تقوا، راه رسیدن به رستگاری

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
دو جلسه راجع به سوره شمس صحبتی كردیم و مقداری از حرفها ماند كه بعد از آن كه خداوند قسم می خورد به خورشید به ماه به زمین به شب به روز به نفس و یازده قسم می خورد و درآخر می گوید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» (شمس/9)فلاح و نفاق چیست؟
فلاح و رستگاری در چیست؟ بسیاری از عبادت ها برای تقوا است، از جمله همین ماه رمضان، قرآن می گوید: «كُتِبَ عَلَیْكُمْ الصِّیَامُ» (بقره/183)واجب شد بر شما روزه، می گوییم چرا؟ در آخر می گوید «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» (بقره/183)تا شما تقوا داشته باشید. زیرا وقتی یك ماه نان و آب خود را نخورد، به نان و آب مردم هم رسید می تواند خود را كنترل كند.
روزه بگیرید چون گناهان ما از دو ریشه آب می خورد، اگر درختی را درخت گناه فرض كنیم این دارای دو ریشه است، بعضی گناه ها از شهوت است و بعضی از غضب است. گرسنگی و تشنگی این ریشه را ضعیف می كند وقتی به ریشه ها آب نرسید، شاخه ها هم خشك می شود.
حالا كه روزه گرفتید برای تقوا، تقوا برای چیست؟ می گوید «وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» (بقره/189)تقوا داشته باشید برای رستگاری، عبادت برای تقوا، تقوا برای رستگاری «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» (شمس/9)رستگاری در چیست؟
عوامل رستگاری
1- عوامل رستگاری در قرآن
قرآن به كسانی می گوید رستگار كه «یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ» (آل عمران/104)امر به معروف و نهی از منكر می كنند، در آیه ای دیگر می گوید: «یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ» (بقره/3)غیر از آنچه می بینند به دست غیبی هم ایمان دارند، فقط نمی گویند: چون اسلحه داریم پیروز می شویم می گوید: اسلحه داریم اما نصرت به اسلحه نیست، «وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» (آل عمران/126)نصرت از خدا است. ممكن است همه امكانات داشته باشیم اما موفق نشویم.
مثال ما مثال آنهایی است كه رانندگی یاد می گیرند، كسانی كه آموزش رانندگی می روند گاز و ترمز زیر پایش است اما زیر پای مربی هم است ممكن است این گاز بدهد ولی مربی ترمز كند. اینطور نیست كه هر چه شما بخواهید همان شود، یك گاز و ترمز خدا به شما داده است، اما یك گاز و ترمز هم زیر پای خودش است. یعنی هم ما اراده داریم هم خدا می تواند شل كند و سفت كند.
«یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ» (بقره/3)كسانی كه «آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ» (اعراف/157)به پیغمبر ایمان بیاورند «عَزَّرُوهُ» تعظیم كنند او را، «نَصَرُوهُ» نصرت كنند او را، یعنی وفاداری به پیغمبر «جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ» (انفال/72)جهاد كنند، با مال، پول بدهند، و انفس، و جان بدهند یعنی مال و جانشان را در راه خدا خرج كنند. «وَآتِ ذَا الْقُرْبَی حَقَّهُ»
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 2
(اسراء/26)به اقوام برسند، حق اقوام را بدهند «والمسكین» به مساكین كمك كنند «یُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَیْهِمْ» (حشر/9) «وَاذْكُرُوا اللَّهَ» (بقره/203)بعضی از كارها در قرآن پخش است كه رستگاری در آنهاست.
2- شقاوت مند ترین انسان های روزگار
در سوره شمس «فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا» (شمس/14)جنایت كار در تاریخ زیاد بوده است اما كلمه ی اشقی یعنی شقی ترین، جنایتكارترین به دو نفر اطلاق می شود، من این را در تفسیر الطیب البیان برای آیه الله طیب اصفهانی در تفسیرهای دیگر ندیده ام، خیلی لطیف بود یكی كسی كه ناقه صالح را كشت و دیگری كسی كه حضرت علی (ع) را كشت می گویند اشقی، یعنی شقاوتش درجه یك است.
چرا به اینها گفتند اشقی، به قاتل امام حسین اشقی نمی گویند، می گویند شقی، به قاتل حضرت زهرا (س) به قاتل ائمه الهدی اشقی نمی گویند فقط به قاتل حضرت علی می گویند، دلیلش چیست؟ تمام جنایت كارهای تاریخ ریشه جنایت آنها چیست؟ 1- به دست گرفتن قدرت 2- یا حفظ قدرت 3- محو رقیب 4- دستیابی به. . . ولذا هارون الرشید به پیغمبر گفت: یا رسول الله من پسر عموی تو هستم اما موسی بن جعفر را زندان می كنم برای اینكه اگر زندان نرود مردم دورش جمع می شوند و حكومت از دست من گرفته می شود.
عمر سعد گفت: من امام حسین را می كشم برای اینكه حكومت ری را به دست بگیرم. یزید دستور داد كربلا امام حسین را بكشند، برای اینكه دید همه همراه او هستند، امام حسین گفت: من با تو بیعت نمی كنم. بالاخره جنایت كارها به این دلیل كه قدرت بگیرند و قدرت را حفظ كنند و اینكه رقیب را محو كنند.
آن كس كه شتر حضرت صالح را كشت هیچ دلیلی نداشت، بعضی از افراد یك سیلی می خورند و یك سیلی می زنند، ولی بعضی از افراد جنس شان جلب است مثلاً از مدرسه بیرون می آید یك پاشنه كش دست می گیرد همینطور كه می رود دیوار مردم را خط خطی می كند. یك وقت انتخابات است می خواهند اعلامیه بچسبانند فلانی رأی بیاورد در چراغانی ها میخ می كوبیم بالاخره به دلیلی دیوار را خراب می كنند، اما بعضیها بدون دلیل این كار را انجام می دهند.
ابن ملجم كه امام علی (ع) را كشت، نه می خواست به حكومت برسد، نه قدرتی داشت می خواست حفظ كند، نه رقیبش بود، پس برای چه چیزی بود؟ این كه می گویند اشقی الاولین اشقی الآخرین یعنی شقی ترین آن است كه دست به جنایت می زنند و خود هم بهره ای نمی برند.
3- خسارت در دنیا و آخرت
كسی دروغ می گوید به چیزی می رسد، آدم غصه می خورد كه دروغ میگوید كه دیگری پولدار شود، مثلاً در شركتی كار می كند در مغازه ای كار میكند دروغ می گوید كه رئیس شركت و مدیر عامل پولدار شود. این خیلی شقاوت می خواهد كه من بروم جهنم برای اینكه او به جایی برسد. از خدا بخواهیم كه به گناه آلوده نشویم بخصوص گناهانی كه دیگران سود می برند و ما به هیچ چیزی نمی رسیم «خَسِرَ الدُّنْیَا وَالْآخِرَه یَ» (حج/11)یكی میزد بر سرش و می گفت باختم از او
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 3
پرسیدند چه شده است؟ گفت به من گفته اند برو كربلا امام حسین را بكش جایزه بگیر من هم 10 درهم خرج خودم و اسبم و شمشیرم كرده ام رفتم امام حسین را كشتم 6 درهم به من داده اند. یعنی هم جزء جنایت كارهای تاریخ شده ام هم به دنیا نرسیدم.
قرآن درباره ی شتر می گوید «عَقَرُوهَا» شتر را یكی كشت اما چون راضی بودن می گوید «عَقَرُوهَا» اگر كسی گناه بكند دیگران به گناه او شریك باشند كسانی كه به گناه دیگری راضی باشند آنها هم در كناه شریك هستند. كتكش زد، دستش درد نكند او زده است شما هم كه می گویی دستش درد نكند شما هم شریك هستید. مواظب باشید نه خودمان گناه كنیم نه كمك به كسی بكنیم برای گناه. قیامت روایت داریم یك قطره خون میچكد روی سینه یك نفر می گویند این چیست؟ جواب می دهند یك نفر به نا حق كشته شد و تو هم در یك قطره شریك هستی. به همین مقدار شریك هستی.
امام كاظم به یكی از یارانش گفت: چرا شتر را به هارون الرشید اجاره داده اید مگر نمی دانید هارون الرشید طاغوت است. جواب داد بله من شتر را به این دلیل دادم كه به مكه برود. گفت به این مقدار راضی هستی كه سالم برگردد كه كرایه ات را بگیری؟ گفت: بله فرمود: همین مقدار كه راضی هستی سالم برگردد و طاغوت زنده بماند كه كرایه تو را بدهد به همین مقدار گناه كرده ای.
می گوید: كسی كه دوات ظالمی را جوهر كند قلم ظالمی را تیز كند پیش پای ظالمی بایستد شعر و مدح و ستایشی از ستمگر بگوید حدیث داریم «إِذَا مُدِحَ الْفَاجِرُ» اگر ستایش شد از یك آدم نا اهلی «اهْتَزَّ الْعَرْشُ وَ غَضِبَ الرَّبُّ» عرش خدا به لرزه در می آید. یعنی نه با زبان نه با قلم نه با كف و سوت نه با صلوات، حتی سفره شراب شما نمی خوری حق نداری بنشینید، زیرا همینكه نشسته اید ولو شما شراب نخورید نشستن در آن مكان حرام است. افرادی قمار بازی می كنند شما نگاه می كنید، نگاه به قمار حرام است. باید مواظب باشیم.
خدایا تورا به حق محمد و آل محمد از این كه ما جرم و خلافی بكنیم از این كه شریك جرم بشویم از این كه جرم را بشنویم و به جرم راضی باشیم یا دلّال باشیم از همه ی این خطرات ما را حفظ بفرما.
4- خطر نفاق در جامعه اسلامی
سوره ای در قرآن است به نام سوره منافقون «إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ یَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ یَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَكَاذِبُونَ» (منافقون/1)سوره منافقون كنار سوره جمعه است، دارای 11 آیه است، سوره جمعه هم 11 آیه دارد، به امام جمعه گفته اند بهتر است ركعت اول نماز جمعه سوره جمعه را بخوانی و در ركعت دوم سوره منافقون حتی اگر امام جمعه وارد یك سوره دیگر شد اگر به نیمی از آن نرسیده و خواست برگردد سوره منافقون را بخواند حق دارد سوره ای كه می خواند رها كند و از اول سوره منافقون را بخواند. این چه قصه ای است كه گفته اند مردم هر شهری جمع
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 4
شوید امام جمعه در یكی از ركعات سوره منافقون را میخواند، یعنی منافقین توطئه گرها هستند به ظاهر مسلمان و از داخل ایمان ندارند هر هفته باید امت مسلمان باید خطر منافقین به گوششان برسد. كه از منافقین غافل نباشند.
درباره سوره منافقون چه مسائلی است، در جای جای قرآن راجع به نفاق صحبت شده است، بیشترین جایی كه از منافقین صحبت شده است سوره توبه است حدود 100 آیه در سوره توبه راجع به منافقین صحبت شده است. در بسیاری از سوره های مدینه هم بحث نفاق مطرح شده است.
5- مقایسه نفاق و ایمان در قرآن
مردم 4 دسته هستند: گروهی هم عقیده دارند هم عمل، اینها مؤمنان هستند. گروهی نه عقیده دارند نه عمل، اینها كافر هستند. گروه سوم عقیده دارند عمل ندارند، اینها فاسق هستند. بعضی ها عقیده ندارند عمل دارند، اینها منافق هستند. اگر كسی عقیده و عمل داشت خوشا به حالش مؤمن است. اگر كسی نه عقیده دارد نه عمل كه كافر است. عقیده دارد مثلاً می گوید حجاب، نماز و روزه را قبول دارم خمس و زكات. . . را قبول دارد ولی گوش نمی دهد. می گوید آقا جان شما پدرم هستی نمی خواهم در را به رویت باز كنم و شما هم مادرم هستی نمی خواهم سلام كنم، نا اهلی می كند، این فسق است. بعضیها عقیده ندارند ولی در عمل، این هم منافق است، مثل كسی كه ریش ندارد ولی ریش مصنوعی می گذارد، تظاهر به عمل می كند این منافق است.
در قرآن تابلویی داریم كه می فرماید: نفاق یك دروغ عملی است. برای اینكه قدرت انتخاب بالا برود یك تابلو از مؤمن یك تابلو از منافق می گویم.
نفاق از نفقاء می آید «نفق» به سوراخهایی گفته می شود كه مار و موش در زمین ایجاد می كنند كه دو راه دارد كه اگر خطری شد از سوراخ دیگر خارج شود.
6- تردید و تحیر و سردرگمی، عاقبت اهل نفاق
قرآن درباره ی منافق می گوید: «مُذَبْذَبِینَ بَیْنَ ذَلِكَ لَا إِلَی هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَی هَؤُلَاءِ وَمَنْ یُضْلِلْ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِیلًا» (نساء/143) «مُذَبْذَبِینَ بَیْنَ ذَلِكَ» یعنی گاهی اینجا گاهی آنجا «لَا إِلَی هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَی» نه به این سمت نه به آن سمت ما می گوییم یك پا پیش می گذارد یك پا پس، نه با این است نه با آن مذبذب است یعنی متحیر است، منافق متحیر است، گیج و سر در گم است.
اما مؤمن را قرآن می گوید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا» (حجرات/15)ایمان دارد به خدا و رسول اما «لَمْ یَرْتَابُوا» شك نمی كند «ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَیْبَ فِیهِ هُدًی لِلْمُتَّقِینَ» (بقره/2)منافق متحیر است مؤمن «لَمْ یَرْتَابُوا» قاطع است. انسان هر كاری میكند دهن بین و بله قربان گو نباید باشد. مثل لنگ نباشد. بعضی آدمها لنگیسم هستند مكتبشون لنگ است، یعنی هر ساعتی دور پای كسی تاب می خورند عیبهای او را می پوشانند. امروز به طرف می گویند سلام مخلص هستم مدیریت شما حرف ندارد فردا طرف عزل می شود شخص دیگری می آید سلام خیلی خدا واقعاً رحم كرد
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 5
مثل لنگ هر ساعتی دور پای كسی و عیب های او را می پوشاند، بله قربان گو و چابلوس است. منافق مذبذب است به این می گوید با تو هستم به دیگری می گوید با تو هستم و به هم میگوید با شما هستم. اما مؤمن قاطع است.
در مورد منافق قرآن می گو ید: «لَكِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَا یَفْقَهُونَ» (منافقون/7)منافقین می گفتند پول به پیغمبر ندهید وقتی پول ندهید گرسنگی می خورند بعد دست از سر پیغمبر بر می دارند. مثل اینكه می گفتند آب به اصحاب امام حسین ندهید تا امام حسین را رها كنند. مثل آمریكا كه می گوید با ایران داد و ستد نكنید كه مردم ایران نظام را رها كنند.
«یَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَی مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّی یَنْفَضُّوا» (منافقون/7)می گویند انفاق نكنید بر كسانی كه دور پیغمبر هستند تا دست از پیغمبر بكشند. خدا میگوید: «وَلِلَّهِ مِیرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» (آل عمران/180)میراث زمین و آسمان دست او است ولی منافقین «لا یفقهون» .
از زمانی كه آمریكا ایران را در محاصره اقتصادی گذاشت آن روز روز اول رشد ما است. ای كاش از اول ما می دانستیم آمریكا چیزی به ما نمی دهد پیشرفتمان سابقه اش بیشتر می شد.
7- اهل ایمان، اهل عقل و درك و شعور
قرآن از مؤمنین می گوید: «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لَآیَاتٍ لِأُولِی الْأَلْبَابِ» (آل عمران/190)به مؤمن می گوید صاحبان مغز مؤمن مغز دارد ولی آنها «لَا یَفْقَهُونَ»
سال اول انقلاب بود به مكه رفته بود یم به مردم مكه می گفتیم ایران انقلاب شد می گفتند بدون آمریكا مگر می شود نفس كشید. خدا میداند به این قرآن من خودم با دو گوشم شنیدم می گفتند «مسلم مخ ما فی» مسلمان مخش كار نمی كند، به قدری تبلیغات كرده بودند كه بدون آمریكا نمی شد نفس كشید و در حال حاضر حساسیت آمریكا این است كه می گوید ایران از زیر پرچم ما بیرون آمده است و كشورهای دیگر هم یكی، یكی یاد می گیرند.
قرآن می گوید «وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا» (فرقان/74)یعنی باید شما طوری حركت كنید كه باقی افراد دنبال شما حركت كنند. ما باید كاری كنیم كه بگوییم بله زندگی بدون آمریكا هم می شود بدون نفت هم می شود تنها زندگی بدون خدا نمی شود. قرآن به مؤمن می گوید «اولوا الالباب» و به منافق می گوید: «لا یفقهون» .
راجع به منافقین می گوید «كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَه یٌ» (منافقون/4)مثل یك چوب خشك هستند. اما راجع به مؤمن می گوید: «وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ» (انفال/2)اینها انعطاف دارند. منافق خشك است متحّجر است ولی مؤمن انعطاف پذیر است مهربان است قرآن می گوید منافق وقتی نماز می خواند در حال كسالت نماز می خواند و مؤمن در حال خشوع، قرآن می گوید منافق نیش می زند و مؤمن «یَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ» (حجرات/3)احترام می گذارد با ادب با نرمی صحبت می كند. قرآن می گو ید منافق قسم را سپر قرار داده است و زیر آن مخفی می شود صادق نیست ولی مؤمن را می گوید «صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ» (احزاب/23)، قرآن می گوید منافق به رهبر نیش میزند «یَلْمِزُكَ فِی الصَّدَقَاتِ» (توبه/58)ولی مؤمن «رَضُوا مَا آتَاهُمْ اللَّهُ» (توبه/59)راضی است.
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 6
خدایا راه رستگاری را نشان ما بده با توفیقی كه عمل می كنیم. انواع رگهای نفاق را از روح و فكر و اخلاق و عمل فرد و جامعه ما دور بفرما. خدایا عقیده ما را قوی و عمل ما را پاك قرار بده. خدایا منحرفین را كه قابل هدایت هستند وسیله هدایتشان را حل كن. آنچه شب قدر برای خوبان مقدر می كنی برای ما مقدر بفرما. كمتر از آنی ما را با خود رها مكن.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است