پرسش و پاسخ با جوانان

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
از دبیرستان شما پشت سر شما خیلی تعریف شما را كردند كمالاتی از اینجا نقل كردند و ما هم امروز افتخار داریم كه خدمت شما هستیم عنوان درسمان هم درسهایی از قرآن است كه بیست و پنج است كه در تلویزیون هست قبل از تولد شما شروع شده حالا ما دیگر در آستانه شصت سال هستیم شما زیر بیست سال چهل سال فاصله داریم ولی می توانیم كه با هم گفتگو داشته باشیم بعنوان یك پدر و پسر بحثی را تهیه كرده بودم كه بگویم تحت عنوان زرنگ كیست، برنده كیست، امتیازات كار برای خدا و غیر خدا ولی به ذهنم آمد كه ببینم شما چه می گویید چون همه اش من حرف بزنم درست نیست این است كه پیشنهاد به ذهنم آمد كه چند تا از شما عزیزان سؤال كنید من جواب بدهم فقط سؤال ما دو تا شرط دارد یكی اینكه راجع به افراد از من نپرسید مثلاً نپرسید كه نظر شما راجع به فلانی چیه، حالا مردم ایران پای تلویزیون نشسته اند حالا مشكلشان این است كه نظر من راجع به فلانی چیه، حالا یا نظرم خوب است یا نظرم بد این مشكل مردم ایران نیست یك سؤالی بپرسید كه اگر جواب من دو سه دقیقه طول كشید وقت مردم تلف نشود گوشت كیلویی چند هزار تومان بخورند پای حرفهای بی فایده و یا كم فایده من بنشینند یك سؤالی بپرسید كه اگر جوابش را گفتم همه مردم استفاده كنند دوم اینكه. . . پس دو تا شد یكی اینكه سؤال راجع به افراد نباشد دوم اینكه پاسخ آن نیاز همه مردم باشد حالا من آمادگی دارم هر چند تا سؤالی كه شد توی این بیست و هفت هشت دقیقه جواب بدهم البته دو دقیقه آن توی این چند دقیقه گذشت آمادگی دارم چند تا سؤال را جواب بدهم كه در خدمتتان هستم مخلص شما هم هستیم یا علی.
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» حاج آقا! نسبت به جوانها وعده هایی داده می شود ولی در عمل چیزی دیده نمی شود می خواستیم از شما این سؤال را بكنیم
1- وفا به وعده در صورت امكان
سؤال: وعده هایی داده می شود عمل نمی شود؟ عرض كنم، اصولاً آدم خودش هم. . . حالا یك سؤال هم طرح كنیم، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» جلسه درسهایی از قرآن موضوع: پاسخ به چند سؤال، 1- چرا به وعده ها عمل نمی شود؟ این چرا را هم خدا توی قرآن گفته در سوره صف آیه دوم می گوید كه «لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ» (صف/2)چرا كاری كه نمی كنید حرفش را می زنید؟ اینجا هم كه به بعضی عمل می شود اینطور نیست كه اگر سی تا كلمه گفتیم به سی تا عمل نكنیم به هر حال، پاسخ: 1- به بعضی عمل می شود، اینطور نیست كه بگوییم به هیچكدام از حرفها عمل نمی شود بالاخره به بعضی هایش عمل شد. 2- آدم وعده هایی را كه به خودش می دهد نمی تواند همه اش را عمل كند تا چه رسد به وعده هایی كه به دیگران می دهد شما خودت تا حالا چقدر نذر كرده ای قول داده ای كه خدایا
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 2
اگر من از این مرض خوب بشوم، اگر توی امتحان قبول بشوم، اگر چنین بشود، گاهی آدم می گوید خدایا یك ماشین به من بده هر كس زیر باران باشد او را سوار می كنم بعد همین كه ماشین پیدا می كند دو سه روز اول عاطفه اش داغ است بعد كم كم. . . یعنی انسان همیشه بین طرح و اجرا فاصله است وقتی می خواستند یوسف را توی چاه بیندازند گفتند «َأَلْقُوهُ» (یوسف/10)اما وقتی آمدند لب چاه نگاه به برادر كردند انگار دلشان سوخت قرآن می فرماید «یَجْعَلُوهُ» (یوسف/15)یعنی یوسف را پرت نكنید او را ببرید كنار چاه و او را بگذارید یعنی بین طرح و عمل مثل امروز، امروز خود بنده یادداشت كرده ام این یادداشت هایی كه می خواهم بگویم آمدم نگاه به قیافه های نورانی شما كردم گفتم چرا من حرف بزنم اینها حرف بزنند یعنی گاهی اینطور نیست كه من به خودم دروغ بگویم یا به شما گاهی آدم نظرش عوض می شود پس ببینید1- تجدید نظر، یك مسأله ای است آقای فلسفی دانشمندی بود خطیب بود بهترین خطیب ایران این هم نه در یك دهه و دو دهه، شصت سال بهترین گوینده ایران بود نقل شد از ایشان كه وقتی كتاب كودك را می نوشت گاهی قسمت هایی از آنرا چهارده مرتبه نوشت و پاره كرد یعنی هی می نوشت، شما «إِنْ شاءَ اللَّه» بعداً نویسنده می شوید، گاهی وقتها نویسنده می شوید كتاب چاپ می كنید در چاپ دوم خیلی از حرفهایتان را عوض می كنید مهندس هم همینطور است مهندس خانه شانزدهمی كه می سازد با خانه دوازدهم او. . . پس این هم یك قانون تجدید نظر و تجربه است. 3- گاهی دست خودشان نیست، حضرت امام فرمود ما مملكت را آباد می كنیم خدا لعنت كند دشمنان ایران را جمع شدند صدام را تحریك كردند هشت سال ایران را چنان بمباران كردند كه آنچه پول بنا بود خرج رشد ایران بشود خرج دفاع از ایران شد یعنی پولهایی كه خرج جنگ شد توی چاه می ریختند پر می شد، یعنی گاهی هم دست ما نیست یك چیزی به ما تحمیل می شود مثل جنگ تحمیلی، شما می گویی من، به بابا و ننه ات می گویی من یك روز دیگر می روم نان می آورم بعد می روی توی ترافیك گیر می كنی یا نانوا تنورش خراب شده یا مشكلی شده گاهی هم اینطوری است گاهی مقصرند، بنابراین هر كس به حرفش عمل نكرد صاف قضاوت نكنیم كه این مقصر است این بی دین است این دروغگو است واقعا گاهی به بعضی رسیدگی می شود گاهی فكر و سلیقه اش عوض می شود گاهی دست خودشان نیست موانعی دیگر هست گاهی هم مقصرند همه را نمی شود. . . یعنی در قضاوت یك خورده باید سریع، چیز نكنیم كه. . . نه می توانیم بگوییم كه همه بی تقصیر هستند چون واقعاًَ بعضی ها به حرفشان عمل نمی كنند مقصرند این چیزها است گاهی مقصرند گاهی بی تقصیر هستند این سؤال اول.
2- آزادی جوانان در رفتارهای شخصی و اجتماعی
سلام علیكم «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» حاج آقا! از شما سؤالی داشتم ما خیلی شنیده ایم به جوانها نباید سختگیری كنیم چون ممكن است از دین و ایمانشان زده بشوند و زده بشوند از این جور مسائل ولی از طرفی هم برای اینكه ممكن است خیلی احساس آزادی زیادی بكنند و به راههای مختلفی كشیده بشوند من می خواستم از شما بپرسم كه این حد چه مقدار است و چه جاهایی باید سختگیری بكنیم و چه جاهایی باید به جوانها آزادی داده بشود؟
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 3
این هم سؤال خوبی است بالاخره به جوانها آزادی بدهیم یا آزادی ندهیم اگر آزادی ندهیم می گویند سخت گیری نكنید تحمیل است، گروه فشار است، بد اخلاق است، تند است، خشن است، اگر سخت گیری كنی این لقب ها را می دهند آزادی هم بدهی خوب جوان بالاخره تجربه ندارد اطلاعاتش محدود است اینترنت هست ماهواره هست رفیق بد هست فكر هست شیطان هست شهوت هست بالاخره این وسط. . . سؤال قشنگی است یك صلوات بفرستید، مرز محبت و خشونت در تربیت اصولاً اسلام هم دین محبت است و در مواردی هم دین خشونت كلمه خشن عربی است آمدند به پیغمبر (ص) گفتند این علی بن ابی طالب (ع) خیلی آدم خوبی است یك بدی دارد و آن اینكه یك خورده خشن است سخت می گیرد حضرت رسول فرمود: «إِنَّهُ لَخَشِنٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ» (بحارالانوار/ج /41ص 116)بدرستی كه او. . . امیرالمؤمنین خشن است اما درباره خدا خشن است یتیم ببیند زار زار گریه می كند شب ها تا صبح نمی خوابد در خانه یتیم ها غذا می دهد محبت دارد تو می خواهی بیت المال را برداری حیف و میل كنی می گویی تو حالا یك لبخند بزن شتر دیدی ندیدی نخیر من مو را از ماست می كشم بنابراین كلمه خشن داریم.
3- بایكوت افراد معارض و معاند
مثلاً داریم كه قرآن می فرماید «وَاغْلُظْ عَلَیْهِمْ» (توبه/73)نسبت به منافقین غلیظ باش اینها توطئه گر هستند گاهی می گوید اصلاً تردشان كن «فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ» (نساء/140)با اینها ننشینید اینها فاسد هستند گاهی قرآن می فرماید «فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» (نساء/63)گور پدرشان اعراض كن، از اینها گاهی می گوید «رِجْسٌ» (توبه/95)فلان گروه نجس هستند این تعبیرات را توی قرآن داریم گاهی می گوید توی جامعه حرفهایشان را گوش ندهید اگر آمدند توی دادگستری گواهی دادند گواهی آنها را قبول نكنید «وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَه یً أَبَدًا» (نور/4)یعنی ابداً شهادت اینها را قبول نكنید یعنی گوش به حرفهایشان ندهید.
توی نهج البلاغه می گوید با اینها مشورت نكن «وَ لَا تُدْخِلَنَّ فِی مَشُورَتِكَ» (نهج البلاغه/ص 430)یعنی در مشورت هایت فلانی را دخالت نده پس ببینید در اصطلاح امروزیها می گویند بایكوت، بایكوتش كردند یعنی اینرا از گردونه. . . گاهی وقتها باید افرادی را از گردونه خارجش كرد یعنی چه جوری از گردونه خارج كنیم؟ توی مجلس شورا راهش ندهند «وَ لَا تُدْخِلَنَّ فِی مَشُورَتِكَ» حق نداری تو وكیل مجلس بشوی برای اینكه تو فلان فساد را داری، «فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» نسبت به بعضی، با اینها ننشین نسبت به بعضی، خشونت و غلظت نسبت به بعضی، نجس بودن نسبت به بعضی، گواهی اش را قبول نكردن نسبت به بعضی، البته آیه زیاد است البته چون شما بلبداهه سؤال كردید من هم بالبداهه آنهایی كه توی ذهنم بود گفتم وگرنه یك پرونده دارم راجع به بایكوت در قرآن، آیا حق داریم توی جامعه یك گروهی را محروم كنیم؟ می گوید بله، مثلاً جوانی كه توی مسجد نمی آید، می گوید به او دختر ندهید برای اینكه كسی كه امت را تحقیر می كند ول كن بابا تو هم هر كه می خواهد داماد شود ول كن بابا، چون او می گوید ول كن بابا تو هم بگو ول كن بابا، او كه جامعه اسلامی را بی اعتنایی هست شما هم در دامادیش بی اعتنا باشید اگر همین جوانها. . . اگر به همین حدیث امت اسلامی عمل كنند تمام جوانهایی كه می خواهند داماد شوند می آیند مسجد چون می بینند هر
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 4
جا می روند خواستگاری می گویند اهل نماز هست یا نه؟ می گویند نه، می گوید ما دختر به بی اعتنا به نماز. . . اگر اهل نماز نبود كه هرگز، منتهی اگر اهل نماز هم بود آنكه مسجدی هست اولویت دارد گاهی وقتها ما می توانیم با یك حركت هایی این رقمی. . . پس یك جاهایی باید خشونت باشد، اما مسأله رحمت هم نمونه هایش را بگویم كه یكوقت تلقی نشود ما خشونت طلب هستیم.
4- محبت در برخوردهای اجتماعی
اسم خدا رحمان است رحیم است «الرَّحْمنِ الرَّحیم» پیغمبر داریم «وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِینَ رَحِیمًا» (احزاب/43)پیغمبر اهل رحمت است ما در هر شبانه روز واجب است كه شصت مرتبه كلمه رحمت به زبانمان جاری بشود یعنی هر كه نماز می خواند می گوید «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» دو مرتبه می گوید: «الرَّحْمنِ الرَّحیم» باز برای «قُلْ هُوَ اللَّه» می گوید «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» یعنی هر ركعت شش مرتبه كلمه رحم می گوییم هر روز واجب است كلمه رحمت را به زبانمان جاری كنیم خوب این چه تلقینی است یك مسلمان روزی شصت بار بگوید رحم اگر واقعاً بفهمد كه چه می گوید یك همچین مسلمانی دیگر بی رحم نیست شصت بار، كسی شصت بار آب بریزد روی دستش دیگر چركی نمی ماند بنابراین اصل دین ما رحمت است قرآن می فرماید اگر می خواهی مردم را هدایت كنی در امر به معروف با محبت هدایت كن «هُوَ الَّذِی یُصَلِّی عَلَیْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِیُخْرِجَكُمْ مِنْ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ» (احزاب/43)یعنی پیغمبر صلوات می فرستد تا شما را از ظلمات به نور ببرد قرآن می فرماید «وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» (آل عمران/159)از دور تو دور می شدند پس ما رحمت داریم محبت هم داریم.
اما جوانها، ما باید با جوانها هم قاطع باشیم هم رحیم یعنی محكم جلوی فساد را بگیریم اما با رحمت گاهی هم اگر اضطرار شد با خشونت اگر خواسته باشیم بگوییم جوان عقده ای می شود مثل مادرهایی كه هر چه بچه شان می خواهد برایش می خرند می گوییم آقا چه خبره؟ می گوید آخر بچه ام عقده ای می شود خوب بچه ای كه هر چه خواست بچه اش برایش خرید تا گریه كرد تا جیغ زد پدر و مادر تسلیم می شوند این بچه لوس می شود آنوقت پدر و مادری كه بچه شان را لوس در بیاورند می دانید پیغمبر (ص) فرمود وای پدران و مادران! پرسیدند یا رسول الله پدران و مادران كافر فرمود نه، وای بر پدران و مادران مسلمان، گفتند آقا چطور پدران و مادران مسلمان را چه جور می گویی وای، گفت برای اینكه بچه شان را لوس بار می آورند.
5- تنبیه مجرم بر اساس قانون نه سلیقه
منتهی تنبیه حد و حدود دارد اینطور نیست چون پدر هستی اجازه داری بزنی، من یك مثل بزنم امام صادق (ع) می خواست یك مثل عملی بزند به یكی از اصحابش گفت شما اجازه می دهی من دستت را فشار بدهم؟ گفت آقا خواهش می كنم، امام دست ایشان را گرفت و یك كمی فشار داد فشار كه داد جای فشار دست آقا روی دستش ماند امام صادق (ع) فرمود به همین مقداری كه من دست شما را فشار دادم و جایش روی دست شما ماند همین مقدار جریمه دارد یعنی امام می خواست بگوید اینطور نیست كه شما اجازه داشته باشی. . . آقا همچین زدم كه جگرم حال آمد! هم از
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 5
مشرق زدم هم از مغرب زدم هم از شمال زدم هم از جنوب زدم اینطور نیست كه حالا كه جگرم حال آمد و این حرفها نیست مثلاً در قرآن می گوید در موردی فلانی را بزن بعد پشت سر آن امام می گوید بزن نه یعنی اینكه با دسته بیل، با چوب مسواك، چوب مسواك هم به جوری كه جای آن سرخ نشود، خوب چه جوری آدم با چوب مسواك كه مثل مداد می ماند آدم با قلم مداد بزند آن هم جایش سرخ نشود خوب می شود قلقلك اینكه دیگر زدن نیست یعنی گاهی وقتها ما خشونت هم می گوییم مرحله دارد حد دارد.
مجرمی خلافكار بود حضرت شلاق را داد گفت او را تنبیه كن مثلاً فرض كنید شراب خورده بود هشتاد ضربه شلاق داشت این مثلاً هشتاد و سه ضربه زد حضرت فرمود چند تا زدی گفت هشتاد و سه تا حضرت فرمود هشتاد تا بود چرا سه تا اضافه زدی قنبر را خواباند گفت بخواب، آن سه تایی را كه زیاد زده بود پس زد یعنی ببینید تنبیه كجاست؟ در جایی كه رحم هیچ كارآیی ندارد.
6- برخورد سخت با افراد مردم آزار
ما گاهی وقتها داریم كه برخورد باید برخورد انقلابی باشد یك نفری بود بنام سماره خیلی آدم بدجنسی بود زمان پیغمبر بد جنس بود زمان حضرت امیر بد جنس بود زمان امام حسن بد جنس بود توی كربلا حضور داشت از آن مهره های جنایت كار بود این از اصحاب پیغمبر بود معلوم می شود كه پیغمبر همه اصحابش هم آدم های خوبی نبوده اند ما عقیده مان این است كه همه اصحاب پیغمبر خوب نبودند بعضی از اصحاب پیغمبر واقعاً پیغمبر را اذیت می كردند «یُؤْذُونَ النَّبِیَّ» (توبه/61)اگر بگوییم همه اصحاب پیغمبر خوب بودند این آیه لغو است؟ «نَعُوذُ بِاللَّه» ، همه اصحاب خوب نبودند درجه داشتند.
این سماره یك درخت داشت توی باغی به اسم اینكه می خواهم سر به درختم بزنم می رفت توی باغ مردم خوب زن و بچه مردم حجاب نداشتند راحت بودند توی خانه خودشان بودند راحت بودند، صاحب گفت بابا تو یك درخت داری به بهانه یك درخت هر وقت می خواهی سر زده می آیی خوب «یَا اللَّهُ» بگو گفت نمی گویم به رسول اكرم فرمود این یك درخت بیشتر ندارد ولی همه اش مزاحم زن و بچه مان است حضرت او را خواست و گفت آقا می شود یك درختت را بفروشی؟ برو یك جای دیگر یك درخت بخر، گفت نمی خواهم گفت دو برابر پولش را، گفت نمی خواهم، گفت ده تا درخت جای دیگر گفت نمی خواهم، گفت من پیغمبرم این درخت را به این ببخش من درختهای بهشتی را برای تو ضمانت می كنم گفت نمی خواهم بعضی ها می روند توی لج، یكی از منبریها می گفت روضه می خواندم همه سرشان پایین بود و گریه می كردند یكی همینطور سرش بالا بود می گفت از بس نگاه می كرد من حواسم پرت می شد دیدم همه سرشان پایین است به این هم همینطور كه روی منبر نشسته بودم به این هم گفتم تو هم. . . می گفت به او گفتم تو هم. . . حضرت معلوم می شود كه این آدم مردم آزری است برو درختش را از بیخ بكن و بینداز توی خیابان «لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ فِی الْإِسْلَامِ فَالْإِسْلَامُ یَزِیدُ الْمُسْلِمَ خَیْراً وَ لَا یَزِیدُهُ شَرّاً» (وسائل الشیعه ی/ج /26ص 14)كسی حق ندارد بعنوان اینكه مالك است مزاحمت برای مردم درست كند واقعاً اگر پلیس چند بار اطلاع داد كه ماشین را دوبله
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 6
پارك نكنید اگر كسی دوبله پارك كرد آدم باید باد ماشینش را خالی كند طوری نیست چون به او تذكر می دهند چند بار كه به او تذكر دادی برای مردم آزاری دست برنداشت آنوقت آنجا می شود برخورد انقلابی كرد. حضرت امیر (ع) دید كه یك عده جلوی راه خرما می فروشند فرمود اینجا خرما می فروشید كوچه تنگ است سد معبر می شود مردم برای عبور و مرور گرفتار می شوند بروید توی میدانی كه باز است گفتند نمی خواهیم حضرت فرمود خیمه هایی را كه خرما می فروشند همه را آتش بزنید یعنی اگر كسی خواسته باشد ایجاد مزاحمت كند برای یك فرد مسلمان بعد از چند تذكر زیر نظر امام. . . مسأله مهم است.
بنابراین آزادی به جوانها دادن خوب است چون جوان به هر حال می خواهد انتخاب كند این جوان مثل فتیله چراغ هی بالا و پایین می رود برو بیا، به دست پدر و مادرش این از خودش اراده ندارد جوان باید خودش تصمیم بگیرد یك مقدار باید آزادی داد كه جوان قدرت انتخاب داشته باشد از طرفی هم باید كنترل كرد چون گاهی وقتها انتخاب غلط است از طرفی انتخاب برای او مضر است به ما گفته اند آقا جنس ها را كسی احتكار نكند حكومت اسلامی امیرالمؤمنین به مالك اشتر می گوید تو استانداری تو به مردم بگو جنس مورد نیاز مردم را در انبار پنهان نكنند اما اگر دیدی باز هم نیاز دارند و این آقا توی انبار جنس را احتكار كرده و در را قفل كرده «نُكِّلَ بِه» یعنی قفل را بكش، پس ما هم خشونت داریم آنجا كه نیاز مردم را انبار كرده ایم مردم دارو می خواهند این هم برای اینكه دارو گران بشود به مریض ها نمی فروشد چیزی كه مورد نیاز مردم است اگر انبار شد و حكومت اسلامی چند مرتبه هشدار داد ما در اسلام مصادره هم داریم امیرالمؤمنین فرمود تمام اموالی را كه قبل از من به نور چشمی ها داده شده است همه را به بیت المال بر می گردانم گرچه آن اموال مهر خانم شان باشد من از حلوقم آنها بیرون می كشم رمز این هم كه با امیرالمؤمنین ناراحت بودند این بود.
بنابراین ما یك مواردی هم باید جوان را آزد بگذاریم هم نباید آن مقداری آزاد بگذاریم كه ببینیم كه بله دارد سیگاری می شود كم كم تریاكی می شود كم كم دیگر پایش از مسجد قطع شد از نماز قطع شد از دین قطع شد دارد كم كم آدم هرزه ای می شود بالاخره پدر و مادری كه باقیات و صالحات است آن مقداری كه زجر كشیده برای این بچه اش حالا نباید به اسم آزادی بچه اش هرز بشود ما در مواردی تنبیه داریم ولی اصل در محبت است.
بنام خدا، حاج آقا! می خواستم از محضر شما این سؤال را بپرسم كه در زمان حكومت امام علی (ع) هر فردی كه دزدی می كرد یك انگشتش را قطع می كردند نسبت به آن گناهش مجازات می شد اما برای چه توی این زمان این كار را انجام نمی دهند به نظر شما اگر این كار را انجام می دادند فسادهای ما كمتر نمی شد؟
شما سؤال كردی؟ نه، یك سؤال، شما سؤال نكردی؟ بفرمایید، ها شما سؤال كردید ببخشید، سؤال این است كه زمان حضرت علی (ع) دست را قطع می كردند چرا حالا قطع نمی كنند، البته این كلمه هر كس اشكال دارد اینطور نیست كه. . . زمان حضرت علی و زمان ما حكم خدا عوض نشده دست دزدی را قطع می كنند كه اینقدر شرط دارد فقط دوربین انگشت های من را نشان بدهد، بیست و شش تا، می دانید چرا یك خورده آنرا لفت دادم چون معلم اگر سر كلاس زود
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 7
حرف بزند بچه فراموش می كند اما اگر بچه زجر كشید تا یاد گرفت این دیگر یادش نمی رود اگر می گفتم بیست و شش تا زود از ذهن تان می رفت اما چون یك خورده زجر كشیدید تا یاد گرفتید آدم چیزی را كه با زجر. . . ما خودمان توی كتابخانه چیزهایی را كه با زحمت پیدا می كنیم جان می كنیم تا یك چیزی را پیدا می كنیم یادمان نمی رود بیست و شش تا شرط دارد.
در زمان حضرت علی هم هر كسی كه دزدی می كرد دستش را قطع نمی كردند اصلاً اگر دزد را گرفتند و گفت آقا من مسأله را بلد نبودم اگر می دانستم كه دست دزد را قطع می كنند دزدی نمی كردم اگر خبر قطع دست به گوش دزد نرسیده باشد همچین هر دزدی دستش را قطع نمی كنند یا اگر یك چیزی را از یك جای عمومی دزدید دستش را قطع نمی كنند مثلاً از مدرسه، دانشگاه، مسجد، دزد هست جریمه اش می كنند توبیخ می كنند اما قطع دست مال مسجد و دبیرستان نیست قطع دست مال خانه ای است كه قفل داشته باشد اگر یك خانه ای را كه قفلش را كشیدی و دیوار را سوارخ كردی اما یك جایی كه درش باز است كسی چیزی دزدید دزد هست هر رقم كیفر ممكن است كه قانون برای او تصویب كند اما دست قطع باید دیوار را سوارخ كنی.
دست قطع را باید دو تا شاهد عادل بدانند یعنی دو تا شاهد عادل شهادت بدهند كه این دزد است آنوقت دو تا شاهد عادل بیایند عادل است آجر كه نیست همینطور نیست كه دیوار را سوارخ كنم دو تا شاهد نگاه می كنند یعنی چهار تا چشم عادل دارند نگاه می كنند در قفل می شود تو چه عادلی هستی مگر تو آجری؟ اگر عادلی نهی از منكر كن او عادلی كه با چهار تا چشم می بیند و قفل را می شكند و طرف نهی از منكر نمی كند پیداست دزد مسلح است یعنی دزد مسلح است كه مردم عادل جرأت حرف زدن با او را ندارند بنابراین اگر دزد مسلح بود قفل شكست چهار تا چشم عادل دیدند دو تا عادل دیدند قیمتش هم باید یك چیز خوبی باشد دیگر مثلاً برای یك كیلو پنبه كه دست را قطع نمی كنند باید یك چیز به درد بخور هم باشد زمان قحطی هم نباید باشد چون اگر زمان قحطی باشد دزد می خواهد نان بخورد دستش را قطع نمی كنند مال شریك و شاگرد و پسرش هم نباشد چون آنجا دستش را قطع نمی كنند خلاصه بیست و شش تا شرط دارد خلاصه هم زمان حضرت علی بیست و شش تا شرط بوده هم حالا الآن ماشین خیلی می دزدند اما. . . اصلاً عادلی نیست كه شهادت بدهد كه من دیده ام دزدیده اند یعنی دزدی زیاد می شود اما آن بیست و شش تا شرط جمع نمی شود. خوب سؤال دیگر.
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» حاج آقا! می خواستم بپرسم شرایط امر به معروف و نهی از منكر چی هست و تا چه حدی ما می توانیم این كار را انجام بدهیم و آیا می توانیم از خشونت برای این كار انجام بدهیم یا نه؟
6- مراحل سه گانه نهی از منكر
امر به معروف و نهی از منكر دو تا واجب است منتهی اول. . . قرآن همیشه امر به معروف را قبل از نهی از منكر آورده «یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ» بعد گفته «وَیَنْهَاهُمْ عَنْ الْمُنكَرِ» یعنی همیشه خوبیها قبل از بدیها است این خودش اصل است دوم امر به معروف و نهی از منكر یك وظیفه مال همه است كه آدم توی قلبش بدش بیاید یك كسی كه گناه
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 8
می كند او را تحقیر كن قرآن می فرماید خلافكاری را كه دیدی «وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ مُسْفِرَه یٌ» (عبس/38)یعنی عبوس، اینكه می گویند حضرت عباس، عبوس یعنی گنهكاری را كه دیدید لبخند نزنید خوب این است یعنی در مقابل گناه لبخند بزنی شریك هستی كف بزنی شریك هستی امام سجاد (ع) می فرماید خدایا اگر جنایتكار وارد شد پیش پای او گفتم برپا گناه كرده ام، برای ستمگر چرا بلند شدی؟ خدا رحمت كند امام را آن زمانی كه صدام هنوز رئیس جمهور نشده بود صدام آمد نجف توی یك جلسه ای نمی دانم عزایی بود مراسمی بود حضرت امام بود صدام وارد شد خوب صدام نفر دوم عراق بود آن زمان بعداً نفر اول عراق شد همه بلند شدند امام نشست گفت این جنایتكار است.
دوات ستمگر را مركب بریزی گناه است حتی شترهایش را داده بود به هارون الرشید اجاره امام فرمود گناه كرده ای گفت چرا؟ گفت دوست داری هارون الرشید ستمگر زنده بماند كرایه شترها را به تو بدهد؟ گفت آره، گفت همین مقدار كه دوست داری ستمگر زنده بماند گناه كرده ای. مثلاً آدم دست كند توی كیسه اش پول در بیاورد چقدر طول می كشد؟ دو سه ثانیه، امام فرمود اگر این مقدار راضی باشی كه ستمگر زنده بماند به مقداری كه دست بكند توی جیبش پول را بدهد به شما بعد بمیرد همین دو ثانیه ای كه راضی هستی ستمگر زنده بماند گناه كرده ای یعنی ما از نظر قلبی حتی یك گناه از یك نفر نباید راضی به گناهش باشیم لااقل كسی كه گناه می كند حداقل واجب این است كه عبوس كنیم چون این دختری كه خودش را درست می كند می خواهد جوانها به او نگاه كنند اگر یك روز جوانهای ایران تصمیم بگیرند هر دختری كه خودش را آرایش كرده آمده خودش را نشان بدهد همچین كنند چون این دختر می داند كه كسی به او نگاه نمی كند می گوید پس برای كی آرایش بكنم، پس برای كی؟
می گویند یك بچه ای رفت اقتصاد بخواند سر كلاس استاد اقتصاد، گفت آقا شما حرف می زنید ما حرف های شما را می فهمیم دلیلی نیست كه این لامپها روشن باشد چراغها را خاموش كنید توی تاریكی هم حرفهای شما را می فهمیم گفتند خیلی خوب لامپ ها را خاموش می كنیم یكمرتبه دیدند این پسر دارد لخت می شود گفتند چرا لخت می شوی گفت آخر لباس پوشیده ام كه مردم نبینند وقتی اتاق تاریك است و استاد من را نمی بیند برای چی لباسها را بپوشم استهلاك دارد استاد گفت بلند شود برو تو اقتصاد دان هستی چون اصلش تو نیازی به درس اقتصاد نداری.
آن دختری كه خودش را درست می كند می خواهد به او نگاه كنند اگر دید مردم از او تنفر دارند یك كسی یك خانه مجلل می سازد توی یك شهری توی یك روستایی همه. . . اگر چهار نفر كه آمدند بروند به این آقایی كه خانه شیك دارد روشان را برگرداندند به او سلام نكردند این دیگر خانه قشنگ نمی سازد همین قیافه ها پدر آدم را در می آورد اصلاً سكوت. . . زمان شاه در اهواز یك راهپیمایی شد هیچ مرگ بر شاه هم نمی گفتند همینطور راه می رفتند رئیس ساواك اهواز آمد گفت یك فحش بدهید لااقل ما راحت شویم شما سكوتتان پدر ما را در می آورد پس یك مرحله از امر به معروف این است كه ما قلباً از همه بدیها بدمان بیاید یعنی در قلب.
دومین مرحله با زبان است كه این كار را نكن سومین مرحله با قدرت است مرحله قلبی بر همه واجب است این مرحله بر همه لازم است، مرحله بزن بكوب بر همه لازم نیست باید یك مراحلی. . . چون اگر بزن بكوب باشد او می زند این هم
برنامه درسهایی از قرآن سال 38 . ج1، ص: 9
می زند اصلش مملكت چی می شود. ببینید یك ماشینی كه منكر انجام می دهد یعنی خیابان یك طرفه است این ماشین دارد از آنطرف می آید یك وظیفه ای همه شوفر تاكسی ها دارند كه همه چراغ بزنند و بوق بزنند كه چرا خلاف می آیی این یك وظیفه است كه مال قلب است بوق زدن مال قلب است بوق زدن مال زبان است یك چیز هم كه از این ماشین های گردان دار پلیس بیاید و ببیند و جریمه كند پس یك بوق داریم كه همه باید بوق بزنند یك چراغ داریم همه باید چراغ بزنند یك جریمه داریم كه كار همه نیست امر به معروف یك شرایط این چنینی دارد.
ما از اینكه یك نیم ساعتی خدمت شما بودیم با شما گپ زدیم امیدوارم كه خدا همه تان را توفیق بدهد و شما را به خدا می سپاریم.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است