پاكی معنوی

بسم الله الرّحمن الرّحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
بینندگان بحث این جلسه ما را در آخرین شب جمعه سال 80 می بینند، به هر حال وقتی است كه خیلی عنایت هست به غبارروبی منازل، تكان دادن فرش ها و سروسامان دادن خانه ها كه كار خوبی هم هست ولی سعی كنیم كه اگر غباری از فرش تكان داده می شود، غبار كینه هم در دلمان نباشد، در آستانه سال نو اگر در سال گذشته برخوردی شده حق با شما بوده یا حق با طرف شما كار نداشته باش كه حق با كیست. حدیث داریم: «تَتْرُكَ الْمِرَاءَ وَ إِنْ كُنْتَ مُحِقّا» (كافی/ج /2ص 122) «تَتْرُكَ» یعنی رها كن «الْمِرَاءَ» جر و بحث را «وَ إِنْ كُنْتَ مُحِقّا» اگر چه حق با توست و او ظلم كرده ولی شما زنگ بزن الو، سلام، شب جمعه آخر سال است همینطور كه غبارروبی كردیم من از شما معذرت می خواهم، ولو حق با هر كس هست، نگذار بحث را ادامه دهد كه تو چی گفتی؟ من چی گفتم؟ تو چه كردی؟ من چه كردم؟ هر چی بوده بر گذشته ها صلوات. غبارروبی دل، خوب اگر كسی لباس نویی تهیه كرد، توجه داشته باشد كه بچه های همسایه لباس نو دارند یا نه، فامیل ها همینطور، شما اگر شیرینی و میوه تهیه كرده ای دیگران دارند یا نه.
بالاخره از سال گذشته تا به حال درآمد داشته ای، خب خیلی ها سال گذشته سود كردند، از تجارت، كشاورزی، خوب خیلی ها هم ضرر كردند له شدند آبرویشان رفت، شرمنده زن و بچه هاشان هستند، شما چه خدمتی می توانی بكنی؟ ماشین خوب آن نیست كه خودش در جاده خوب برود بلكه ماشینی است كه اگر یك ماشین قراضه ای هم بود بكسل كند، كمك كند.
رسیدگی به بچه ها: داریم وقتی بچه شما لباس نو می پوشد بچه های دیگر ندارند، آه می كشند، این آه تبدیل به آه در قیامت خواهد شد. عنایت داشته باشیم كه هم به همسایه ها و هم به فامیل و هم به مستضعفین برسیم. دیگران هم دل و احساس دارند.
به هر حال امیدواریم كه خداوند این شب جمعه ای كه بحث را گوش می دهید هم لغزش های ما را ببخشد و هم توفیق جبران مرحمت كند.
مسئله دوم كه باید تذكر بدهیم عید امسال در ماه محرم است و مشكلی هم نیست چون هر سی و چند سالی یك همچین اتفاقی می افتد. اصولاً در اسلام چیزی نداریم كه منافات با چیز دیگری داشته باشد. یعنی چشم سالم با دست سالم و پای سالم مگر منافات دارد، و اگر چشم سالم است گوشمان باید كر باشد اگر گوش سالم است مگر باید دندان درد داشته باشیم اشكال ندارد هم چشم و هم گوش و هم پا و هم اعصابمان سالم باشد، هم محرممان سالم و هم عیدمان سالم باشد.
برنامه درسهایی از قرآن سال 08 . ج2، ص: 2
چرا ما تضاد بوجود بیاوریم كه اگر این هست او نباشد و اگر او هست دیگری نباشد مگر نمی شود همه با هم باشیم، خوب عزای امام حسین (ع) سر جایش هست. ذره ای كم از عزاداری نگذارید و كارهای خوب عید را هم كمش نگذارید، صله رحم است بروید و فامیل را ببینید، شام می خواهید بدهید، میهمانی كنید، آمد و رفت ها و نظافت ها همه را انجام دهید.
بله البته یكسری كارها كه منافات با عزاداری است نمی كنید، حالا فرض كنید آن خواهر می خواهد فلان جور خودش را آرایش كند، احترام می گیرد ولی آرایش ها مثل بستنی است یك الی دو ساعت مصرف است، اما غم دار كردن فاطمه زهرا (س) این خطرناك است كه انسان ایام شهادت امام حسین (ع) مثلاً بله این ایام تاسوعا و عاشورا حریم نگه دارید، و نگه می داریم.
پس صله رحم و شام و ناهار، دید و بازدید و محبت های عید همه اش باشد ولی آن خنده هایی كه نشان دهنده یك رقم شادی های تند است آن را به احترام امام حسین (ع) نمی گذاریم. آنوقت امام حسین (ع) هم جبران می كند، آنها خیلی بزرگوارند می گوید: تو بخاطر شهادت من حریم نگه داشتی در عوض دعایت می كند كه دیگر غم نبینی، گاهی یك قهقهه و بدمستی ایام عاشورا دل امام حسین را می لرزاند، دل امام زمان را می لرزاند.
آنوقت ممكن است خداوند تا آخر سال صد رقم اشك توی چشمت بیاورد به خاطر این كه یك قهقهه ایام عاشورا كردی. شما اینها را با امام حسین حساب كنید. بگو حسین جان من به خاطر احترام تو كوتاه می آیم و در غصه های سال 81 را از من دور كن، با خود امام حسین معامله كنیم، معامله خوبی است. خوب من وارد بحثم شوم.
بحث جلسه قبل، ما چند تا بحث راجع به طهارت و پاكی داریم، یكی پاكی چشم، و پاكی بدن و حمام و مسواك و حوله و شانه و مو و ناخن و لباس و. . . كه اینها نظافت های ظاهری بود. در این جلسه پاكی های معنوی را می خواهیم صحبت كنیم. بعد از پاكی ظاهری و معنوی وضو، غسل، تیمم سراغ آن پاكی كه در فقه ما هست.
1- خداوند از هر عیب و نقصی پاك است
بحث، پاكی و پاكیزگی، پاكی معنوی، پاكی های معنوی ذات مقدس خداوند، ما پاكی را می گوییم «سبحان الله» یعنی منزه است. پاك است. دور است. از هر رقم چیزی كه «عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُون» (تهذیب الاحكام/ج /6ص 63)یك ظالمی ظلم كرده، مربوط به خدا نیست كه سیگار كشیده تنگی سینه پیدا كرده نباید بگوییم ای خدا این سینه است كه به ما داده ای؟ می گوید نه من سینه سالم بهت دادم، خودت سیگار كشیدی. ای خدا این بچه است به من داده ای؟ آنوقت كه به دنیا آمد سالم بود خودت بچه را رها كردی و به تعلیم و تربیتش نرسیدی بد شد، ای خدا این آبروست به ما دادی؟ هر چه چك دادی خوردی؟ پول ندادی، اعتبارت توی بازار از دست رفت، چرا؟ این سبحان الله یعنی بی خود عیب های خودت را به گردن خدا نینداز. درس نخواندی رفوزه شدی، پدر شانس بسوزد، چرا؟ درس نخواندی رفوزه شد، چرا گردن خدا می اندازی؟ این اولین پاكیش است. عرض كردم در دعای جوشن داریم «یَا أَطْهَرَ الطَّاهِرِین» (بحارالانوار/ج /91ص 387)پاكی خداوند.
برنامه درسهایی از قرآن سال 08 . ج2، ص: 3
2- پاكی معنوی و عصمت
دومین مسأله عصمت انبیاء است. وجود مبارك انبیاء و ائمه و معصومین. من این عصمت را معنی كنم. وقتی می گوییم معصوم است یعنی پاك است. هیچ گناهی نمی كند، شاید شنیده باشید تكراری هم هست بشنوید، مگر می شود آدم معصوم باشد؟ بله معصوم یعنی گناه نمی كند، فكر گناه هم نمی كند، خود شما خیلی جاها معصومید، یك سری گناهان را در عمرتان نكرده اید. مثلاً هنوز فكر رفته اید كه آب كثیف در جویهای خیابان را بخورید؟ توی خیابان ها آب جوها آلوده است. خوردن آب آلوده یك گناه است تا حالا هم این گناه را نكرده ایم. فكرش را هم نكرده ایم.
تا حالا فكر كرده اید كه بروید روی مناره و خودت را پرت كنی پایین این گناه را نكرده ای، فكرش را هم نكرده ای. تا حالا فكر كرده ایم خودمان را با بنزین آتش بزنیم. این گناه را نكرده فكرش را هم نكرده ایم. بنابراین خود شما هم تا حالا انجام نداده اید. الحمدلله فكرش را هم نكرده اید. پس شما هم معصومید. منتها شما در سه چهارتا گناه معصومید. در آتش زدن خود، پرت كردن از مناره و آب كثیف خوردن. امامان ما در همه گناهان معصومند. آن سه یا پنج گناهی كه ما معصومیم. چون می دانیم چقدر زشت است از منار پرت كردن، آب كثیف خوردن، چون بدی اینها برای ما روشن است. معصومیم، بدی دروغ و غیبت برای ما روشن نیست، همینطور كه شما چند تا گناه كه برایت روشن است. معصومی، برای پیامبر و امام همه گناهان روشن است بنابراین آنها در همه گناهان معصومند.
سؤال: ریشه عصمت چیست؟ پاسخ: هرچه انسان عمیقاً بداند و نسبت به آن علم داشته باشد كه عیب چیست و خطر چیست، در آنجا معصوم است.
سؤال: اگر پیامبر و امام، معصوم هستند گریه هایی كه امام ها در ماه رمضان و شب های جمعه و سحرها می كنند. هی می گویند: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی» (كافی/ج /2ص 529)خدایا ما را ببخش، پس چیست؟ چرا این همه گریه می كنند؟ معصوم كه نباید گریه كند. جواب: اگر شما با یك چراغ قوه وارد سالن بزرگ تاریك شوید چیزی نمی بینید چون نور كم است اگر بشكه بزرگ با كامیون باشد می بینی، با نور كم آدم چیزهای بزرگ را می بیند، ولی اگر با یك نور قوی سالن روشن شد، حتی ته سیگار و پوست پرتغال را هم می بینی یعنی هر چه نور بیشتر باشد ذرات بیشتر دیده می شود. هر چه نور كم باشد علت اینكه ما می گوییم گناه نكردایم، نورمان مثل چراغ قوه است، دین ما مثل چراغ قوه است ولذا می گوییم ما گناه نكرده ایم زنا كه نكرده ایم و از دیوار خانه كسی هم بالا نرفته و آدم نكشته ایم. پهلوی ما گناه آدم كشتن و از سر دیوار رفتن بالاست. ولی امام چون نورش مثل پرژكتور است، حتی چوب كبریت در روحش باشد، یك ته سیگار در روحش باشد می بیند. ما اگر بگوییم آقا جون بیا، می گوییم مگر من چه كرده ام؟ مگر آدم كشته ام؟ مگر از دیوار كسی بالا رفته ام؟ ما گناهان بزرگ، آن گناهان پیش ما بزرگ است، آدمی كه نورش كم است فقط بشكه را می بیند. ولی امام كه نورش زیاد است ذرات ریز را هم می بیند. هر چی ایمان بیشتر باشد آدم خودش را بیشتر مقصر در درگاه خدا می بیند، پس ما كه می گوییم كاری نكرده ایم، به خاطر اینكه نورمان كم است مثل آدمی كه از سالن برگردد و بگوید آقا چیزی در سالن نبود، نورش كم بود و ندید.
برنامه درسهایی از قرآن سال 08 . ج2، ص: 4
3- پاكی معنوی و عدالت
سومین بحث پاكی معنوی، مسأله عدالت است، عدالت یعنی آدم از گناهان كبیره پاك است. دوری از گناهان كبیره و عدالت یك نخی است كه در همه دانه ها كشیده شده است. رهبر باید عادل باشد، حتی یك رهبر و مرجع تقلید یك گناه كبیره بكند اتوماتیك خودش از رهبری و مرجعیت می افتد. لازم نیست خبرگان بنشینند عزلش كنند. خود به خود مثل چراغی است كه نفتش تمام شده، خود به خود خاموش می شود لازم نیست كسی فوتش كند.
یك گناه كبیره از یك مرجع تقلید خلاص، دیگر به درد پیش نماز هم نمی خورد. .
بعد از طهارت معنوی می گوید: «طَهِّرُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ دَنَسِ الشَّهَوَاتِ تُدْرِكُوا رَفِیعَ الدَّرَجَاتِ» (مستدرك الوسائل/ج /11ص 344)اگر شما خودتان و روحتان را از شهوت ها پاك كنید. شما شب جمعه آخر سال بحث را گوش می دهید دلت را از كینه پاك كن، قرن بخوانم: «رَبَّنَاَ لا تَجْعَلْ فی قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذینَ آمَنُوا» (حشر/10)خدایا كینه هیچ مسلمانی را در دلم نگذار، كینه هیچ مسلمانی را در قلبم نگذار. این خیلی مهم است. انسان كینه هیچ كسی را نداشته باشد.
روح بزرگ خیلی مهم است، خدا وقتی می خواهد منت بگذارد به پیغمبر می گوید: «أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ» (شرح/1)روح بزرگ به تو دادم. منتها فرق بین موسی و پیامبر هم می گویم: موسی از خدا روح بلند خواست بعد خدا بهش داد. پیامبر ما نخواسته بهش داد. موسی گفت: «رَبِّ اشْرَحْ لی صَدْری» (طه/25)خدایا روح بزرگ به من بده. موسی خواست خدا بهش داد. پیامبر نخواسته بهش داد «أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ» سعه صدر.
شب جمعه آخر است. روح را بزرگ كنید. حتی یك افرادی از شما طلب دارند، ببخشیدشان، چه اشكالی دارد. بیاییم یك عده زندانی را شب عید آزاد كنیم. این چه اشكالی دارد. می شود افرادی را نجات داد. چقدر آدم پای تلویزیون نشسته كه حضرت عباسی می تواند یك زندانی را آزاد كند به خدا می تواند. بچه هایش را عروس كرده، داماد كرده، شب عید است دلش خوش است، سماق و سیب زمینی. سفره هفت سین، بابا عزت توی سماق نیست، ما هم اگر وقت داشته باشیم می گذاریم، ماهی سرخ را البته خلاف می دانم و نمی گذارم. چون خدا به این حیوان بال داده شنا كند، به چه حقی، حق شنا كردن را از این ماهی می گیری؟
بالاخره افرادی هستند جانباز هستند نمی توانند بیرون بیایند، عیادتی از اینها بشود. «طَهِّرُوا أَنْفُسَكُم» (مستدرك الوسائل/ج /11ص 344)دل هایتان را پاك كنید «طَهِّرُوا قُلُوبَكُمْ مِنَ الْحَسَد» (مستدرك الوسائل/ج /12ص 23)دلهایتان را از حسد پاك كنید. خدا به او داده، چرا خدا داده؟ خدا، عوضش یك چیزی هم به تو داده. به او صدا داده به تو خط داده، به او خط داده به تو شكل داده، به او شكل داده به تو بچه خوب داده، به او بچه نابغه داده به تو سلامتی داده، به هر حال خدا تقسیم كرده به هر كسی چیزی داده، یكی شكل و یكی خط و یكی شهرت و یكی فامیل، به هر حال عاقبتش خوب است. از آن طرف هم هر غصه ای هست هركسی یك غصه هم دارد. كنار خوشی ها یك غصه گذاشته.
برنامه درسهایی از قرآن سال 08 . ج2، ص: 5
یك كسی می گفت: تلگراف كردم به خداای خدا یه كامیون پول برای ما بفرست این چند ساله خوش باشیم، جواب آمد یه كامیون اسكناست می دهم با دو تا پسر هروئینی، گفت نه، یك خورده فكر كرد گفت خدایا یك گونی اسكناس بده خوش باشیم گفت: یك گونی می دهم با یك دختر كچل، یك خرده فكر كرد گفت خدایا یه ساك اسكناس بده گفت یه ساك می دهم با یك تنگی سینه. گفت اصلاً نمی خواهم همان روزی هزار و دو هزار تومان كافی است گفت: تدریجاً می رسد فضولی موقوف! این طنز است ولی ریشه اش وحی است.
امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه می فرماید: «مَادُّ الْقَامَه یِ قَصِیرُ الْهمه» (شرح نهج البلاغه ی/ج /13ص 18)قدش بلند است و همتش كوتاه. «وَ طَلِیقُ اللِّسَانِ حَدِیدُ الْجَنَانِ» بیانش نرم است و دلش تنگ است.
«قَرَنَ بِسَعَتِهَا عَقَابِیلَ فَاقَتِهَ» (بحارالانوار/ج /54ص 113)كنار گشایش ها تنگناها و كنار گل ها تیغ ها و كنار عسل نیش هاست. اصلاً خدا قاطی داده است، لذت مطلق جایی نیست، دنبال خوشی نگردید، خوشی مطلق جایی نیست.
مال باید پاك باشد. بحث را شب جمعه آخر سال گوش می دهید، اشكال دارد بیایم برای خدا، اصلاً من یك چیزی بگویم، اصلاً كسی كه خمس ندهد یك خورده در وفاداریش شك كنید. یك آیه بخوانم قرآن می گوید: كسانی كه كنار پیامبر رفتند جبهه و حاضر شدند جان بدهد در جبهه پیروز شدند و غنیمت جنگی گرفته اید اگر دین دارید باید خمس بدهید. «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ» (انفال/41)غنایمی كه توی جبهه كنار پیغمبر به دست آورده اید خمس بدهید، بعد می فرماید: «إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّه» (انفال/41)یعنی اگر ایمان به خدا دارید.
یعنی اگر پهلوی پیامبر هم باشی توی جبهه هم بروی، حاضر باشی جانت را هم برای اسلام بدهی، غنیمت بدست آوردی، اگر خمس ندهی دین نداری، یعنی خداوند دین را بند به نماز و روزه نكرده، ممكن است نماز بخوانی، جبهه بروی كنار پیغمبر فداكاری كنی اما اگر خمس ندهی دین نداری، پیامبر آمد توی مسجد، پنج نفر را بلند كرد، گفت پاشو، پاشو (قم) ، برو بیرون، گفتند یا رسول الله چرا اینها را بیرون كردی؟ گفت: اینها نماز می خوانند، زكات نمی دهند.
«خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَه ی» (توبه/103)زكات بدهید تا مالتان پاك باشد. افرادی را می گوید: خداوند دل اینها را پاك نمی كند «أُولئِكَ الَّذینَ لَمْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یُطَهِّرَ قُلُوبَهُم» (مائده/141)خداوند دل اینها را پاك نمی كند. چرا؟ اینها یك كاری كرده اند، مثل توپی كه درش بسته است اقیانوس اطلس هم بیافتد، یه ذره از این آب توی توپ نمی رود، تقصیر اقیانوس نیست، این توپ چنان درها را روی خودش بسته كه نفوذناپذیر شده.
بعضی كارها علاقه اش هم خوب است. بعضی از افراد آدم پاكی نیستند ولی دوست دارند پاك باشند «یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا. . . » (توبه/108)دوست دارد نگاه بد نكند، لقمه حرام نخورد، همین مقداری هم كه دوست دارد كه خوب باشد، همین پسندیده است. به یك كسی گفتند: ای بی غیرت، گفت: غیرت چیست؟ گفتند: هیچی آقا خوش آمدی اصلاً نمی داند غیرت چیست؟ بعضی ها می گوید: من دلم می خواهد حریف خودم نمی شوم، همینكه تصمیم بگیرد دلش بخواهد، گرچه حریف خودش نشود. همین دوست داشتنش یك ارزش است. قرآن می گوید: «یُحِبُّونَ» دوست دارد، «أَنْ یَتَطَهَّرُوا» دوست دارد آدم خوبی باشد ولو خوب نباشد.
برنامه درسهایی از قرآن سال 08 . ج2، ص: 6
4- یكی دیگر از پاكی معنوی نماز است
نماز: پاكی از تكبر است، حضرت زهرا فرمود: خداوند نماز را واجب كرد كه انسان را از تكبر پاك كند.
چون بلندترین نقطه بدنت پیشانی است در 17 ركعت در هر ركعتی هم دو سجده، 34 مرتبه، بلندترین قله بدنت باید خاك مالی شود كسی كه روزی 34 بار، یك قالی كه روزی 34 بار چوب به آن می زنی، این دیگر گردی توش نمی ماند. بلندترین نقطه بدنت روزی 34 مرتبه خاك مالی می شود. خود امام زمان، حدیث داریم: «بِالْقَائِمِ مِنْكُم أُطَهِّرُ الْأَرْضَ مِنْ أَعْدَایی» (بحارالانوار/ج /18ص 341). توسط حضرت مهدی زمین را از دشمنانم پاك می كنم.
از مطهرات پاك كردن زمین از طاغوت ها است. خدا قسمت كند بروید مدینه «السَّلَامُ عَلَیَ أَطْهَرِ النِّسَاء» (بحارالانوار/ج /99ص 220)درود بر توی ای پاك ترین زنان هستی. پاكی یك چیزی است كه بدها هم قبول دارند. قوم لوط خیلی قوم بدی بودند و اهل گناه، گفتند: این لوط و دار و دسته اش را بیرون كنید، «إِنَّهُمْ أُناسٌ یَتَطَهَّرُونَ» (اعراف/82) اینها طرفدار پاكی هستند. آنوقت: «شِیعَتُنَا أَزْكَی وَ أَطْهَر» (بحارالانوار/ج /47ص 381)آنكه شیعه ماست از همه پاك تر است.
امام حسین شب عاشورا به اصحابش فرمود: «لَا أَعْرِفُ أَهْلَ بَیْتٍ أَبَرَّ وَ لَا أَزْكَی وَ لَا أَطْهَرَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی» (بحارالانوار/ج /44ص 315)من پاك تر از شما سراغ ندارم «فَلَیْسَ بِأَقْدَسَ وَ أَطْهَرَ مِنَ الصَّلَاه ی» (بحارالانوار/ج /52ص 83)پاك تر از نماز چیزی نیست. به هر حال مسأله پاكی مسأله مهمی است كه قرآن به آن عنایت دارد. خدا همه تان را حفظ كند.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است