قرض الحسنه و صدقه

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
1- وظایف انسان در برابر رزق الهی خود
بحث ما به مناسبت اینكه در آستانه عید نوروز است بحث احسان، انفاق، وام (قرض الحسنه) . جلسه ای راجع به رزق مطالبی را حدود صد نكته داشتم بخشی از آن گفته شده یكی از آیات رزق این آیه است سوره سبأ آیه 39 سی و چهارمین سوره قرآن:
«قُلْ إِنَّ رَبِّی یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ یَقْدِرُ لَهُ وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَیْرُ الرَّازِقینَ» (سبأ/39)بگو همانا پروردگار من رزق را گشایش می دهد و هر كس بخواهد كم می كند و اگر چیزی را انفاق «فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَیْرُ الرَّازِقینَ» . كنید خداوند جایش را پر میكند و او «خَیْرُ الرَّازِقینَ» و روزی دهنگان است این آیه پر از نكته و درس است. اما نكته های مربوط به این آیه:
اول: گشایش رزق بدست اوست حرص نزنید. خیلی ها صبح تا شب حرص می زنند به جایی هم نمی رسند من یك وقتی گفتم هیچ حیوانی مثل مگس حرص نمی زند، همه اش ویز، ویز می كند روی همه چیز می نشیند، زخم پلیدی، كثافت، شیرینی در عین حال تار عنكبوت هم آرام، یك كناری به سقفی آنوقت همان حیوان پر جنب و جوش خوراك این حیوان آرام می شود، گاهی انسانها كه خیلی دویده و جیغ و ویغ كرده اند هر چه بدست می آورند می دهند به انسانهای آرام.
دوم: از هر چه بدهید قبول است. كلمه «مِنْ شَیْ ءٍ» یعنی هر چیزی، از یك دوچرخه و چرخ خیاطی تا جهازیه و داماد كردن تا یك برگ زرد، كه یك برگ زرد هم گاهی توی حوض كشتی 50 تا مورچه می شود. ممكن است آبرو باشد و با آبرو كمك كند.
سوم: هر مقدار. چون می فرماید ما هر قدر باشد، 10 یا 100 یا یك قرون (ریال) شی یعنی چه پتو چه خودكار، چون خداوند كه مزد می دهد به مبلغ كار ندارد به نسبت كار دارد یعنی اگر كسی از 100 میلیون 1 میلیون و دیگری از 100 ریال 1 ریال ثواب هر دو یكی است هر دو یك صدم داده اند نسب به پولی كه داشته اند، نسبتها را باید حساب كرد حدیث داریم.
چهارم: او جبران می كند.
سؤال: كه ما پول خرج می كنیم جبران نشده و جایش پر نمی شود پس این آیه چه می گوید كه چیزی را كه در راه خدا دادید جبران می شود؟
جواب: جبران چند رقم است؛
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 2
الف: گاهی جبران در نسل است، یعنی به من در دنیا جزا نمی دهد به فرزندان و نسل می دهد قرآن می گوید: دو تا پیامبر دیوار كسی را ساختند برای اینكه گنجی كه زیر دیوار بود برای فرزندان او بماند چون او آدم خوب و صالحی بود «وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً» (كهف/82)ارث پدر صالح به فرزندانش برسد و این گنج به دست مردم و بیگانگان نیافتد، موسی و خضر این دیوار را می سازند و روی گنج را می پوشانند این دو پیامبر كارگری مفت می كنند گاهی خیری كه شما می بینید برای خاطری آبی است كه پدر به یك تشنه داده است.
ب: گاهی هم جبران با رفع بلاست. 2000 تومان می دهی و یك خطر از شما رفع می شود.
ج: گاهی هم جبران با غیر مال است 2000 تومان می دهی به جای این خداوند چیز دیگری می دهد. یك قرعه، معافی، عزت، لازم نیست خداوند حتما با پول جبران كند روایت داریم چیزی كه در راه خدا بدهید جبران می كند اسم خداوند جبار استدارد: «أَهْلُ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ» (من لایحضره الفقیه/ج /1ص 512)یعنی جبران می كند.
در آستانه عید بحث را گوش می دهید. خیلی ها لباس نو دارند، و خیلی ها هم ندارند، حدیث داریم اگر میوه نوبری می خرید به بچه همسایه هم بدهید. ماشین خوب آن است كه اگر یك ماشین دیگری در جوی افتاده او را بكسل كند. در این گرانی كمك كنید و افراد را به كمیته امداد واگذار نكنید. كمیته امداد چقدر بودجه و درآمد دارد. در این گرانی، چهار رقم میوه خریدن را دو رقم بجز و بقیه را به دیگری كمك كن.
2- سختی ها و تفاوت ها برای تربیت و رشد است
سؤال: حالا چرا این تفاوتها چرا؟ «یَقْدِرُ» به یكی نمی دهد و یا كم می دهد و «یَبْسُطُ» به یكی هم زیاد می دهد.
جواب: می فرماید: «رَبِّی» چون خداوند می خواهد تربیت كند. اگر كسی را می خواهند تربیت كنند گاهی بالا و گاهی پاییت می برند، سرباز گاهی سینه خیز، گاهی رزم شبانه، و گاهی راننده را برای آزمایش می برند در دره و گردنه، چون توی زمین صاف معلوم نمی شود وی راننده خوبی است، و بچه اگر تمام سؤالها از او آبكی باشد معلوم نمی شود استعدادش و تیز هوش آن است كه از او سؤالهای پیچیده شود، اگر همه غذاها فرنی و شوروا بود لثه ما مثل پنبه می شد، رمز سفتی آن این است كه گاهی غذاهای سخت را جویده ایم.
دست و پنجه نرم كردن با مشكلات به انسان رشد می دهد. خداوند «رب» است و كسی كه می خواهد تریبت كند باید شل و سفت كن داشته باشد، گاهی در حمام و سنا عرق می كند و گاهی هم در آب سرد، پستی و بلندی ها رمز تربیت است. می دهد ببیند چقدر شاكری و می گیرد ببیند چقدر صابری، صبر وشكر با هم است، صبار شكور.
ششم: یقدرله. آن موقعی هم كه تنگ می گیرد به نفع شماست. وقتی ندارد یا الله گفتن بیشتر است زیر پای انسان كه داغ شد می رود، تمام اسرافها از آدمهایی است كه وضعشان خوب است اگر قحطی شد هیچ نانوایی، نان را بد نمی پزد، و نان اضافه نمی آید، پس له یا علیه به نفع یا به ضد، به نفع توست مصلحتی دارد. قرآن می فرماید: گاهی تو را می سوزانم «وَ ما أَرْسَلْنا فی قَرْیَه یٍ مِنْ نَبِیٍّ إِلاَّ أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ یَضَّرَّعُونَ» (اعراف/94). برای تضرع اشك ریختن، تا سنگ پا به پا كشیده نشود پاك و تمیز نمی شود، و تا در حمام آب داغ نریزی چرك نمی آید.
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 3
هفتم: سؤال: چه كسی گفته جبران می شود و ضامن است؟
جواب: هو خودش گفته جبران می كنم و قول داده و ضامن خداست.
3- خداوند بهترین روزی دهنده است
هشتم: سؤال: چرا خداوند «خَیْرُ الرَّازِقینَ» است؟
جواب: 1- زیاد می دهد 2- بی منت می دهد 3- به همه می دهد. ممكن است به یكی كم بدهد ولی بچه هایش تیز هوش هستند. و ممكن است به یكی پول بدهد ولی اعصابش را بگیرد آدمهایی هستند وضع مالی آنها خوب است ولی ساعت تق تق كند خوابش نمی برد و آدمهایی كه نان خالی می خورند ولی وقتی می خوابد یكسره 9 ساعت استراحت می كند. خداوند تقسیم كرده. 4- دائمی می بخشد. 5- چیزهایی می بخشد كه دیگران نمی توانند ببخشند.
و به همین پنج دلیل خداوند «خَیْرُ الرَّازِقینَ» است، اداره برق دو ساعت برق
می دهد باز هم می گوید هرگز نكن فراموش لامپ اضافی خاموش بعد هم اگر دیر پول بدهی قطع می كند.
خداوند «وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاً» (نبأ/13)صبح تا به شب خورشید مفت قرار داده، دو روز تهران باد نیاید داشتیم خفه می شدیم دولت و ملت گیج شدند یك نسیم می آید همه نفس می كشند خداوند منت نمی گذارد، دیگران چه بسا یك كاری می كنند منت می گذارند.
6- چیزهایی كه دیگران ندارند تا ببخشند.
همه جمع شوند آیا می توانند یك مگس خلق كنند و یا 10 دقیقه به عمر كسی اضافه كنند.
و «قل» یعنی بگو و اگر نگویی مردم توجه ندارند، نمی گوید بگو نمك شود و سركه ترش است این را همه می دانند یك چیزی كه غافل هستند تا از غفلت بیرون آیند ان یعنی حتما و قصه جدی است و خدا رب است و مشكلات برای تربیت است برای هر كسی بخواهد و خدا برای كسی الكی نمی خواهد، و صلاح بداند، حدیث داریم كه افرادی دعا می كنند كه وضعشان خوب شود. . . و خداوند می داند اگر وضعش خوب شود. . . . . . مثل بچه ای كه می خواهد عسل بخورد و مادرش منع می كند چون می داند قبلا خربزه خورده و اگر بخورد درد دل خواهد كرد.
ای خدا چه می شد یك موتور بدهی (عجله می كند) و خود را پرت می كند. طرف مست است و چاقو هم می خواهد. گسترش می دهد صلاح می داند و تنگ می گیرد به نفع شما، و تو را دوست دارد و در راه خدا دادن كم، یا زیاد مهم نیست. از هر جنس، چه مقدار و نوع مهم نیست، خداوند ضامن است.
و بالاخره جبران می كند، با نسل یا مال و یا آبرو. چه اشكال داشت در هر شهری یك آخوند كه سه شرط دارد:
1- با سواد
2- فارغ، فراغت برای مطالعه
3- جوان یا نیمه سن
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 4
جوانها و دبیران از او بخواهند شبی یك آیه برای آنها تفسیر كند، چند سال است الحمدلله در دانشگاه بعد از نماز قرآن پخش می شود و می خوانند، شبی یك آیه 5 دقیقه كه بعد از چند سال یك دوره از قران تفسیر شود.
4- ریشه های فكری انفاق و كمك به دیگران
8- ریشه های فكری و عقیدتی انفاق و كمك به مردم.
اول: اموال از ما نیست خدا داده و حساب دارد. زمان تولد نداشته ایم و بعد هم نخواهیم داشت ما امین هستیم مثل رئیس بانك و یا كارمند شاید روزی چند میلیون می دهد و یا می گیرد نه آن زمان كه می گیرد خوشحال و نه آن روزی كه می دهد ناراحت است (سكته می كند) اعتقاد به اینكه اموال از خداوند و ما امین هستیم یك وقت می گوییم پولت را بده سخت است و یك وقت می گوییم پولی كه پیش تو به امانت دارم بده راحت است. سلیمان را دید گفت «هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّی لِیَبْلُوَنی أَ أَشْكُرُام أَكْفُرُ» (نمل/40)نداد كه كیف كنی «لِیَبْلُوَنی» برای آزمایش داد «أَ أَشْكُرُام أَكْفُرُ» شكر می كنی یا كفران می ورزی شكر واقعی هم به زبان نیست بلكه آن است كه مال را در محل خود مصرف كنی، داریم كه «وَ اللَّهُ سَائِلُكُمْ عَنْ ذَلِكَ» (تفسیرالقمی/ج /1ص 52)معتقد باشیم فردای قیامت بازخواست می كند. حدیث داریم فردای قیامت از چند چیز سؤال می كنند:
یكی آن كه این مال را از كجا آورده ای؟ بنا دارم چند بار این را تكرار كنم (شاید یك بیست بار دیگر بگویم) یك میلیون می دهد تا ماهی چهل تومان بگیرد، این رباست و قطعا حرام و رباست باید با پول تجارت كند و در سود و زیان شریك باشیم و چطور بچه را با این پول می خواهی تربیت كنی، پول داری تجارت كن و از خداوند سود (بركت) بخواه، و كسی هم كه (در راه خدا) نمی دهد اعتقاد دارد كه «یَحْسَبُ أَنَّ مالَهُ أَخْلَدَهُ» (همزه/3)فكر می كند پول او را خوشبخت خواهد كرد و جاودانه «أَ رَضیتُمْ بِالْحَیاه یِ الدُّنْیا مِنَ الْآخِرَه یِ» (توبه/38)تو به دنیا راضی و به یك آدامس و شكلات خوشحال، تو خلیفه خدا هستی، و تمام فرشته ها به آدم سجده كردند، و تو به اسكناس سجده می كنی؟ ابر و باد و مه و خورشید برای تو هستند، تو خلیفه خدا هستی نه گاو صندوق گوشتی، تو انسان و بشری و مال ابدیت نمی آورد، و جواب باید بدهد حدیث داریم حضرت دو درهم به دو نفر داد برای خرج كردن روز دیگر یك اجاق درست كرد و آن را داغ كرد و از آنها خواست روی اجاق داغ بروند و بگویند یك درهم را چكار كرده اند، باید حساب پس بدهیم، مالكیت آزاد است ولی مصرف آزاد نیست كه هر چه می خواهیم مصرف كنیم.
در آستانه عید است ببینیم چه كسی ندارد. اگر فردی در بازار جنسش دارد از بین می رود و فردی خریدار آن است و او نمی فروشد آیا همه او را توبیخ نمی كنند، قالب یخی است دارد آب می شود و مشتری هم دارد و نمی فروشد همه او را مذمت می كنند. عمر ما دقیقه به دقیقه دارد آب می شود مثل یخ و خداوند با عبادت و نماز خریدار آن است (ما عصیان می كنیم) تخمه می شكند و یك زنجیر چهل سانتی را به دور انگشت خود (به راست و چپ) می چرخاند، عمرآب می شود «إِنَّ اللَّهَ اشْتَری مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُم» (توبه/111)خداوند خریدار است. دو دقیقه با خداوند حرف بزن و دو ساعت چرت و پرت گوش بده، نه خیر می خواهد دو ساعت و دو دقیقه چرت و پرت گوش بدهد و راضی به
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 5
عبادت نیست با چه وجدانی، پدری به فرزندش می گوید یك لیوان آب به من بده و چهار ساعت ورزش كن، بگوید ورزش می كنم و آب هم نمی دهم، این خیلی بی حیاییاست.
24 ساعت، چهار تا یك ربع ما نماز می خوانیم، 24 ساعت 96 تا یك ربع است، می گوید یك ربع با من حرف بزن و 95 یك ربع از خودت می گوید 96 یك ربع مال خودم، كسی كه نماز نمی خواند می داند چكار می كند، خداوند كه نیاز به عبادت ما ندارد، همه مردم نماز بخوانند یا نه تاثیری ندارد مثل اینكه همه مردم رو به خورشید یا پشت به خورشید خانه بسازند به حال خورشید فرقی ندارد، ما نیاز به اكسیژن داریم نه او به ما نیاز دارد بگو من نفس نمی كشم خفه می شوی، خداوند چه نیازی به ما و عبادت ما دارد. به قارون می گفتند: «وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَیْك» (قصص/77)همین طور كه خدا به تو داده تو هم بده می گفت: مخ، مدیریت، برنامه ریزی، جمع بندی، هماهنگی، زد و بند، خیلی ها مخشان بیشتر می كشد و 8 گرو 9 دارند، یادت رفته توی مدرسه 16 تجدیدی داشتی آمدی توی بازار دری به تخته خورد، حالا می گوید مخ، چقدر تا حالا اشتباه كردی؟ چند هزار بار، هر كس بگوید مخ خودم قارون است كه می گفت «إِنَّما أُوتیتُهُ عَلی عِلْمٍ عِنْدی» (قصص/78)با زرنگی نیست، حالا تور ماهی انداخته ای در یك تور 80 ماهی و یك تور سه ماهی چه زرنگی است، خداوند یكی را رزق بیشتری می دهد برای امتحان، هركس می تواند كمك كند صندوقهای قرض الحسنه هم هست (البته با شرایطی كه باید برای صندوقها باشد بدون تبعیض به یكی كمتر و یكی بیشتر.
2- با سرمایه مردم تجارت نشود اگر هم صندوق خرج دارد، افراد خیر قرض و خرجش را بدهند، مثل مسجد یكی مسجد می سازد و یكی هم نماز می خواند نمی گویند نماز خواندی این مقدار بده یكی هم خرجش را می دهد و مثل مدرسه، افرادی نذر كنند آنها را كه كارمند این صندوقها هستند خرجی یك ماه آنها را بدهد چون زحمت می كشند.
3- سریع بدهیم.
4- بی منت بدهیم.
5- برای خرجهای ضروری.
نه كسی كه می خواهد پیكان را تبدیل به پژو كند، برای جهازیه، تعمیر، بهداشت، درمان. من یادم هست یك وقتی در مجمع البیان دیدم ده نكته برای قرض الحسنه بود حسن یعنی نیكو یعنی وام منت نباید داشته باشد
باید مردم را به كار صندوقهای قرض الحسنه آشنا كرد، و مسأله دستمزد را باید فقها حل كنند. و بدانیم كه وام دادن ثوابش 18 برابر است، 10 هزار تومان ببخشی یا وام بدهی، وام دادن ثوابش بیشتر است، در بخشیدن مثل صدقه طرف احساس كوچكی می كند، ولی وام را می گیرد و بعد هم پس می دهد. در آستانه عید است، چه می توانیم بكنیم. در زمینه پول خرج كردن قرآن نكته هایی دارد:
5- قرآنی و زمینه های روانی انفاق
1- زمینه های روانی انفاق
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 6
الف: كمك كنی كمك خواهی شد قرآن: «فَأَمَّا مَنْ أَعْطی وَ اتَّقی وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنی فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْری» (لیل/7- 5)كسانیكه كمك كنند فقرا را مشكلات آنها را حل می كنیم و كسانی هم كه كمك نمی كنند به زندگی آنها گیر می دهیم خداوند چوب لای چرخ می گذارد. «فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْری» آماده اش می كنیم برای اینكه كارهایش حل شود. «فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْری» آماده اش می كنیم برای خطر. می خواهی اسم بچه ات را مدرسه بنویسی، او كه بچه هایش نمره هایشان خوب بوده را همراه خو ببر و اسم آنها را هم (به خرج خود) بنویس. پول را هم مستقیم خود به طرف ندهید ممكن است فكر كند كه تو چیزی بر او اضافه نداری نه عقل و نه سواد و عارش بشود او را كمك كنی، دری به تخته خورده شما پولدار شده ای، اتوبان از كنار خانه ات رد شد، حالا باید من بگویم خداوند سایه شما را از سر من كم نكند عارم می شود.
یكی از فایده ای قرض الحسنه آن است كه در مقابل صاحب پول گردن خرم نمی كند و توی خیابان هم راست می رود، ولی از طرف كه گرفتی، بله قربان و. . . خمس هم همینطور است پول را به مرجع می دهد و او در راه خودش خرج می كند. (بله قربان به مرجع تقلید كه 70 سالش گذشته و توی علم و تقوا بوده و طرف را هم نمی شناسد طوری نیست) .
یك مرجع تقلید در دادن شهریه (حقوق) به طلبه ها فقط ممكن است چند تا شاگردان خود را بشناسد نه همه چند ده هزار طلبه را و اگر مثل آیت الله العظمی اراكی كه به چند هزار طلبه حقوق می داد و شاید 10 نفر را بیشتر نمی شناخت و چه احتیاجی به سلام و علیك دارد. فرق می كند كسی كه عمری در هوی و هوس بوده و كسی كه نبوده.
سوال: چه كار كنیم كه خوش عاقبت (عاقبت به خیر) باشیم؟
ممكن است كسی عمری هم راجع به آن صحبت كند و بد عاقبت شود. كلیه آن را پیدا كرده ام.
چون حضرت یعقوب هم به بچه هایش می گفت: «وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ» (آل عمران/102)، «تَوَفَّنی مُسْلِماً» (یوسف/101). با دین بمیریم چه كار كنم با دین بمیریم و بی دین نمیریم.
جواب: حدیث داریم: هر كس می خواهد عاقبتش به خیر باشد مشكل مسلمانها را حل كند «إِنَّ خَوَاتِیمَ أَعْمَالِكُمْ قَضَاءُ حَوَائِجِ إِخْوَانِكُمْ» (بحارالأنوار/ج /72ص 379). اگر می خواهید خوش عاقبت بمیرید مشكل مسلمانها را حل كنید. نمی شود جوجه كباب خورد آروغ زد گفت عاقبتم را به خیر كن. بابا مردم گرسنه هستند و دو ماه است گوشت وارد منزلشان نشده و شما دو رقم گوشت داخل یخچال داری. فایده ندارد.
ب: روز قیامت بخشوده می شود و به بهشت می رود. «لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَیِّئاتِكُمْ» (مائده/12). اگر كسی كمك كند لغزشهای او را می بخشیم و او را به بهشت می بریم. پیامبر (ص) «مَنْ قَضَی حَاجَه یً لِأَخِیهِ كُنْتُ وَاقِفاً عِنْدَ مِیزَانِهِ فَإِنْ رَجَحَ وَ إِلَّا شَفَعْتُ لَهُ» (عوالی اللآلی/ج /1ص 374)اگر كسی امت مرا كمك كند او را شفاعت می كنم. مشكل را حل كنید پیامبر (ص) مشكل شما را حل می كند.
من چند وقت قبل توی تلویزیون گفتم: ای مردم سمنان، دامغان، گرمسار، شاهرود، سبزوار، نیشابور، وای مردم ساری، گرگان، قوچان و غیره شما برای زوارهای امام رضا (ع) هر كدام صد تا یك تومانی بدهید فرماندار و امام جمعه و دولت هم كمك كنند، زوارهای امام رضا (ع) كنار خیابان توی پشه و مگس، آلودگی، ضد بهداشت، ناموس، سرما، زائر
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 7
سراییباشد كه از آن استفاده كند. شما هم فردای قیامت بگو یا امام رضا من به زوارهای تو جا دادم تو هم به من جا بده (یك قصه هست كه جا دادی جا دادم برایتان بگویم) قبل از امام خمینی (ره) مرجع تقلید آیت الله العظمی بروجردی بود او كه مسجد اعظم قم را ساخته، آیت الله العظمی بروجردی رفت مشهد امام جماعت مسجد گوهرشاد، سجاده اش را داده به ایشان گفت تا موقعی كه شما مشهد هستید نماز بخوانید آیت الله نهاوندی وقتی این كار را كرد امام جماعتهای دیگر هم به احترام ایشان نماز را تعطیل و همه مسجد گوهر شاد در اختیار آیت الله بروجردی قرار گرفت، آیت الله نهاوندی رفت نجف و ایشان مهم بود و بزرگوار ولی نسبت به آیت الله بروجردی خیلی مهم نبود و نجف هم امثال آیت الله نهاوندی زیاد داشت، معمولی بود، حضرت امیر به ذهن یكی از امام جماعتهای صحن انداخت كه سجاده ات را بده به آقای نهاوندی.
ایشان می گوید: به حرم رفتم از داخل ضریح حضرت امیر (ع) شنیدم كه جا دادی جا دادم تو كه در مشهد به آیت الله بروجردی سجاده دادی من هم به ذهن یكی از علما انداختم كه به تو سجاده بدهد. یك لباس نو بخرید برای عید بچه ها، وقتی بچه های شما لباس نو می پوشند آنها می سوزند و قرآن درباره لباس اهل جهنم می گوید: «سَرابیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشی وُجُوهَهُمُ النَّارُ» (ابراهیم/50). «قَطِران» لباس چسبنده، و بدبو و سوزنده شبیه قیر.
بعد می فرماید: «وَ تَغْشی وُجُوهَهُمُ النَّارُ» پوست صورتشان را می سوزاند. لباس دوزخیان سوزنده است، كسی كه عید لباس شیك پوشید و دل بچه های مردم را سوزاند، و توانست كمك بكند و نكرد، لباسهایی كه در اینجا دل ها را می سوزاند آنجا پوستها را خواهد سوزاند. كمك كنید، خدا به شما مالی داده خمس بدهید یك میلیون داده دویست تومان بدهید. چرا نمی دهی، حرف حساب چیست؟ چرا گندمكار زكات ندهد. با یك باران نیامدن فلج و باران آمدن رونق می دهد. باد آمد نفس می كشیم در این تهران اگر نیامد. . . ما كه به یك باد و باران بند هستیم گردن كلفتی برای چی؟ درباره احسان چند نكته هست.
6- شرایط احسان و نیكی
الف: سرعت «فَاسْتَبِقُوا» (بقره/148)زود، حالا باشد بعد نه، هرچه زودتر بهتر. یك وقتی كه طلبه بودیم می رفتیم منبر پول به ما می دادند هی فكر می كردیم چقدر پول است حالا خودم كه پول به یكی می دهم، من كه پول به كسی نمی دهم، یك وقتی كه می دهم می گویم بیا این /30000 هزار تومان از اول می گویم كه دلش تپ و تپ نكند، دنبال این است كه ببیند چند است /30000 تومان زود. «یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ» (آل عمران/114). تند و زود.
امام صادق می فرمود من كه یك فیر می بینم می دوم برای كمك كردن. چون می ترسم خداوند مشكلش را حل كند و من محروم شوم از این اجر. اگر كسی تشنه است سرعت كن برای آب دادن اگر نرفتی تشنگی فشار آورده خودش اقدام می كند و شما از این اجر محروم می شوید.
امام صادق (ع) فرمود: «إِنَّهُ لَیَعْرِضُ لِی صَاحِبُ الْحَاجَه یِ فَأُبَادِرُ إِلَی قَضَائِهَا مَخَافَه یَ أَنْ یَسْتَغْنِیَ عَنْهَا صَاحِبُهَا» (أمالی طوسی/ص 644)نگران هستم كه اگر عجله نكنم این اجر از دستم برود.
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 8
ب: مخفیانه باشد. قران می گوید: تنگ گوشی بد است. بخول كار شیطان است. «لا خَیْرَ فی كَثیرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَه یٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَیْنَ النَّاسِ» (نساء/114). ولی كمك خواستید بكنید مخفیانه و یواشكی باشد و تنگ گوشی بگویید كه به چه كسی كمك كنیم.
ج: آنچه را دوست دارید بدهید.
قرآن می گوید: «وَ آتَی الْمالَ عَلی حُبِّهِ» (بقره/177). آنچه كه خود دوست داری بده. حب یعنی محبت.
د: آبرومندان و فقیر شده گان در راه دین. (بعضی از افرادی كه كنار جاده می ایستند حرفه ای هستند و درآمدشان هم بد نیست) قران می گوید: به افرادی كمك كنید كه «یَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ» (بقره/273). فقرایی كه صورت خود را با سیلی سرخ نگه داشته و در راه دین فقیر شده اند. «أُحْصِرُوا فی سَبیلِ اللَّهِ» (بقره/273)برای اینكه در راه دین رفته فقیر شده است، من رفته ام مطالعه كنم بی پول شده ام البته من بی پول نشده ام. یك طلبه مخش بیشتر از این آقا می رفت دنبال پول، و یا بسیجی به جرم اینكه رفته جبهه پشت درب است ما با هم همشاگردی بودیم. چند سال رفته دانشگاه، مهندس شدی ماهی 100 تا دویست هزار تومان داری ما هم رفتیم جبهه، الآن بی پول هستیم و خود می دانی كه در مدرسه درسم از تو بهتر بود، بی پولی به خاطر جبهه است. «أُحْصِرُوا فی سَبیلِ اللَّهِ» .
ه: به قدر حاجتش بدهیم. قطره چكانی نباشد، مشكلش رفع شود علی قدر حاجته. آنها هم كه پول ندارند بازبان كمك كند «وَ لا یَحُضُّ عَلی طَعامِ الْمِسْكینِ» (حاقه/34). باز بافت به دیگران كمك كن. یحض با زبان تشویق كن. و یك آیه هم داریم كه یحضون. می گوید: ما كه پول نداریم این مال پولدارهاست، می گوید پول نداری با زبانت هر چیزی كنار نماز است جر كمك به فقرا، كنار نماز نیست توی نماز است نگویید باشد بعد امیرالمؤمنین (ع) توی نماز انگشترش را به فقیر داد، نگذاشت نمازش تمام شود. حدیث داریم حركت كنید برای حل مشكل و اگر نشد شما ثوابش را دارید و اجرش را. «قُضِیَتْ أَوْ لَمْ تُقْضَ» (كافی/ج /2ص 195).
می گوید خودم هم گرسنه ام (احتیاج دارم) حضرت موسی (ع) گرسنه بود ولی دید دو تا دختر چوپان كنار ایستاده اند علت پرسید گفت مردها هستند ما برویم جلو تنه به تنه مردها می خورد، آنها بروند ما بزغاله ها را آب بدهیم، بزغاله ها را گرفت و آب داد، و داد به آنها رفتند منزل، بعد فرمود: خدایا می دانی من گرسنه هستم، موسی تحت تعقیب بود، فراری و گرسنه بود ولی كمك كرد. حتی در حال اعتكاف. می دانید كه یكی از عبادتها، اعتكاف است سه روز می روند مسجد بیرون نمی آیند مگر برای دستشویی و وضو، مطالعه، درس، عبادت، ذكر، ورد و روزه می گیرند. و اگر كسی از مسجد بیرون آید باطل می شود. مثل آدمی كه ده دقیقه به آخر روز مانده افطار كند روزه اش باطل می شود گرچه چند دقیقه مانده باشد.
یكی به امام حسن (ع) مراجعه كرد مقداری به آخر اعتكاف مانده گفتند چند دقیقه صبر كنید اعتكاف تمام می شود فرمود: حاضرم اعتكافم از بین برود ولی مشكل یك مسلمان حل شود. فردی با امام صادق (ع) طواف می كرد فردی برای حاجتی او را صدا زد و علامت داد حضرت فرمود: جواب او را نمی دهی گفت دارم طواف می كنم حضرت فرمود
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 9
بشكن طواف را. طواف و اعتكاف را بشكن و در ركوع كمك كن و نگو باشد بعد، می گوید در حال نامزدی هستند باشد عقد بكنند بابا می خواهی یك سماور بدهی (جون بكن) حالا ببرند خانه داماد، حالا ببرند پای تختی، یك سماور می خواهد بده زجركش می كند. همه منتظر هستند كه عمه چی خواهد آورد، زودتر بده تا فامیل عروس تكلیف خود را بدانند، زود بدهید و تلفن هم بزنید كه بخاری را من می دهم. توی مهمانی هم همینطور است فكر می كند چی خواهند آورد.
من رفتم خانه یكی از بزرگان سه ساعت نشستم هیچ نیاورد بخوریم حالا نمی گویم كه امام جمعه یكی از شهرها بود. یك ماژیك پیدا كردم و یك كرسی به دیوار نوشتم برنامه پذیرایی اینجا، صبحش مثل صبح قیامت است، ظهرش مثل ظهر عاشورا و شبش مثل شام غریبان. امام جمعه گفت آبروی مرا ریختی، گفتم من سه ساعت اینجا نشسته ام. قرآن می گوید: «فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنیذٍ» (هود/69)مهمان آمد فوری.
كمك می كنید، سریع، فوری، شیرین، از طریق قرض الحسنه یا مرجعیت، و آن كسی كه كمك می شود بله قربان گوی شما نشود. علت اینكه وقتی علی (ع) می خواست كمك كند صورت خود را می پوشاند. می خواست فقرا سیر بشوند ولی فردا در كوچه مجبور به سلام كردن به او نشوند، ما می گوییم بشناسند، حتی یك پنكه می دهیم به مسجد می نویسیم بانی (محسن قرائتی) مگر مردم اجیر ما هستند، كسانیكه اصرار دارند بنویسند قیامت اسمشان پاك می شود و كسانی كه نمی نویسند خداوند می نویسد. اگر دیگران نوشتند عیبی ندارد ولی ما نباید اصرار به نوشتن كنیم.
بزرگواری بود پنج كار كرد، دبیرستان، زایشگاه، حمام، مسجد، آب انبار یكی او را كنار خیابان دید گفت: شما كه این همه كار كرده اید اگر من ده هزار تومان داشته باشم داماد می شوم، كیفش را باز كرد ده هزار تومان داد گفت نامرد هستی اگر داماد نشوی، بعد از مردن خوابش را دیدند گفت همه ساختمان ها كه اسمت را نوشتی پاك كردیم، ولی آن ده هزار تومان را كه یادت رفت بنویسی ما نوشتیم و قبول شد.
نزدیك عید است هر چه می توانیم كمك كنیم و بچه ها هم باید پدرها را راه بیاندازند شما كفش را هزار تومان كمتر ولی یك كفش برای همسایه و دختر چرا چادر 30 هزار تومانی یك چادر 15 هزار تومانی من یك نفر را در خوابگاه دارم با چادر وصله دار، دانشجو و دبیرستانی پدر و مادر را حل بدهد چون پدر و مادرها فكر می كنند كه اگر سوپر دولوكس باشند باعث عزت است.
«و السلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است