر آدم های عادی ازدواج كنند، 50 درصد دینشان را حفظ كردند. اگر جوان، دختر جوان، پسر جوان، زود ازدواج كند، دو سوم دینش را حفظ كرده است. نه نصف دین. بیشتر از دو نصف است. «فقد احرز ثلثی دینه» «تَزَوَّجَ فِی حَدَاثَه یِ سِنِّه» (بحارالانوار/ج /100ص 221)یعنی نو نو است. دختر مثلاً سیزده ساله، چهارده ساله، خواستگار آمده او را شوهر بده. اِ. . . ! دختر عموهایش ازدواج نكردند. دختر خاله هایش، چه كار به دختر عموهایش و دختر خاله هایش داری؟ در مدرسه ی من هیچكس ازدواج نكرده است. آقا چه كار داری؟ آن كسی كه شما را خلق كرده است، دستور داده اگر كسی در سن سی، چهل سالگی ازدواج بكند، نصف دینش را حفظ كرده است. اما اگر زود ازدواج كند، دو سوم دینش را حفظ كرده است.
4- سرچشمه گناهان، غفلت و شهوت
گناهانی كه گرفتارش می شویم از دو تا سوراخ است. از دو منبع است. یكی غفلت، یكی شهوت. غفلت را از راه نماز درمان كنید. «أَقِمِ الصَّلاه یَ لِذِكْری» (طه/14)نماز بخوان تا غافل نباشی. شهوت را از راه ازدواج، غفلت، شهوت، داروی غفلت نماز است. داروی شهوت ازدواج است. پیغمبر فرمود: من زن و نماز را دوست دارم. چون هردو دو تا، سدسازی می كند. هر دو را هم باید حفظ كرد. «لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ» شهوت را حفظ می كنند. شهوتشان را حفظ می كنند. «صَلاتِهِمْ یُحافِظُون» (معارج/34)نمازشان را حفظ می كنند. یعنی هر دو حفاظت می خواهد. «عَلی صَلاتِهِمْ یُحافِظُون» (انعام/92)داریم. «عَلی صَلَواتِهِم» (مومنون/9)داریم. «عَلی صَلاتِهِم» داریم. یعنی هم جمع آمده و هم مفرد. این سه بار در قرآن تكرار شده است. بر نمازشان حفاظت می كنند. یعنی وقتی بخواهد مسافرت برود، می گوید: به نمازمان می خورد یا نمی خورد؟ این سفر نمازمان را كجا بخوانیم. آقا این قطار حركت می كند، این پرواز حركت می كند، نمازمان چه می شود؟ مسئله ی نماز باید محور باشد. كشور اسلامی كشوری است كه مردم آن با اذان از خواب بیدار شوند. بازار اسلامی بازاری است كه وقت نماز بازار را ببندند. یا لا اقل چراغ را خاموش كنند، یك پرده بكشند. همانجا در مغازه نماز بخوانند. در همین شهر شما امروز به من خبر دادند، یك جوانی است كنار خیابان اول اذان در همان مغازه اش نماز می خواند. گفتیم: جلوی راهمان است؟ گفتند: بله! رفتیم و دیدیم بله یك جوانی است خیلی هم جوان! گفتم: شما؟ گفت: بله مسجد دور است، یا نمی تواند مغازه اش را ببندد در مغازه اش. . .
بعضی ها نسبت به نماز، از نماز كمك می گیرند. «اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاه ی» یعنی وقتی گیر می كنند، بوعلی سینا هروقت در یك مسئله ی علمی فكر می كرد به جایی نمی رسید بلند می شد وصل به خدا می شد. حدیث داریم شخص پیغمبر حضرت محمد (ص) (صلوات حضار) و شخص امیرالمومنین (صلوات الله علیه) هروقت این دو عزیز بزرگوار خسته می شدند، به اینها فشار می آمد، نماز اهرم است. بار نیست اهرم است. اهرم است یعنی چطور یك چیزی را جرثقیل و یك چیزی را می خواهی بلند كنی با اهرم بلند می كنی. قرآن می گوید: فشار كه روی شما آمد از نماز كمك بگیرید.
افرادی نزد من آمدند كه آقا مشكلات فكری مرا اذیّت می كند. چه و چه و چه؟ من پهلوی چند مشاور رفتم. پهلوی چند تا پزشك روانشناس رفتم. خوب كه حرف هایش را گوش دادم. گفتم: آقا تو نماز هم می خوانی؟ آدمی كه مضطرب است، یعنی یك بچه كه می ترسد، یك زن در خانه می ترسد. اگر همسرش بیاید. یك بچه در كوچه می ترسد. اگر دستش را در دست پدرش گذاشت، جگر پیدا می كند. «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب» (رعد/28)من دیگر خدا دارم. «إِنَّ مَعی رَبِّی سَیَهْدین» (شعرا/62)به موسی گفتند: می خواهی چه كار كنی؟ گفت: خدا دارم. خدا دارم. كسی كه خدا دارد چه ندارد؟ امام حسین (ع) روز عرفه یك
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 4
دعا دارد، یك جمله اش این است. «ماذا فَقَدَ من وَجَدَك» هركس خدا دارد چه ندارد؟ بعد می فرماید: «و ماذا وَجَدَ مَن فَقَدَك» هركس خدا ندارد كسی كه خدا ندارد چه چیزی دارد؟ «وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فقد استَمْسَكَ بِالْعُرْوَه یِ الْوُثْقی» (بقره/256) «وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ» كسی كه دستش به طناب است «فقد استَمْسَكَ بِالْعُرْوَه یِ الْوُثْقی» «عُروه» یعنی طناب. «وثقی» یعنی محكم. «لاَ انْفِصامَ لَها» (بقره/256)طناب محكمی كه دیگر جدا نمی شود. كسی كه دستش به یك طناب است هرچه هم موج بیاید دستش به طناب باشد خیالش راحت است. خوب مثل را ولو تكراری است بشنوید.
5- تمسّك به قرآن و عترت در برابر خطرات و انحرافات
یكی از دوستان می گفت، پدر و مادرها و بچه شان به پارك برای تاب بازی بروند. این بچه را روی تاب می نشانند. به بچه می گوید: محكم این زنجیرها و این طناب را بگیر. اگر دو تا طناب را محكم بگیرد، هرچه هم خود پدر تكان بدهد، خود بچه، دیگران هركس بیاید این تاب را تكان بدهد حركت بدهد. اگر بچه دستش به این طناب باشد خیال پدر راحت است. اما اگر دستش را از هر دو بردارد، یا از یكی بردارد خطر پیش می آید. ولذا پیغمبر فرمود: «إنی تارك فیكم الثقلین كتاب الله و عترتی» (بحارالانوار/ج /2ص 103)بعد می گوید: «إن تمسكتم بهما» محكم بگیرید. قرآن و اهل بیت، اگر محكم بگیرید «لَن تَضِلُّوا» اگر محكم بگیرید، «لَن تَضِلُّوا» ضلالت و گمراهی نیست. شما در نماز می گویی: «غَیرِْ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لَا الضَّالِّین» ، «وَ لَا الضَّالِّین» یعنی خدایا من جزء ضالین، منحرفین نباشم. «لا» یعنی گمراه نمی شوی. «لَن تَضِلُّوا» یعنی هرگز گمراه نمی شوید. ضلالت همان ضالیّن است. «تَضِلُّوا» ضلالت یعنی گمراهی، « فی ضَلالٍ مُبین» (آل عمران/164)می گوید: اگر می خواهید هیچ وقت گمراه نشوید، قرآن و حدیث. ببخشید! قرآن و عترت، اگر قرآن و سنت را بگیرید، قرآن و عترت را بگیرید، هرگز گمراه نمی شوید. پس در نماز می گویی: خدایا! ما را جزء ضالیّن قرار نده. یعنی جزء آنهایی نباشم كه یا «كتاب الله» را گرفتند، به عترت بی اعتنا هستند. یا نه اهل بیت را گرفتند، به قرآن بی اعتنا هستند. و تا طناب، «كتاب الله و عترتی» اگر دستمان به اینها بود دیگر پدر دلواپس نیست.
روایت زیادی داریم كه پیغمبر فرمود: من نگران شما هستم. «إِنِّی أَخَافُ عَلَیْكُم» (بحارالانوار/ج /3ص 248) «إِنِّی أَخَافُ عَلَیْكُم» یعنی من نگران شما هستم. ولی اگر دستمان به این دو تا طناب باشد دیگر پدر نگران نیست. بعضی ها از نماز كمك می گیرند. نماز به قدری است كه انسان را وادار می كند كه یك امدادهای غیبی شود. حضرت مریم وقت نماز برایش مائده ی آسمانی می آمد. حضرت زكریا پیر شده بود بچه دار نمی شد. زنش هم نازا بود. خودش هم پیر بود. ولی سر نماز به او بشارت دادند كه خدا به تو یك اولاد می دهد. یعنی نماز مثل آنتنی است كه به سمت جهت، جهت گیری می شود. آنوقت یك امواجی را می گیرد. اگر این آنتن نباشد و آن جهت تنظیم نشود، یك امدادهای غیبی در سایه ی نماز است. داریم بعد از نماز واجب دعا مستجاب می شود. بعضی ها می گویند: «السلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته» می دود. حدیث داریم آنهایی كه تا نماز می خوانند می دوند، خدا به فرشته ها می گوید: ببین این دارد می دود. كجا می روی؟ ! كجا می روی؟ یك دقیقه با من حرف نمی زنی. 5 دقیقه پشت چراغ قرمز می ایستی. در صف جماعت نیستی، باید بروی در صف حلیم و عدسی بایستی. در صف تخم مرغ و شیر بایستی. «هل جزا الصف الا الصف» ، «هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلاَّ الْإِحْسانُ» (الرحمن/60)حدیث داریم كسانی كه خمس و زكات ندهند امام كاظم فرمود: خدا چنان زندگی شان را تاب می دهد، كه دو برابر آن مبلغ را در راه باطل خرج كنند. یعنی یك میلیون در راه حق خرج نمی كند. خدا یك خرج دو میلیونی در سفره اش می گذارد. حدیث داریم و حدیث داریم امام جواد فرمود: من امام جواد
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 5
هستم. ضامن هستم اگر خمس بدهید مالتان كم نشود. در جلسه ی قبل گفتم. روایات داریم هرجا حادثه ای بر مال شما وارد شد، حوادث غیر مترقّبه، به خاطر این است كه زكات ندادید. بعد از نماز دعا كنید. دعا بعد از نماز مستجاب می شود. این خیلی مهم است.
6- وظیفه خانواده در دعوت فرزندان به نماز
نماز مثبت؛ «وَ كانَ یَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاه ی» (مریم/55)قرآن می گوید: پیغمبرها بچه هایشان را به نماز دستور می دادند. داریم بچه را سه سالش كه شد اول بگو: لا اله الا الله . برایش بس است. هفت ماه و بیست روز صبر كن. حالا این هفت ماه و بیست روز چه نقشی دارد، این را باید یك تحقیق علمی، پژوهش علمی باید بكنند. چرا هفت ماه و بیست روز؟ خیلی خوب، هفت ماه و بیست روز. . . بعد دومین كلمه می گوید: محمداً رسول الله! (صلوات حضار) بعد او را بنشان، نماز كه می خوانی او را بنشان نماز خواندن تو را ببیند. همینطور به نماز نگاه كند. با چشم هایش فیلم برداری می كند این اثر دارد. نماز خیلی مهم است. نماز یك سرش زایشگاه است، یك سرش قبرستان است. در زایشگاه بچه متولد می شود در گوش راست او اذان، در گوش چپ او اقامه، «حی علی الصلاه ی» در قبرستان هم كه می خواهند او را خاك كنند، نماز به او بخوان و خاكش كن. نماز مرده.
از امام سؤال می كنند مرده ها را 5 بار الله اكبر می گویند. نماز مرده 5 تا الله اكبر دارد. چرا؟ امام می فرماید: چون اسلام بر 5 پایه است. «بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَی خَمْس» (كافی/ج /2ص 18)یعنی بنای اسلام روی 5 چیز است. نماز، زكات، حج، روزه، ولایت. چون بنای اسلام روی 5 چیز است، ما 5 تا الله اكبر می گوییم. بیان دیگر این است كه چون 5 نماز واجب داریم صبح، ظهر، عصر، مغرب، عشا، 5 تا الله اكبر هر الله اكبر اشاره به یكی از آنها باشد. اینها كد آنها است. مثل اینكه می گوییم: شما می گویی: هما، اینكه می گویی: هُما، «ه» برای هواپیمایی است. «م» برای ملی است. «الف» برای ایران است. «هواپیمایی ملی ایران» این هما شده است. یا كلماتی مثلاً مثل ناجا، نمی دانم ساجا، چیزها هست. نیروهای انتظامی، ناجا می گویند دیگر؟ ناجا، «ن» برای نیروی، «الف» برای انتظامی، «ج» برای جمهوری اسلامی ایران، برای اینكه بگویند: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، می گویند: ناجا. حالا ما هم همینطور ناجا می گوییم. الله اكبر! این الله اكبر یعنی ناجای ما این است. سؤال می كنند.
7- نماز شكر، نماز رشد، نماز انس، نماز قرب
چهار رقم نماز داریم. انواع نمازها. یك نماز داریم نماز شكر. یك نماز داریم نماز رشد. یك نماز داریم نماز انس. یك نماز داریم نماز قرب. این برای كلاس اول، این برای كلاس بعد است. این برای مرحله ی بعد است. این برای مرحله ی نهایی است. نماز شكر چیست؟ چرا نماز می خوانیم؟ خدا به ما چشم داده، گوش داده، اكسیژن داده، هوا داده، درخت داده، خورشید داده، ماه داده، اصلاً خودمان، هستی ما، عمر ما، روح ما، فكر ما، حافظه ی ما، هرچه داریم از اوست. پس شكر كنیم. قرآن بخوانم. قرآن می گوید: «فَلْیَعْبُدُوا» (قریش/3)چرا عبادت كنیم؟ «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْف» (قریش/4)نانت داد. آبت داد. این نماز تشكر است. «اعْبُدُوا رَبَّكُمُ» چرا؟ «الَّذی خَلَقَكُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِكُمْ» (بقره/21)پس یك نماز، نماز تشكر از خداست. نماز تشكر از خداست. خدا به نماز و تشكر ما نیاز دارد؟ نه! اگر این محصّل، خوب درس بخواند، خوب درس خواندن تشكر از زحمات استاد است. اما فایده ی تشكر، به نفع خود شاگرد است. شاگرد خوب درس بخواند یا خوب درس نخواند معلّم حقوقش را می گیرد. منتهی تو اگر خوب درس بخوانی تشكر از زحمات من كردی و این سود تشكر به نفع خودت است. این نماز كلاس اول.
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 6
نماز كلاس دوم نماز رشد است. می گوید: «إِنَّ الصَّلاه یَ تَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر» (عنكبوت/45)نماز شما را از فحشا و منكر باز می دارد. یعنی من كه عمامه سرم هست در خیابان نمی دوم. می گویم: تو آقا هستی. «ان العمامه تنهی از دویدن» یعنی همین كه عمامه سر گرفتم دیگر خودم در خیابان نمی دوم. یك استاد دانشگاه هیچ وقت حاضر نیست سوار موتور گازی شود چرخ موتور هم در خیابان بالا كند. بابا تو استاد دانشگاه هستی. یك امیر و تیمسار و سرلشگر حاضر نیست تخمه بشكند. ولو غیر ماه رمضان. یعنی خود. . . لباس سفید بپوشی خودت دیگر در زمین سیاه نمی نشینی. خود لباس سفید تو را حفظ می كند. دیگر روی زمین كثیف نمی نشینی. می گویی: با این لباس ها دیگر روی زمین نمی نشینم. یعنی خود نماز آدم را حفظ می كند. «تنهی» معنایش این نیست كه آدم نماز خوان هیچ وقت گناه نمی كند. ممكن است جوانی نماز بخواند گناه بكند، ولی وقتی گناه كرد دائم «تنهی» تنهی یعنی هی، هی می زند. تو نباید این كار را بكنی. این حرف را نباید بزنی. این حرف تو مورد رضای خدا نبود. این عمل تو مورد رضای خدا نبود. این «تنهی» یعنی هی، هی می زند. چرا این كار را كردی؟ بالاخره آنقدر هی می زند تا این را وادار به استغفار كند. خدایا یك غلطی كردیم ما را ببخش. نمی گوید: «ان الصلاه ی تمنع عن الفحشا» اگر می گفت: «ان الصلاه ی تمنع عن الفحشا و المنكر» یعنی نماز مانع فحشا و منكر است. نماز، ممكن است آدم نماز بخواند خلاف هم بكند، منتهی خلاف كه كرد چون ایمان به خدا دارد و رابطه با خدا دارد، آن نماز هی هی به این می زند. یك سری عبادات را مانع است، اصلاً مثلاً با لباس دزدی نماز نمی خواند. می گوید: خوب تومی خواهی نماز بخوانی كه با اسب و خر دزدی كه نمی شود مكه رفت. با الاغ دزدی، هم نماز آدم را از فحشا باز می دارد. و هم اگر دسته گلی آب داد این نماز هی به او هی می زند. كه این كار را نباید بكنی. خوب این نماز رشد است.
یك نماز هم داریم نماز انس است. خدا به موسی می گوید: موسی «أَقِمِ الصَّلاه ی» َ بلند شو نماز بخوان. بعد می گوید: «لِذِكْری» می خواهم یاد من باشی. نمی گوید: موسی نماز بخوان «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْف» موسی نماز بخوان، نان به تو دادم. آب به تو دادم. زشت است خدا به موسی بگوید: نانت دادم. آبت دادم. آدم به پسر 25 ساله اش نمی گوید: ببین! نانت دادم. آبت دادم. پدر به پسر هم چنین حرفی نمی زند. به پسر برمی خورد. به موسی نمی گوید: نانت دادم. آبت دادم. به موسی نمی گوید: نماز بخوان برای اینكه «تَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر» حضرت موسی می گوید: بارك الله! مگر ما اهل فحشا و منكر هستیم؟ موسی اهل فحشا و منكر نیست. كه بگویی: موسی نماز بخوان تا فحشا و منكر را انجام ندهی. به موسی می گوید: «أَقِمِ الصَّلاه ی» برای نان و آب نه! «أَقِمِ الصَّلاه ی» َ برای اینكه. . . به موسی می گوید: «أَقِمِ الصَّلاه ی لِذِكْری» تو پیغمبر هستی نماز بخوان تا ذكر، یاد من باشی. ذكر چه فایده دارد؟ «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب» اطمینان چه فایده ای دارد؟ «یَأَیَّتهَُا النَّفْسُ الْمُطْمَئنَّه یُ ارْجِعِی إِلیَ رَبِّكِ» (فجر/27و28)یعنی سه تا پله است. پله ی اول می گوید: «اقم الصلاه ی» این پله ی اول است. نماز اقامه كن. برای چه؟ «لذِكِری» یاد من باشی. خوب «لذِكِری» چه فایده ای دارد؟ می گوید: «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ» . . . چه؟ «تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب» یاد تو آرامش می دهد. اطمینان چه فایده ای دارد؟ «یَأَیَّتهَُا النَّفْسُ الْمُطْمَئنَّه یُ» (فجر/27) «ارْجِعِی إِلیَ رَبِّكِ رَاضِیَه یً مَّرْضِیَّه ی» (فجر/28)یعنی سه تا پله است. «أَقِمِ الصَّلاه ی لذِكِری» ، «بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ» به اطمینان، «اِرجِعی»
یك نماز داریم نماز كلاس آخر، آخرین نماز است. آن دیگر نمازش از نماز موسی و عیسی بالاتر است. برای شخص پیغمبر است. به پیغمبر. . . این را نمی توانم بخوانم. اگر آیه اش را بخوانم همه باید سجده كنید. سوره ی اقراء آیه ی آخر سجده ی واجب دارد. من نمی توانم بخوانم برای اینكه هركس بشنود باید سجده كند. فقط اشاره می كنم. به پیغمبر می گوید: وسیله ی قرب به من
برنامه درسهایی از قرآن سال‏88 . ج1، ص: 7
اگر می خواهی به من نزدیك شوی، راه قرب به من سجده است. سجده كن تا قرب به من پیدا كنی. این ترجمه ی آن آیه است. پس چهار تا نماز داریم. نماز شكر، خدا به من چیزی داده است. به شكرانه ی او می خواهم نماز بخوانم. سگ را یك لقمه نان می دهی، تكان می دهد. اگر یك خرده در خانه سگ یك چیزی بخورد، یك دزد در خانه بیاید جلوی دزد را می گیرد. از خانه حفاظت می كند. سگ را نان می دهی دم تكان می دهد. درخت را آب می دهی میوه می دهد. میوه ندهد سایه و چوب می دهد. ماشین را بنزین می زنی برایت راه می رود. یعنی من این همه نعمت بگیرم هیچی! باید دبیرستانی های ما نمازشان بهتر از راهنمایی ها باشد. دانشجوهای ما باید نمازشان بهتر از دبیرستانی ها باشد. چون هرچه دریافت نعمت ها بیشتر است، شكرش هم بیشتر است. خدا به پیغمبر می گوید: به تو كوثر دادم، «إِنَّا أَعْطَیْناكَ الْكَوْثَرَ» (كوثر/1)كوثر نمی گوید كثیر. كوثر یعنی خیر زیاد. كسی كه به او خیر زیاد دادم، نمی گوید: «فصل لربك فذبح» ذبح نه، گوسفند را می شكافی نه، «وانحر» نحر، شتر، كسی كه خیر زیاد دادیم، هركه برف. . . هركه بامش بیش برفش بیشتر. كسی كه به او فاطمه دادیم، باید شتر بكشد گوشتش را بین مردم تقسیم كند. دانشجو فرهیخته است. استاد دانشگاه فرهیخته است. افراد فرهیخته افرادی كه مال بیشتر، فكر بیشتر، توان بیشتر، مغز بیشتر، عقل بیشتر، اعتبار بیشتر، آبروی بیشتر دارند، اینها باید حضورشان در مسجد بیشتر باشد. اینها نمازهای مثبت. می خواستم منفی ها را هم بگویم وقت تمام شد.
خوب منفی ها را جلسه ی بعد می گوییم. خدایا اگر كسی كسی را دوست داشته باشد، با او حرف می زند. اینهایی كه نماز نمی خوانند، راستش را می خواهی خدا را دوست ندارند. شما به عروس می گویی: عروس سلام! من تو را دوست دارم ولی با من حرف نزنی. (خنده حضار) اگر او را دوست داری باید با او حرف بزنی. چطور می توانی بگویی: خدا را دوست داری، نعمت های ما از اوست ولی نمی خواهم با تو حرف بزنم؟ كسی كه خدا را دوست دارد، باید با خدا حرف بزند. ماه رمضان وقت خوبی برای بازنگری به نمازهایمان است. نماز ما چه نمازی است؟ در مسجدها برویم. بعضی ها نمازشان دو تا غلط دارد. آدم تحصیلكرده در 5 دقیقه الی ده دقیقه نمازش را درست می كند. زشت است یك عمری آدم نماز بخواند بعد بفهمد غلط است. هم نماز، در هر خانه ای یك كتابی راجع به فایده و اسرار و آثار نماز باشد. رابطه مان را با نماز گرم كنیم.
خدایا تو را به حق محمد و آل محمد مزه ی نماز را در دعاها داریم، «حلاوت» حلاوت یعنی شیرینی، ببین یك دانشمند وقتی یك چیزی را می فهمد لذت می برد. لذت می برد. بوعلی سینا باشد اصلاً لذت می برد كنار بوعلی سینا بنشیند. اصلاً در جوار بوعلی سینا لذت دارد. چون می فهمد بوعلی سینا یك وجود برتری است. همین كه كنار یك وجود برتر نشست، افتخار می كند. ارتباط با خدا. خدای بوعلی سینا، خدای ملاصدرا، خدای همه ی زیبایی ها، در فیلم زلیخا می گفت: والله این پرستیدنی است، ولی این دارد یك كس دیگری را می پرستد. او دیگر چه كسی است؟ زلیخا می گفت. می گفت: او چه كسی است كه این دارد به او سجده می كند؟ هرچه زیبایی هست خالق زیبایی چه كسی است! به چه گلی! به چه طاووسی! به چه خانه ای! به چه ماشینی! به چه تفكری! به چه پیشنهادی! به! هرچه می خواهی بگویی: به! به این كه به می گفتی بگو، اما بگو: این به از یك كس دیگر است. خالقش را فراموش نكن. نگو: ماشاءالله، ماشین لباسشویی چه قشنگ، لباس ها را تمیز كرد. به به! بابا این برقش از كجاست؟ آن كسی كه این را ساخت، مخترعش چه؟ انرژی هسته ای كشفی بود؟ اختراعی بود؟ الحمدلله! چه كسی این انرژی را در هستی گذاشت؟ چه كسی این جوان را هدایت به این كرد؟ نكند ما سرگرم مخلوق باشیم، از خالق غافل باشیم. خدایا
شیرینی عبادت و معرفت را به همه ی ما و نسل ما بچشان. غفلت های گذشته را ببخش و بیامرز. جلسه ی بعد نمازهای منفی را خواهم گفت.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است