ماه رمضان، ماه تزكیه

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
در این جلسه می خواهیم سوره ی شمس را تفسیر مختصری داشته باشیم.
«وَالشَّمْسِ» قسم به خورشید «وَضُحَاهَا» (شمس/1)قسم به گسترش نور خورشید، خداوند یكبار به خورشید و بار دیگر به نور خورشید قسم می خورد. «وَالْقَمَرِ» قسم به ماه «إِذَا تَلَاهَا» (شمس/2)وقتی كه پیرو خورشید در می آید «وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا» (شمس/3)قسم به روز كه زمین را روشن می سازد. «وَاللَّیْلِ» قسم به شب «إِذَا یَغْشَاهَا» (شمس/4)آنگاه كه زمین را می پوشاند «وَالسَّمَاءِ» قسم به آسمان «وَمَا بَنَاهَا» (شمس/5)قسم به آنكه آسمان را بنا كرد «وَالْأَرْضِ» قسم به زمین «وَمَا طَحَاهَا» (شمس/6)و آنكه آن را گسترانید «وَنَفْسٍ» قسم به نفس انسان «وَ مَا سَوَّاهَا» (شمس/7)و آنكه نفس انسان را سر و سامان داد.
این همه قسم برای چه چیزی است، رمز سوگند چه چیزی است ماجرا چه چیزی است، در قرآن گاهی وقتها به یك مورد قسم خورده گاهی به دو مورد مثلاً سوره «والعصر» كه با یك قسم شروع شده است، بعضی سوره ها با دو قسم مثل «وَالضُّحَی وَاللَّیْلِ إِذَا سَجَی» (ضحی/1و2)بعضی با سه قسم و بعضی با چهار قسم مثل «وَالتِّینِ وَالزَّیْتُونِ وَ طُورِ سِینِینَ وَ هَذَا الْبَلَدِ الْأَمِینِ» (تین/1و3)بعضی سوره ها با پنج قسم شروع می شود. پس سوره ای داریم از یك قسم تا پنج قسم از پنج نیست تا یازده قسم كه در سوره شمس خداوند یازده قسم می خورد، در این سوره چه خبر است؟
1یازده قسم در سوره شمس
«وَالشَّمْسِ» قسم به خورشید، «وَضُحَاهَا» قسم به نور خورشید، «وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا» قسم به ماه، «وَالنَّهَارِ» قسم به روز، «وَاللَّیْلِ» قسم به شب، «وَالسَّمَاءِ» قسم به آسمان، «وَ مَا بَنَاهَا» قسم به آن قدرتی كه آسمان را بنا كرد، «وَالْأَرْضِ» قسم به زمین، «وَ مَا طَحَاهَا» قدرتی كه زمین را پهن كرد، «وَ نَفْسٍ» قسم به نفس انسان، «وَ مَا سَوَّاهَا» قسم به آن قدرتی كه نفس را تعدیل كرد. این همه قسم برای چه چیزی است. آخر همه ی قسمها می گوید می دانی چرا اینقدر قسم خوردم «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» (شمس/9)یعنی زنده باد تزكیه و خود سازی «وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا» (شمس/10)یعنی مرده باد دسیسه مارمولك بازی نفاق بازی، رازی در این است كه خداوند تنها سوره ای كه یازده قسم می خورد و چه می خواهد بگوید؟ زیرا قسم زیاد برای جایی است كه طرف مقابل باور نمی كند همینطور هم است، در حال حاضر در جامعه شما یك میكروفون بردارید و از مردم سؤال كن رستگار چه كسی است؟ یكی می گوید كسی كه مدرك بالای دكترا داشته باشد یا مهندس باشد، دیگری می گوید استخدام رسمی باشد، یكی می گوید قسط نداشته باشد یكی می گوید خانه داشته باشد و از این چه وقتها، چه وقت داماد میشود چه وقت خانه دار می شود رستگاری را در چیزهایی كه در ذهن مان است می بینیم، قرآن می گوید نه این نیست.
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 2
2- سعادت و خوشبختی در نزد اهل دنیا
به چه كسانی در جامعه می گو ییم خوش به حالش، خوش به حال فلانی رأی آورد شورای شهر شد رئیس جمهور شد وزیر شد سفیر شد. خوش به حال چه كسی؟ از بس در جامعه مردم، به دیگران می گویند.
رستگار آن كسی است كه آدم شود حتی عالم شدن رستگاری نیست. بسیار در قرآن آیه داریم كه دانشمند است ولی بسیار انسان بیخودی است آیات زیاد داریم، می گوید «مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمْ الْعِلْمُ» (آل عمران/19)با اینكه با سواد است منحرف است. شما در جامعه سراغ نداری آدمهایی كه تحصیلاتشان بالاست ولی آدم حسابی نیستند، با سواد است ولی انسان نیست. سواد كمال است امّا برای همه كمال نیست عقل كمال است ولی برای همه كمال نیست، پول خانه مسكن كمال است ولی همه كمال نیست.
باورها سنگین است خود فرعون می گفت: «قَدْ أَفْلَحَ الْیَوْمَ مَنْ اسْتَعْلَی» (طه/64)یعنی هر كه پیروز شود او رستگار است چرا؟ برای اینكه به ساحرها گفت شما با سحر و جادو آبرو موسی را بریزید و به شما سكه می دهم. گفتند پول به ما می دهی «إِنَّ لَنَا لَأَجْرًا» (اعراف/113)اجری به ما می دهی «قَالَ نَعَمْ» (اعراف/114)بله «وَإِنَّكُمْ لَمِنْ الْمُقَرَّبِینَ» كارت سبز می دهم مستقیم بروید در كاخ شما جزء مقربین هستید. فرعون می گوید «قَدْ أَفْلَحَ الْیَوْمَ مَنْ اسْتَعْلَی» به قارون می گفتند «یَا لَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِیَ قَارُونُ» (قصص/79)كاش ما هم به اندازه قارون گنج و پول داشتیم.
خوشا به حال او تهران رفته است، خوشا به حال او چه دخترهایی دارد خوشا به حال او چه پسرهایی د ارد چه دامادهایی دارد چه عروسهایی دارد چه ماشینی دارد خانه اش را چه كرد چه برجی دارد چه مزرعه ای دارد. چون صبح تا شب كه این زرق و برقها كه مثل عقربه روح ما را این طرف و آن طرف می برد حكمت خدا اقتضا كرده است كه این آیه را با یازده قسم وارد شود.
كل عمر شما با یك قسم جواب داده می شود «و العصر» به زمان قسم! «إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ» (عصر/2)انسان همانند یخ در حال آب شدن است، به زمان قسم در حال آب شدن هستید. كل هستی ما با یك قسم است حالا چه خبر است كه خداوند یازده قسم خورده است. «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» تزكیه چیست؟ اولین راه خود سازی این است كه انسان با مبدأ هستی گره بخورد.
اگر در یك جاده ای یكبار نوشته بودند خطر معلوم می شود كه خطری هست كه نوشته شده است، اگر در جاده ای دو، سه تابلو بود و اگر در جاده ای دویست تابلو خطر بود می گویند خیلی خطر است چون قدم به قدم نوشته اند خطر چه خبر است.
3- خطر تكیه كردن به غیر خدا
در قرآن بیش از صد تابلو نوشته است «دُونِ اللَّهِ» (بقره/23)یعنی سراغ غیر خدا نروید «دُونِه» سراغ غیر خدا نروید. به زمین می خورید قدرتهای «دون اللهی» تار عنكبوت هستند بالاترین قدرت آمریكا است نتوانست اسرائیل را حفظ
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 3
كند آمریكا و شوروی با هم نتوانستند شاه را نگه دارند. شاه با همه ی دلارهایش روز به روز ضعیف تر می شود اراده خدا این است آمریكا ذلیل شود، اراده خدا این است كه اسلام پیروز شود. حالا كاریكاتور بكشند یك كاریكاتور كشیدند هم خودشان تحقیر شدند هم امت اسلامی جوشید و خروشید هم میلیونها جلد كتاب در سال پیغمبر برای عظمت پیغمبر چاپ شد. یك طرحی برای اختلاف بین شیعه و سنی می گذارند هم مسلمانان بیدار تر می شوند، علمای شیعه و سنی بیشتر به هم نزدیك می شوند، سال وحدت ملی انسجام اسلامی می بینی همه قلمها فكرها نوارها فیلمها همه، یعنی یك ته سیگار می اندازند و یك سیل می آید همه را می برد. چهار ساواكی عكس امام را در زمان امام پاره كردند هیچ مرجع تقلیدی به اندازه امام عكسش چاپ نشد.
اولین تزكیه این است كه ما دستمان را بگذاریم در دست خدا دیگران چیزی نیستند البته باید از خدا كمك بخواهیم. اینقدر تكیه گاه نداشته باشیم، قرآن می گوید به هر چه تكیه كنید تار عنكبوت است. محبت دست اوست در مناجات شعبانیه «الهی بِیَدِكَ لَا بِیَدِ غَیْرِكَ زِیَادَتِی وَ نُقْصَانِی» ماه رمضان ماهی است كه دعا مستجاب می شود و من دعا میكنم خدا یا به آبروی آنهایی كه مخلص هستند دل ما را از غیر خودت جدا و از متوكلین واقعی مخلصین واقعی قرار بده.
اولین راه تزكیه بند شدن به خداوند است، راه بند شدن به خدا هم این است كه انسان نماز بخواند زیرا وقتی كسی، كسی را دوست دارد با او حرف می زند مگه می شود عروس و داماد بگویند ما همدیگر را دوست داریم ولی بگویند خواهش می كنم با من صحبت نكن مگر دوستم نداری؟ چرا ولی نمی خواهم باشما صحبت كنم.
این دروغ كه شخصی بگوید خدایا دوستت دارم ولی نمی خواهم با شما صحبت كنم، دروغ است. خدا كه همه چیز به ما داده است ما جایی بودیم كه بچه های كلاس پنجم دبستان آنجا بودند گفتند: حاج آقا یك چیزی برای ما بگویید، گفتم: یكی آمد گفتم: انگشتانت را به هم بچسبان گفتم حالا با انگشتان چسبیده كتت را بپوش هر كاری كرد نتوانست یعنی اگر انگشتان ما به هم بچسبد هیچ كاری نمی توانیم بكنیم تمام هنر ما به این است كه انگشتانمان باز است.
از ساده ترین نعمت تا بزرگترین نعمت. تزكیه چیست؟ اول اینكه با خدا رفیق بشویم و راه خدا را برویم. خیلی از جوانها دخترها و پسرها می خواهند خود سازی كنند بلد نیستند چله نشینی فرض كنید عارف صوفی و خانقاه و ذكرو ورد. . .
قرآن می گوید «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» و آیه دیگری می گوید «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» (مؤمنون/1)در اینجا دو افلح داریم «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» یعنی رستگار است كسی كه خود را تزكیه كند سوره شمس ودر سوره مؤمنین می گوید: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» حتماً رستگار است چه كسی؟ مؤمن!
4- راه تزكیه، راه ایمان به خدا
تزكیه و ایمان یكی است، یعنی اگر كسی می خواهد تزكیه كند راهش ایمان است. حالا ایمان می گوید: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» (مؤمنون/1) «الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ» (مؤمنون/2)قرآن می گوید اگر می خواهی تزكیه كنی نمازت را با
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 4
خشوع بخوان، فردی نماز می خواند با ریشش هم بازی می كرد مثل ما كه نماز می خوانیم خمیازه می كشیم. امام گفت: كسی كه اینطور نماز می خواند در نمازش خشوع ندارد، ذكر حضرت زهرا را می خواهی بگویید آرام و شمرده شمرده بگویید نه سریع ما طوری با خداوند صحبت می كنیم كه اگر با بنده اش (پلیس) صحبت كنیم جوابمان را نمی دهد. «فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ» نماز با حال باشد.
چه كنیم خود سازی كنیم؟ نماز با حال بخوانید «وَالَّذِینَ هُمْ عَنْ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ» (مؤمنون/3)می خواهی خودسازی كنی از لغو دوری كن اینقدر بیهوده نگو و بیهوده گوش نده، در مبایلها اینقدر به هم حرف زشت نزنید پیامهای لغو رد و بدل نكنید. روزه دار این نیست كه معده اش غذا قبول نكند روزه دار كسی است كه گوشش هم حرف باطل تحویل نگیرد.
امام كاظم فرمودند: گوش به حرف هر كس بدهید برده و بنده او هستید.
«مَنْ أَصْغَی إِلَی نَاطِقٍ» (الكافی/ج /6ص 434)اگر گوش به حرف هر ناطقه ای بدهد فقط عبد او هستید. هر كس پای لغو می نشیند بنده لغو است، هر كس پای حق می نشیند بنده حق است. من نمی گویم دائماً سخنرانی گوش بدهید نه حرفهای عادی میتواند لغو نباشد، چرندیات نباشد.
مؤمن چه كسی است ما می خواهیم خود سازی كنیم «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» نه خانقاه می خواهد نه چله نشینی «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» مؤمنون را خدا باز كرده نماز با حال دوری از لغو «وَالَّذِینَ هُمْ لِلزَّكَاه یِ فَاعِلُونَ» (مؤمنون/4)یعنی زكات خود را بده زكات یعنی اینكه بخشی از در آمد خود را بدهید، گرسنه ای را سیر كنید.
5- دوری از تجملات در امور دینی
خانمها ختم انعام می گیرند چه جلسه هایی چه سفره هایی اول اینكه سوره انعام با دیگر سوره فرقی ندارد ختم انعام از كجا آمد ما نفهمیدیم. اصلاً ختم سوره نور سفارش شده خانم ها اگر قرار است جلسه بگیرید سوره نور را بخوانید یك خانم تحصیل كرده سوره نور را برای شما تفسیر كند. سوره انعام می خوانند كه فرقی با سوره های دیگر ندارد و اینكه سفارش نشده بد نیست نمی خواهم بگویم نخوانید ولی بعد هم می بینید چه حاج خانمهایی با چه لباسها و طلاهایی با چه كفشهایی می آیند كه انگار عروسی آمده اند. بعد هم سوره انعام می خوانند.
تزكیه های ما كجا می رود قرآن می گوید حاج خانم حاج آقا اگر می خواهی خود سازی كنی از تجملاتت كم كن، با این لوستر و با این ماشین بازی در آورده اید. «الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ» (مؤمنون/2)نماز با حال «وَالَّذِینَ هُمْ عَنْ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ» (مؤمنون/3)حرف بیهوده نگو و نشنو، «وَالَّذِینَ هُمْ لِلزَّكَاه یِ فَاعِلُونَ» (مؤمنون/4)فقرا را سیر كن «وَالَّذِینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ» (مؤمنون/5)می خواهی خود سازی كنی شهوتت را حفظ كن دخترت را زود شوهر بده پسرت زود ازدواج كند چه كسی گفته لیسانسش تمام شود بعد ازدواج كند. اولین خواستگاری كه برای دختران آمد ازدواج كند بعد هم لیسانسش را بگیرد. چه كسی گفته خانه ات تمام شود بعد داماد بشوید. بلكه تا خانه تمام شود ده گناه كردی، بلكه دخترت تا لیسانسش را بگیرد آسیب پذیر شد. چه تضمینی برای این است كه دختر و پسر جوان آسیب نبیند. «لِفُرُوجِهِمْ
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 5
حَافِظُونَ» (مؤمنون/5)نگاه نكن اگر نگاه كردی دلت می خواهد، دلت كه خواست یا گناه می كنی یا از داخل می سوزی یا زندگیت تلخ می شود.
6- كنترل چشم، شرط اول تزكیه
اگر زنها ساده به خیابان بیایند مرد كه به خیابان می آید هر چه زن می بیند برایش طبیعی است زیرا رنگ و لعابی ندارند. اما اگر مردی خانمی دارد نمره 14 با هم زندگی می كنند به خیابان می آید می بیند این خانم نمره 15 است آن یكی 17 است چون همه آرایش می كنند و خود را نشان می دهند، این مرد هم چشم چران است جلوه گری خانمها از یك سمت چشم چرانی مردها هم از یك سمت، این مرد وقتی 200- 100 زن دید حضرت عباسی بگویید وقتی برگشت با خانم نمره 14 راحت زندگی می كند یا نق و بهانه گیری. یك زن در خانه نمی تواند با 500 زن رقابت كند. هر كسی هر چه قشنگی دارد می پوشد و می آید خود را نشان می دهد. مرد چشم چران است و زن هم آرایشگر وقتی این چشمها باز شد و به این زنها و دخترها نگاه كرد، وقتی به خانه بر می گردد زندگیش برایش لذیذ نیست.
7- تربیت دینی فرزندان از سنین كودكی
بعضی مادرها بچه هایشان را هر طور كه دوست دارند بیرون می آورند وقتی هم تذكر می دهیم، می گویند: هنوز 9 سالش نشده است. این رقم خطر است مثل این می ماند كه بچه ای سیگار می كشد و بگویید هنوز 15 سالش نشده است، وقتی چند سال سیگاری شد دیگه ترمز نمی گیرد. بچه ای كه از سه سالگی تا نه سالگی مثل عروسك آمد در خیابانها این در 9 سال نمی تواند یك دفعه حجاب داشته باشد. حجاب برایش تحمیل است.
گفته اند بچه را از بچگی عادتش بدهید، سه ساله كه می شود این كلمه را به او بیاموزید «لا اله الاالله» هفت ماه و بیست روز صبر كنید بعد كلمه «محمد رسول الله» را به او بیاموزید بعد حدیث می گوید كم كم كنار خود بنشان كه نماز خواندن شما را ببیند صورتش را بشور دستهایش را بشور، روزه كه می خواهید بگیرید غذا كه خورد بگویید حالا روزه بگیر مجدد یك ساعت بعد بگو بیا حالا افطار كن یعنی كلمات سحری افطاری را به بچه تلقین كنید.
حدیث داریم بچه كه هفت ساله شد رختخوابش را جدا كنید، نگذارید دو خواهر كنار هم بخوابند دو برادر كنار هم بخوابند، خواهر و برادر كنار هم نخوابند ولو هفت سال داشته باشند. باید مراقب باشید، نمی شود بچه را رها كرد سر 9 سالگی بگوییم باید حجاب داشته باشی. تزكیه چیست؟ «لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ» (مؤمنون/5)
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم»
ماه رمضان ماه خود سازی است آقایون سیگاری دیدید ماه رمضان سیگار نكشیدید طوری نشد افطار هم نكشید. بچه بودم می خواستم بروم چراغانی به مرحوم پدرم خدا همه ی اموات را بیامرزد گفتم: آقا جان بیا برویم چراغانی گفت: آنجا چه خبر است گفتم: آنجا خیلی چراغ است، گفت: ببین محسن این لامپ را ببین گفتم: دیدم گفت آنجا هم صد تا مثل این است.
برنامه درسهایی از قرآن سال 68 . ج1، ص: 6
دیدید ماه رمضان سیگار نكشیدید طوری نشد، افطار هم نكشید قرآن می گوید: دود غذای جهنمیان است «مِنْ یَحْمُومٍ» (الواقعه/43)دود غذای بهشتیان نیست سیگار نكشید، دیدید ماه رمضان می شود نماز اول وقت خواند، می شود رفت مسجد، به سمت قرآن گرایش پیدا كردید ادامه بدهید.
اگر می خواهید خود سازی كنید راه خود سازی این چله ها این ختمها این ذكرها را كنار بگذارید نمی گویم اینها نیست، اول ببینید خدا چه می گوید خدا می گوید «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا» راه تزكیه 1 نماز با حال 2 دوری از لغو 3 سیر كردن فقرا 4 خودتان را نگه دارید ازدواج را آسان كنید، بهترین عبادت حدیث داریم بهترین دلالی ها این است برای دختر و پسر مقدمات ازدواج، یعنی دلالی كنیم دختر و پسر به هم برسند برای ازدواج، بهترین عبادتها این نیست كه منار را كاشی كنید، پول كاشی كاری منار را بده به چهار جوان، رئیس هیئت مهم نیست نخل بلند كند یا علم، آن رئیسی خوب است از نظر قرآن بهترین رئیس هیئت كسی است كه جوانهای هیئت را داماد كند جهیزیه های دخترهای هیئت را مهیا كند.
خدایا دستمان را در تعلیم و تربیت در تزكیه و اخلاق در عبادت و اقتصاد و سیاست در معاشرت و همسر داری بچه داری مردم داری در هر لحظه ما را به راه مستقیم هدایت بفرما، از خطوط انحرافی همه ی ما را در هر لحظه حفظ بفرما.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است