اهمیت دعا در شب قدر

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
بینندگان عزیز بحث را در شب بیست و سوم ماه رمضان شروع می كنم از طریق تلویزیون می بینند و هیچ مناسبتی بیشتر از احیاء و دعا ندارد بنابراین بحث ما بحث دعا است دعا و رمضان هم به هم جفت شده قرآن و آیات روزه و آیات دعا با هم جفت شده « وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِی عَنِّی» (بقره/186)را با هم بشنویم پس موضوع بحث دعاست.
زمانی كه سوال می كنند از تو بندگان من آمدند گفتند یا رسول الله دعا می خواهیم بكنیم داد بزنیم یا یواش بگوییم فرمودند من نزدیك هستم یواش بگوییم اگر سوال كردند بندگان من از من بگو من نزدیك هستم قریبم اجابت می كنم اجابت كننده را حتی اگر بیاید سراغ خودم پس استجابت از خودم بخواهید و به خودم ایمان بیاورید در این آیه خدا هفت بار گفته خودم. . . . یعنی لطیفترین آیات قرآن به قول المیزان این آیه است چون می گوید «إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِی» بندگان خودم «عَنِّی» از خودم «فَإِنِّی» خودم «أُجِیبُ» خودم اجابت می كنم به شرط اینكه دعاكننده بیاید سراغ خودم «دَعْوَه یَ الدَّاعِ» استجابت از خودم بخواد، به خودم ایمان بیاورد این خیلی آیه لطیفی است
1- جابت دعا از سوی خدا
راجع به به دعا باید نكاتی را خدمتتان را عرض كنم. خیلی آیه و حدیث داریم منتهی یه جوری من همه را فشرده می كنم لااقل فهرست وار بخش مهمش را بتوانم بگویم یك حدیث داریم كه خسته نشوید از دعا اگر زیاد در بزنی در باز می شود «الدُّعَاءُ أَنْفَذُ مِنَ السِّنَانِ الْحَدِید» (الكافی/ج /2ص 469)دعا از سر نیزه بهتر سوراخ می كند یعنی نفوذ دارد. داریم كه وقتی دعا می كنید «یرفع ایدیكم» پیغمبر وقتی دعا می كرد دستش را بالا می برد داریم كه وقتی دست می آید بالا خدا می گوید من خجالت می كشم دستی كه آمده بالا محروم برگردانم اینكه ما دست را بالا می كنیم یعنی نه اینكه خدا بالاست اگر خدا بالا بود همچین می كردیم این یعنی من سائلم آدمی كه می خواهد سوال كند گدا است دستش را این طور می كند این علامت فقر من است نه علامت مكان خدا اگر می خواستیم بگوییم خدا مكانش بالاست این طور می كردیم این علامت سوال نه علامت مكان. دستی كه می آید بالا خدا بهش می دهد حالا یا همان چیزی كه می خواهد می دهد یا اگر صلاح نیست مشابهش را می دهد یا اگر اصلاً صلاحش نیست درباره بدی كه كرده بلایی را از جونش دور می كند، حاجتش را بهش نمی دهد اما یك خطری را از جونش دور می كند. پس ببینید یا 1- یا خودش را می دهد 2- مشابهش را می دهد 3- بلا از جونش دور می كند 4- برای نسلش ذخیره می كند 5- برای قیامتش ذخیره می كند یعنی دستی كه می آید بالا محروم بر نمی گردد. ممكنه این چیزی كه من می گویم امروز نشود یا خودش یا مشابهش یا رفع بلا یا نسلم یا آینده ام قیامت وقتی دعا می كنید «ادْعُوا اللَّهَ وَ أَنْتُمْ مُوقِنُونَ بِالْإِجَابَه یِ» (وسائل الشیعه ی/ج /7ص 53)یعنی شك نكنید یعنی یقین كنید كه این دعا مستجاب می شود با اخلاص دعا كنید وقتی دعا می كنید بلند نظر باشید
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 2
نگویید خودم، دخترم، پسرم، همسرم، برادرم، خواهرم «اللَّهُمَّ أَغْنِ كُلَّ فَقِیر. . . » حتی آنهایی كه به شما ظلم كردنند برایشان دعا كنید. كسانی به شما ظلم كردند اما برایشان دعا كن هر كسی است برایش دعا كن
2- راه دریافت آمرزش الهی
مگر شب قدر نمی روریم داخل مسجد بگوییم خدا ما را بیامرز خدا ما را بیامرز می دانید راه آمرزش چیست؟ قرآن یك كلید دارد می گوید راه بخشش این است 1- «وَلْیَعْفُوا» (/22نور)عف كنید همدیگر را افرادی در بین راه به من می گویند آقای قرائتی یك حدیث برای ما بگویید می گویم بهترین حدیث این است كه هر كه فحش داد حلالش كن غیبت، تهمت، ظلم اینها را بشورید بعد بیایید مسجد كه خدا شیرش كند خدا قلبی را كه پر از كینه است شما وقتی لیوان بردید كه پر از سوك و پشه بود كسی داخلش شیر و شربت و چایی نمی كند بنابراین شب بیست و سوم اگر می خواهید خدا ببخشد مردم را ببخشید «وَلْیَعْفُوا وَلْیَصْفَحُوا» آیه قرآن است ببخشید همدیگر را «أَ لا تُحِبُّون» دوست ندارید «یَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ» (نور/22)دوست نداری تو را ببخشد اگر بخشش خوب است تو هم می خواهی خدا تو را ببخشد تو هم رفیق خود را ببخش حالا یك سیلی زده یك فحش داده یك كمی غیبت تو را كرده یك جور خوارت كرده تحقیرت كرده بگذر این مسئله مهمی كه عرض كردم هر كس الآن پای تلویزیون نشستید صیغه اش را بخوانید بسم الله الرحمن الرحیم خدایا به احترام شب قدر برای در یافت لطف تو كسانی كه به من ظلم كردند خدایا من آنها را بخشیدم بعد بگو خدایا تو هم من را ببخش در روزها بهترین روز برای دعا كردن روز عرفه است و در شبها بهترین شب، شب قدر است.
3- آغاز و انجام دعا با صلوات بر پیامبر
داریم وقتی می خواهید دعا كنید قبل از اینكه دعا كنید بسم الله بگویید دعا بگو «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» دعایی كه اولش «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» باشد به اجابت رد نمی شود وقتی می خواهید دعا بكنید تنها دعایی كه قطعاً مستجاب می شود صلوات است چون صلوات هم وقتی شما می گویید «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» یعنی خدایا بر محمد وآل محمد درود بفرست این دعا قطعا مستجاب می شود بعد دعا كن بعد دو مرتبه بگو «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» دعای وسطش حتما مستجاب می شود حدیث داریم خدا بزرگوارتر از این است كه در صف دعا اولی را قبول كند آخری را قبول كند این وسطی را قبول نكند بعد از نماز دعا مستجاب است «جاءَ رَجُل إِلَی الْمَسْجِدِ فَصَلَّی رَكْعَتَیْن ثم فَصَلَّی» كسی آمد در مسجد دو ركعت نماز خواند از خدا ستایش كرد بر پیغمبر صلوات فرستاد آنوقت پیامبر گفت الآن اگر دعا كنی دعایت مستجاب می شود.
4- نقش لقمه حلال در استجابت دعا
لقمه حلال حدیث داریم حضرت فرمود هر كس دوست دارد دعایش زود مستجاب بشود «وَ لَا تُدْخِلْ بَطْنَكَ الْحَرَامَ» (وسائل الشیعه ی/ج /7ص 145)اگر دوست داری دعایت مستجاب بشود لقمه حرام نخور لقمه حرام مثل گازوئیل می ماند اگر گازوئیل را بریزی در هواپیما هواپیما نمی پرد هواپیمایك بنزین مخصوص می خواهد قیر بریزی داخلش در هواپیما قیر بریزی نمی پرد لقمه حلال باشد دعا مستجاب می شود اگر می خواهید دعایتان مستجاب بشود «الدُّعَاءِ مَعَ
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 3
الْبِرِّ» این هم مستجاب می شود «یَكْفِی مِنَ الدُّعَاءِ مَعَ الْبِرِّ مَا یَكْفِی الطَّعَامَ مِنَ الْمِلْح» (وسائل الشیعه ی/ج /7ص 84)یعنی اگر می خواهی دعا بكنی یك كاری هم بكن مثلا یك پولی بده به فقیر بعد دعا كن یعنی یك كرمی بكن تا كرم ببینی اینها همه اش روایت است
اگر می خواهید دعایتان مستجاب بشود به چهل تا مومن دعاكنید خدایا فلانی را شفاء بده فلانی رابیامرز بدهی فلانی را بپرداز لغزش فلانی را ببخش مشكل فلانی را حل كن حدیث داریم «مَنْ قَدَّمَ فِی دُعَائِهِ أَرْبَعِینَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ثُمَّ دَعَا لِنَفْسِهِ اسْتُجِیبَ لَهُ» (وسائل الشیعه ی/ج /7ص 117)اگر به چهل نفر مومن قبل از اینكه به خودت دعا كنی به چهل نفر دعا كنی دعایت مستجاب می شود چه قدر درس تربیتی است اسلام می خواهد بگوید اول دیگران بعد خودت
امام حسن می گوید: مادرم زهرا (سلام الله علیها) ازسر شب تا صبح برای دیگران دعا كردند گفتم خانم مادر جان یك دعا هم به خودت می كردی فرمود: «الْجَارُ ثُمَّ الدَّارُ» (وسائل الشیعه ی/ج /7ص 112)اول مردم اسلام نمی خواهدمردم خودمحور باشد جامعه قبل از شماگاهی دعا مستجاب می شود ولی بعدازاینكه دعا مستجاب شد انسان یك گناه می كندآمده است بیست و سوم دعاهم كرده است دعایش هم مستجاب شده است فردا صبحش یك كلاه برداری می كند یك خیانت می كند یك آبروی یك نفر را می ریزدیك گناه می كند خداوند می گوید آنیكه دیشب شد دست نگه دارید «لَا تَقْضِ حَاجَتَهُ وَ احْرِمْهُ إِیَّاهَا» (الكافی/ج /2ص 271)محرومش كنید.
با اینكه كلی دعا كردو گریه كرد واحیا گرفت صبح باز دست گل به آب داد یعنی گناه باعث شد كه دعا مستجاب نشود.
5- دعا بر اساس معرفت و شناخت
یك عده آمدند پیش امام صادق آمدند گفتند: «ندعوا فلا یستجیب لها» دعاهای ما مستجاب نمی شود فرمودند: «انكم تدعون ولا تعرفون» شما دعا می كنید ولی خدا را نمی شناسید چه طور می شود مگر می شود ما خدا را نشناسیم بله می گویند تو می خواهی داماد شوی نان از كجا می آوری آنهایی كه می گویند نان از كجامی آوری خدا اگر یكی باشد خداست قدرت دارد به تو خرجی بدهد اما اگر دو تا شدی دیگر قدرت خدا به آخر می كشد اینهایی كه می گویند ازدواج نمی كنند از دست خرجی اینها خدا را نشناخته اند در ذهنش این است اگر یكی باشم خدایا تو قدرت داری اما اگر دو تا شدیم آنوقت دیگر قدرت نداری. چون دو تا شویم تو قدرت نداری پس من ازدواج نمی كنم ولذا حدیث داریم كسی كه ازدواج نمی كند از ترس خرجی این سوء ظن به خدا دارد خدا را نشناخته است بابا دختر جایش عوض می شود روزی اش كه قطع نمی شود شما آمار بگیرید اگر یك نفر را در مملكت ما پیدا كردی كه بگوید آقا من قبل از ازدواج وضعم بهتر بود تمام آدم هایی كه در كوچه و بازار راه می روندهمه بعدازازدواج حالشان بهتر شده است كسی نمی گوید آقا من قبل از ازدواج وضعم خوب بود اما حالابه خاطر همسر و بچه وضعم بدتر شده است همسر كه می آید رزقش را هم می آورد بچه كه می آید رزقش هم می آورد خدا به ما حالی می كند كه همین كه مادر حامله می شود ذره ذره پستانش هم شیر می آید كه وقتی بچه بدنیا آمد شیر حساب شده شیر كامل غذای كامل بنابراین شما دعا می كنید
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 4
ولی خدا را قبول ندارید البته دعاها هم باید عاقلانه باشد گاهی وقتها ما غلط كاری می كنیم به خاطر خودمان می گوییم درستش كن مگر خدا ضامن غلط كاری های ماست. می گویند یك بچه در امتحان جغرافیا گفت كوه هیمالیا سبزوار است مثلا دریاچه ی ارومیه گفت سنندج است چیزها را در امتحان جابه جا جواب داد بعد آمد دید غلط كرده فوری رفت در خانه در اتاق را بست و گفت ای خدا نمی شود كوه هیمالیا را بیاوری در سبزوار مادرش گفت این چه دعایی كه می كنی گفت آخر من غلط كردم می خواهم خدا درستش كند خیلی از كارهایی كه ما می كنیم غلط می كنیم بعد می گوییم خدایا تو درستش كن باید مسیر را هم درست بروی معنای دعا این نیست كه هركس هر غلطی بكند و خدا هم بیاید درست كند كه «إِن كَرَّمَ اللَّهُ لا یَنْقُض حِكْمَه یِ اللَّه» خدا كریم است اما كرم خدا معنایش این نیست كه بساط خدا با حكمت خدا. . . اگر دعا كردید مستجاب نشد می گوید: «لا یقنطنك تأخیر إجابه ی الدعاء فإن العطیه ی علی قدر النیه ی و ربما تأخرت الإجابه ی لیكون ذلك أعظم لأجر السائل و أجزل لعطاء النائل» (غررالحكم/ص 193)اگر دعایت دیر مستجاب شد تعجب نكن حدیثی داریم كه خداوند فرمودند كه اگر این دعایش مستجاب بشود دیگر نمی آید و من دوست دارم صدایش را بشنوم بگذارید این دعایش را مستجاب نكنم تا مدتی دعا كند افرادی هستند كه اگر دعایشان مستجاب بشود دیگر پایشان را مسجد نمی گذارد تا گیر كردند می آیند اینجا در مغازه نوشته بود كه از نسیه دادن معذوریم یعنی نمی توانم به شما نسیه بدهم زیرش نوشته بود می خواهم شما را ببینم یعنی چه یعنی اینكه اگر نسیه كنید ناپدید می شوید می روی كه می روی. چون من مایلم شما را ببینم نسیه نمی دهم اگر نسیه بدهم دیگر نمی توانم شما را ببینم.
6- دعا برای برقراری امنیت در جامعه
حالا چه چیز از خدا بخواهیم در قرآن انبیاء چه خواستند نعمت امنیت حضرت ابراهیم كه دعا می كند می گوید «رَبِّ اجْعَلْ هَ- َذَا بَلَدًا آمِنًا» (بقره/126)خدایا این مكه را شهر امن قرار بده نعمت امنیت دنیا دور تا دور ما پر از آتش است شما یك نگاهی كنید به دور خودمان نعمت امنیت نعمت مهمی است پس اگر امنیت نباشد ما نمی توانیم عبادت كنیم قرآن می گوید «مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا» (نور/55)بعد از امناً می گوید یعبدوننی كلمه یعبدوننی بعد از امناً است یعنی تا امنیت نباشد نمی توانیم عبادت كنیم اگر میلونها آدمها وارد مدرسه دانشگاه پادگان كارخانه مزرعه بازار اینها كه كار می كنند مملكت امن است اگر مملكت امن نباشد كه كسی جرات نمی كند از خانه اش بیرون بیاید راجع به امنیت دعا كنید راجع به رهبری دعا كنید حضرت ابراهیم گفتند خدایا بعد از من یك رهبری به اینها بده كه «یُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَه یَ وَیُزَكِّیهِمْ» (بقره/129)اگر رهبر یك رهبری باشد مثل امام این جامعه ترسو را شجاع می كند همه نیروها را بسیج می كند مسئله رهبری مهم است اقامه نماز حضرت ابراهیم می گوید: «رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَه یِ» (ابراهیم/40)خدایا به من توفیق بده نماز به پا دارم به پا داشتن نماز به غیر از خواندن نماز است اینهایی كه در خانه یك نماز دست پا شكسته می خوانند این اقامه نماز نیست شما اگر شب عاشورا در خانه ات تاریخ كربلا را خواندی دو لیتر هم گریه كردی این را نمی توانی
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 5
بگویی كه من اقامه عزا كردم اقامه عزاداری این نیست كه تاریخ كربلا را تنهایی بخوانی و تنهایی گریه كنی به این است كه بیایی در خیابان بگویی حسین حسین نماز در مسجد با جماعت اول وقت
نسل خوب، برای بچه ها خیلی دعا كنید نسل ما بالاخره دیگر ما تا چه وقت هستیم بچه های ما چه هستند عبادصالح هستند مومن فاسق هستند «ذُرِّیَّه یً طَیِّبَه یً» (آل عمران/38)اینهایی كه می گویند از خودم نیست «رَبِّ اجْعَلْ هَ- َذَا بَلَدًا» (بقره/126)آمنا دعای حضرت ابراهیم است امنیت «رَبَّنَا وَابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولاً» (بقره/129)دعا برای رهبر آینده «رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَه یِ» (ابراهیم/40)اقامه نماز «تَوَفَّنِی مُسْلِمًا» (یوسف/101)نسل پاك حسن عاقبت «تَوَفَّنِی مُسْلِمًا» (یوسف/101)حضرت یوسف سه حادثه رخ داد سه دعا كرد در چاه افتاد یك دعا كرد در زندان یك دعا كرد همین كه شاه شد و حكومت را دستش گرفت یك دعا دیگر كرد گفت: «تَوَفَّنِی مُسْلِمًا» (یوسف/101) «رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا» (آل عمران/8)خدایا حالا كه مرا هدایت كرد مرا برنگردان.
7- دعا برای حسن عاقبت و ثبات قدم
دعا برای حسن عاقبت دعا برای اینكه تمایل به باطل پیدا نكنی همینكه «وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ» (اسرا/80)خدایا با صداقت آمدم با صداقت بروم یعنی اول و آخرم یك جور باشد این طور نباشد اول با هیجان بیام بعد با آبرو ریزی بروم صادق باشیم ثبات قدم. «ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا» (بقره/250)این دعاهای قرآن است خدایا ما را ثابت قدم بدار این طور نباشیم اول انقلابی باشیم بعد ضد انقلاب بشیم اول حزب اللهی باشیم بعد كم كم اول حجابمان خوب باشد بعد كم كم حجابمان بد باشد «ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا» (بقره/250)دست از مكتب نكشیم قبولی عمل «رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا» (بقره/127)بله ماه رمضان خیلی ها عبادت می كنند عبادت یك چیز است حفظ عبادت چیز دیگر بالاترین آدم ها پیغمبران هستند حضرت اباهیم بهترین كارها ساختن كعبه است بهترین مكانها مكه است حضرت ابراهیم عزیز در مكه عزیز كعبه عزیز رامی سازد تازه «وَإِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ» (بقره/127)وقتی پایه را می برد بالا می گوید «رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ» یعنی اگر قبول نباشد من ابراهیم بودنم هیچ چیز مسجد الحرام هیچ چیز كعبه هیچ چیز به شرطی كعبه ارزش دارد به شرطی من ارزش دارم به شرطی ساختن كعبه ارزش دارد كه تو قبول كنی اگر قبول نكنی ببینید گاهی وقت ها یك چایی را مهمان قبول می كند ولی خوب یك خانم یا آقا زحمت كشیده غذا تهیه كرده كه مهمان می گوید ببخشید من اینها را هیچ كدام را نمی خورم مهم این نیست كه شما جه جیزی تهیه كردید مهم این است كه آیا مهمان پذیرفت یا نپذیرفت گاهی تلفن پول خورد را می پذیرد ولی اسكناس چند هزاری را نمی پذیرد گاهی دست من خونی می شود یك پارچه كوچك را می پذیرم ده تا لحاف كرسی بیاری نمی پذیرم می گوید لحاف كرسی من می گویم نمی خواهم مهم نیست كه شما چه كاری كردید مهم این است خدا قبول كرد یا نه.
8- حفظ ایمان، مهم تر از اصل ایمان
حفظ چیز از خود چیز مهمتر است یك قالی را چند ساله یا چند ماها می بافند اما حفظ قالی شاید چند قرن زمان بخواهد ازدواج همسر گرفتن مهم نیست همسر داری طول می گشد زایمان خیلی طول نمی كشد تربیت بچه طول می كشد
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 6
عبادت ماه رمضان را انجام دادی اما این عبادت ماند برایتان یا بعد از ماه رمضان خرابش می كنید بنابراین تقبل این قبول بشود ذخیره بشود وگرنه خیلی از افراد مثل استخر سوراخ دار هستند هر چه قدر آب می ریزی آب داخلش نیست سوراخ دارد چیزی داخلش بند نمی شود یكی از دعاها می گوییم: «اللَّهُمَّ وَ سَدِّدْنِی» سددنی یعنی خدایا ما را سد سازی كن اگر من را سد سازی نكنی هر چه هم عبادت كنم می رود بیرون «اللَّهُمَّ وَ سَدِّدْنِی» سددنی در دعاها است یعنی خدایا سد سازی كن من را دعا به پدر و مادر این ها دعاهای قرآن است «رَبَّنَا اغْفِرْ لی وَ لِوالِدَیَّ» (ابراهیم/41) «وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما» (اسراء/24)دعا برای علم؟ «رَّبِّ زِدْنِی عِلْمًا» (طه/114)كلمه فارغ التحصیل روی خودتان نگذارید زن حامله فارغ می شود هیچ وقت انسان با لیسانس فوق لیسانس دكترا؟ وقتی خدا به پیغمبرش می گوید «زِدْنِی عِلْمًا» (طه/114)یعنی چه یعنی هر شب باید علمت زیاد شود دعا برای روح بزرگ چون بعضی ها سوادشان خوب است اما تنگ نظر هستند سر یك چیز جزئی قهر می كنند استعفا می دهند می گوید «رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی» (طه/25)یكی از دعاهای قرآن این است كه حضرت موسی گفت خدایا روح بزرگ به من بده این دعاهاست حرفهایم تمام نشد ولی چون شب بیست و سوسسم است چهار آیه داریم در قرآن كه می گوید: «وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنی» (اعراف/180)هم صحیح مسلم صحیح بخاری هم كتابهای مهم سنی هم كتابهای مهم شیعه نقل كردند كه نود و نه اسم دارد خدا كه اگر این نود و نه اسم را بگویید این ها دعا را مستجاب می كنند همه شماها كه پا تلویزیون هستید یك دقیقه طول می كشد با هم بخوانیم این نود و نه اسم را بعد دعا كنیم.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است