پرسش و پاسخ (14)

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
امسال جلساتی كه درباره سؤال و پرسش است در هر جلساتی به چند سؤال جواب می دهیم، سؤالهایی كه زیاد در جامعه مطرح است.
1- فكر گناه، گناه و مجازات دارد یا ندارد
سؤال اول: با سلام خدمت شما. آیا فكر گناه هم گناه است؟
جواب: تصمیم به سوء نیت و كار خلاف هم همینطور است، و توطئه تا به عمل نرسد، فكر كه آمد بستر را آماده می كندبرای انجام آن، مثل دود زغال نیست ولی اگر جایی بماند آنرا سیاه می كند پس ما باید فكر گناه را هم نابود كرده و از بین برده و تبدیل كنیم و اگر بماند انسان را آلوده می كند فكر گناه اگر تنها و بدون مقدمه باشد از نظر قیامتی مشكلی ندارد.
* حالات فكر كردن در انسان
1- فقط فكر، نه در دنیا و نه در آخرت كیفر دارد.
2- فكر و برنامه ریزی در دنیا كیفر دارد، در آخرت كیفر دارد.
3- فكر و برنامه ریزی و حركت ولی عمل نمی كند، در دنیا و در آخرت كیفر دارد.
برای مورد دوّم داستانی است در قرآن سوره ی قلم كه: پدر خوبی بود با یك باغی از دنیا رفت، فرزندانش گفتند پدر از این باغ به فقرا هم كمك می كرده ولی ما دیگر نمی دهیم و از طرفی موقع چیدن میوه هم هر سال فقرا مراجعه می كردند، آنها نقشه كشیده كه اول شب میوه ها را جمع كرده واول صبح كار تمام شده باشد، دور از چشم فقرا اینكار انجام شود، این فكر را كرده و برنامه ریزی كردن و خوابیده، نیمه شب كه به باغ مراجعه كردند، خداوند صاعقه ای فرستاد و باغشان سوخت:
«فَأَصْبَحَتْ كَالصَّریمِ فَتَنادَوْا مُصْبِحینَ» (قلم/21- 20)باغشان سوخت و صبح كردند در حالی كه پشیمان بودند.
مورد سوّم هم مثل داستان ابرهه:
لشكری از فیل آماده كرد برای خراب كردن خانه خدا كه:
«وَ أَرْسَلَ عَلَیْهِمْ طَیْراً أَبابیلَ تَرْمیهِمْ بِحِجارَه یٍ مِنْ سِجِّیلٍ فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ» (فیل/5- 3)پس آنها مثل كاه ریز ریز شدند.
پس فكر تنها گناه ندارد ولی اگر دنبال او طراحی و برنامه ریزی باشد حسابش جداست.
2- چگونگی برخورد با مشكلات
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 2
سؤال دوّم: وظیفه ی ما در برخورد با مشكلاتی كه در خانواده و جامعه است چیست؟
جواب: هر كجا مشكلی هست از اجاره نشینی و فقر و ازدواج و فرزند ناقص الخلقه و همسایه بد، و كجاست كه مشكل نیست.
آقایی در مسجد بالای منبر گفت هر كس مشكلی دارد بلند شود همه بلند شدند به غیر از یك نفر، گفت الحمد الله كه در میان ما یك نفر مشكل ندارد، او هم صدایش را بلند كرد و گفت آقا پای من شكسته والاّ من هم بلند می شدم.
یكی از مراجع به من گفت در درس اخلاق چه بگویم؟
گفتم: مشكلات و سختی هایی كه تا به حال داشته ای برای آنها تعریف كن. گفت بله من زمانی حمّام رفتم، پول برای پرداخت نداشتم ساعت خود را گرو گذاشته كه بعد پولدار شدم ببرم.
گفتم: همین خاطره ات برای ساختن، و خود سازی طلّاب خوب است كه اگر روزی مشكلی داشت بداند كه استاد و مرجع او هم این مشكلات را داشته.
پس نحوه ی برخورد با مشكلات:
1- باید بدانیم دنیا جای مشكلات و غصه هاست.
برای شاهی هم كه همه می گفتند جاوید شاه و غصّه ای نداشت یك روزی هم گفتند مرگ برشاه. هركسی مشكلی دارد ولی جنس و نمونه و رنگ آن برای افراد فرق می كند.
2- حتی انبیاء هم مشكل و غصّه داشته اند.
قرآن درباره ی پیامبر (ص) می فرماید: «وَ إِنْ یُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ» (فاطر/4)اگر شما را تكذیب كرده، پس پیامبران قبل را هم تكذیب می كرده اند.
در قرآن زیاد آمده كه: «فَإِنْ تَوَلَّوْا» (مائده/49)اگر مردم پشت كرده و مخالفت كردند. تو حرف را بزن.
3- مشكلات زود گذر است.
قرآن می فرماید: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً» (انشراح/5)پس بدرستی كه با مشكلات آسانی ها هست.
و: پایان شب سیه سپید است.
ما در قرآن 12 كلمه ی «عسر» و 36 كلمه «یسر» داریم، یعنی مشكلات یك سوم آسانی هاست مدتی كه درس خوانده و مدرك می گیریم و مدتی كه سختی كار یاد گرفتن را تحمل كرده و مدتی كه از این مدرك و هنر استفاده كرده و نان می خوریم چه مقدار و نسبتی دارد. و درد زایمان و مدّتی كه بچّه را بغل كرده و می بوسد.
3- توجه به منافع و پیامدهای خوب مشكلات
4- استعدادها با مشكلات شكوفا می شود.
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 3
با جنگ به فكر دفاع و با سرما به فكر گرم كن و با گرما به فكر وسائل سرما كننده، و با مرض به فكر علم داروسازی، مشكلات و سختی ها انسان را به تكاپو وادار كرده و بر اثر آن استعدادها شكوفا می شود.
5- سختی ها سبب رشد خصلت هاست.
با سختی ها اگر صبر كرد روحیه صبر و با دیدن آن اگر كمك كرد روحیه ی تعاون و سخاوت و روحیه ایثار و اگر سختی نباشد همه مردم مثل آجر در كنار هم. پس با مشكلات روحیه ی صبر و سخاوت و ایثار و كمك به همنوع زنده و اگر نباشدجایگاه این روحیه ها منتفی خواهد بود، و تواضع برای هر صاحب هنر در مقابل صاحب هنر دیگر، پس تفاوتها كمالات را زنده می كند.
6- سختی ها باعث كفّاره گناهان است.
حدیث: در مقابل هر سختی بخشی از گناهان بخشوده می شود.
حدیث: غصّه ای كه مادر برای مریضی فرزندش دارد كفّاره گناهان اوست.
حدیث: تمام گناهان مادر به وقت زایمان بخشیده می شود.
7- دریافت «صلوات» (درود و سلام) از خداوند.
قرآن درباره ی كسانی كه در مقابل سختی ها و مصیبتها صبر می كنند می فرماید:
«أُولئِكَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ» (بقره/157)بر آنها صلوات و درودی از پروردگارشان هست. برای كسانی كه: «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَیْ ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرینَ» (بقره/155).
4- توجه به همگانی بودن مشكلات
8- در همه جا و همه رژیمها غصه هست. این بستگی به جمهوری اسلامی ندارد چون قرآن می فرماید: «إِنْ یَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ» (آل عمران/140).
اگر شما مشكلات را دیده اید دیگرانی هم كه در مقابل شماها بوده اینچنین مشكلات را دیده اند. مشكلات برای همه هست نه تنها برای جمهوری اسلامی. من به عنوان مأموریت در فاصله ماه بار به یك كشوری كه صلاح نیست اسم آن را بگویم چند روزه مسافرت كردم در این فاصله ی كوتاه نرخ برنج برابر شده بود.
افرادی تحمّل نمی كنند مشكلات را كه فكر می كنند همسایه در استراحت و راحتی است ولی اگر باخبر شود كه او هم مشكلات مشابهی دارد آرام می شود.
پس دید خود را باید نسبت به مشكلات عوض كنیم این جا (دنیا) جای مشكلات است.
مثال: اینكه یك نفر برود حمّام بگوید چرا همه لخت هستند، اینجا جایی است كه باید همه لخت باشند.
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 4
مثال: اگر عینك سرخ گذاشتیم همه شلغمها را هم لبو (چغندر) می بینیم. عینك و دید خود را نسبت به دنیا باید عوض كنیم چون: امیرالمؤمنین علی (ع) می فرماید: «دَارٌ بِالْبَلَاءِ مَحْفُوفَه یٌ» (نهج البلاغه/خطبه 226)خانه ای است كه با مشكلات به هم پیچیده شده دیگران هم مشكل داشته و دارند.
علی (ع) فرمود: 25 سال مثل كسی كه استخوان در گلو و تیغ در چشم دارد بوده ام.
5- محبوبیت با ممنوعیت قهر و عدم رابطه با دیگران
سؤال سوّم: بعضی از مسائل باعث می شود كه با بعضی افراد قهر كنیم، آیا قهر كردن گناه است؟
جواب: این هم مشكل و مسئله ای است كه گریبان گیر خیلی ها هست، خواهر و برادر و دوست و دو خط سیاسی، البته قهر كردن بد است چون باعث كینه می شود، و دل با كینه، مثل لیوانی است كه سوسك در آن افتاده و هر لیوان اینچنینی را هیچ قهوه چی حاضر نیست چایی و شیر داخل آن بریزد.
و ما كه الآن شب قدر نزدیك است می خواهیم با دل كینه دار از خداوند چیزی بخواهیم، و در حقیقت از خدامی خواهیم كه در لیوان كثیف شیر رحمت بریزد (و این با حكیم بودن خداوند سازگار نیست.
قرآن می فرماید: «وَ لا تَجْعَلْ فی قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذینَ آمَنُوا» (حشر/10)خدایا قرار نده در قلبهای ما «كینه» هیچ مؤمنی را.
حدیث: فرموده اند اگر دو مسلمان سه روز با هم قهر كرده و روز چهارم با هم آشتی نكنند من آنها را به مسلمانی قبول ندارم اینها مسلمان مردود و از گزینش پیامبر (ص) بیرون رفته اند.
در آستانه شب قدر همدیگر را بخشیده و حلال كرده. عذرخواهی كنیم گرچه مقصر نباشیم تواضع كرده و در ایجاد تفاهم و صمّمیت پیشقدم شده و خود را بشكنیم، چون انسانی كه از ترس پشه به پشه بند می رود نباید تكّبر و غرور داشته باشد.
از آثار دیگر قهر كردن این است كه اگر دیگران خواستند طرف او را خراب كرده و آبروریزی كنند لذت برده و تأیید می كند.
چون با او بد است می گوید رأی نیاورد عكس و پوستر او را پاره كردند «الحمد لله» . با قهر كردن روح انسان خراب و از سقوط دیگر مسلمانان لذّت می برد، و این بسیار خطرناك است. و دیگر اینكه قهر باعث غیبت می شود و باز غیبت هم باعث كینه است.
6- اهمیت آشتی دادن و قهر حرام و واجب
و سفارش شده كه نگذارید قهر طول كشیده و زود اصلاح كنید.
سه قلب در قرآن آمده قلب سلیم، قلب مریض و قلب منیب.
برنامه درسهایی از قرآن سال 77 . ج1، ص: 5
قلب سلیم صاف، صاف است و قلب منیب گناه كرده و ظرف دلش كثیف شده ولی می شوید با توبه، و عذرخواهی، وآشتی كردن.
ما اگر قلب سلیم نداریم لااقل باید قلب منیب داشته باشیم.
حدیث: آشتی دادن دو مسلمان از تمام نمازها و روزه های مستحبی بهتر است.
افطاری دادن ها را همراه كنید با اصلاح بین مسلمانها.
- قهر كردن با پدر و مادر و امام مسلمین حرام است، و جنگ صفّین به خاطر این بود كه قهر كردند با علی (ع) و همچنین خوارج.
حدیث: اگر با فرزند و بچه قهر كردی زود آشتی كن.
- قهر واجب: مثل قهر با دشمن، مثل قهر و بد بودن ما با صدام.
می گوید به من ظلم كرده حالا او را ببخشم، مگر نمی خواهی خداوند تو را ببخشد. قرآن می فرماید: «وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ» (نور/22)ببخشید و در گذرید، آیا دوست ندارید كه خداوند شماهارا ببخشد.
صلوات و درود خداوند بر شهیدان، یك بسیجی كه در شهرش خطوط سیاسی با هم قهر بودند وصیّت كرده بود اگر من شهید شدم مرا دفن نكنید مگر این كه بالای جنازه ی من جناح های سیاسی شهر با هم آشتی كنند.
دیگر هم متأسفانه وصیّت كرده بود كه اگر من شهید شدم راضی نیستم از آن جناحی كه با من موافق نبوده اند دنبال جنازه ام حاضر شوند. و این دامن زدن به اختلاف است.
كینه اگر داخل دل انسان شود ماندگار می شود چون قرآن می فرماید:
«الَّذی یُوَسْوِسُ فی صُدُورِ النَّاسِ» (ناس/5)در دل انسان شیطان وسوسه می كند.
حال اگر او را رها نكردی می فرماید: «لَهُ شَیْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرینٌ» (زخرف/36)می ماند و خارج نمی شود.
خدایا! دل ما را پاك، قلب ما را نورانی، و دل ما را ظرف و وسیله دریافت همه انوار الهی قرار بده.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است