نماز، سبك شمردن

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
در محضر مبارك جمعی از دانشجویان و پرسنل نیروی هوایی در دانشگاه هستیم. موضوع بحث را بیننده ها شبی می بینند كه شب شهادت امام صادق (ع) است. من دیشب فكر كردم یك حدیثی از حضرت را تحت عنوان سبك شمردن مطرح كنیم و چه چیزهایی سبك شمردن آن گناه است.
1- تحقیر كردن ممنوع است
سبك شمردن مسئله ی ممنوعی است. آدم حق ندارد خودش را سبك كند. آدم چه حقی دارد كه اسم بچه اش را غلام بگذارد یعنی نوكر، در تواضع ما حق نداریم كه خودمان را سبك كنیم. دیگران را هم حق نداریم تحقیر كنیم. «وَیْلٌ لِكُلِّ هُمَزَه یٍ لُمَزَه یٍ» (همزه/1)وای به حال كسانی كه مسخره می كنند «وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ» (حجرات/11)لقب همدیگر را زشت نبرید. سلام به بچه ها هم می گوید بزرگ.
حدیث داریم وقتی حضرت بچه ها را صدا می زد با كنیه صدا می زد ولی ما به بزرگها هم می گوئیم بچه مثلاً می گوئیم بچه های سپاه، بچه های هیئت، حضرت سلیمان وقتی می خواست بگوید فلانی كجاست؟ نمی گفت فلانی نیست. می گفت من را چی شده كه او را نمی بینم «مَا لِی لَا أَرَی الْهُدْهُدَ» (نمل/20)نمی گوید كجا بودی؟ می گوید من خدمت شما نرسیدم. بعضی بزرگان به هم می رسند می گویند ما توفیقمان كم شده است خدمت شما نمی رسیم.
به یك نفر گفتند بچه دار شده ای؟ گفت: خداوند توفیق تربیت یك نفر از بندگانش را به من سپرده است. در جنگ یكی از یاران حضرت به یكی از یاران معاویه ناسزایی گفت امام علی (ع) فرمود «إِنِّی أَكْرَهُ لَكُمْ أَنْ تَكُونُوا سَبَّابِینَ» (نهج البلاغه/ خطبه 206)من كراهت دارم كه تو فحش بدهی. «وَلَا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَیَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا» (أنعام/108)به بت پرستها فحش ندهید چون آنها هم به خدای شما فحش می دهند.
با انتخاب خودت كاری را انجام بده. اما اگر خواستند به تو تحمیل كنند زیر بار نرو خودت زیر دوش برو. اما اگر خواستند یك لیوان آب به تو بپاشند قبول نكن. من خودم از بلندی پائین می پرم. اما اگر كسی خواسته باشد من را هُل بدهد زیر بار نمی روم چون توی آن تحقیر است. بعضی پدر و مادرها حرفهای زشتی به بچه هایشان می گویند اسلام می گوید اگر كسی حرف ناروایی زد حق دارید او را شلاق بزنید، هر كلمه ای كه مسلمانی را تحقیر كند انسان حق شكایت دارد. گاهی بخاطر سبك كردن اسلام برخوردهای انقلابی می كند مثلاً می گوید مرتد را بكشید چون دین را سبك شمرده است در صورتی كه هر كافری را نمی گوید بكشید.
بعضی خدا را تحقیر می كنند. قرآن آیه ای دارد. می فرماید: بعضی از یهودی ها می گویند «إِنَّ اللَّهَ فَقِیرٌ وَنَحْنُ أَغْنِیَاءُ» (آل عمران/181)خدا فقیر است، حالا خدا فقیر است یعنی چه؟ خدا می گوید به من قرض بدهید «مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 2
اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا» (بقره/245)می گویند خدا كه قرض می گیرد معلوم می شود كه خدا فقیر است. تواضع هم نمی شود كرد. خداوند گفته قرض بده برای اینكه تو را آرام كند مثل اینكه می گوئیم آقا خانه ات را رو به خورشید بساز. شما فكر می كنی كه خورشید به این كارنیاز دارد، در صورتی كه اگر همه خانه هایتان را پشت به خورشید بسازید در خورشید اثری ندارد. اگر همه كافر بشوند برای خدا فرقی نمی كند «إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِیٌّ حَمِیدٌ» (إبراهیم/8)شاعر هم می گوید گر جمله كائنات كافر گرددند بر دامن كبریایش ننشیند گرد.
بعضی خدا را نشناخته اند «أَبِاللَّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ» (توبه/65)آیات خدا را مسخره می كنید؟ روز فتح مكه حضرت فرمود جز سه نفر همه كفار را عفو كردم گرچه پرده كعبه را بگیرند و زار زار گریه كنند گفتند این سه نفر چه جوری بودند؟ فرمود اینها من را تحقیر می كردند، هجو می كردند. امام فرمود: سلمان رشدی اگر عابد دهر هم بشود باید كشته شود چون رسول الله را تحقیر كرد.
2- حرمت ها حفظ شود
به حرم می گویند حرم چون حریم دارد، خدا به موسی می گوید درست است كه پیغمبر هستی اما «فَاخْلَعْ نَعْلَیْكَ إِنَّكَ بِالْوَادِی الْمُقَدَّسِ طُوًی» (طه/12)كفش هایت را در بیاور، چه خبره؟ در وادی مقدس تور سینا هستی، مقدسات حریم دارد.
اگر كسی به امامی جسارت كرد شما حق داری كه او را بكشی نیاز به قاضی و دادستان هم نیست اگر آگاهانه بود یكوقت حالی اش نیست این. . . اسم خدا مقدس است سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَی(أعلی/1)هم ذات او مقدس است و هم اسم او ولذا دست بی وضو نمی شود به اسم خدا زد.
روایت داریم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «فَضْلُ الْقُرْآنِ عَلَی سَائِرِ الْكَلَامِ كَفَضْلِ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ» (مستدرك الوسائل/ ج /4 ص 237)فضل قرآن بر سایر سخنان مثل فضل خدا بر خلق اش است.
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «الْقُرْآنُ غِنًی لَا غِنَی دُونَهُ وَ لَا فَقْرَ بَعْدَهُ » (وسائل الشیعه/ ج /6 ص 168)قرآن بی نیاز است یعنی همه چیزی توی قرآن است.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ مَأْدُبَه یُ اللَّهِ فَتَعَلَّمُوا مَأْدُبَتَهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ» (مستدرك الوسائل/ ج /4 ص 232)وسیله ادب خداوند است
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «الْقُرْآنُ أَفْضَلُ كُلِّ شَیْ ءٍ دُونَ اللَّهِ فَمَنْ وَقَّرَ الْقُرْآنَ فَقَدْ وَقَّرَ اللَّهَ وَ مَنْ لَمْ یُوَقِّرِ الْقُرْآنَ فَقَدِ اسْتَخَفَّ بِحُرْمَه یِ اللَّهِ حُرْمَه یُ الْقُرْآنِ عَلَی اللَّهِ كَحُرْمَه یِ الْوَالِدِ عَلَی وَلَدِهِ» (مستدرك الوسائل/ ج /4 ص 236)كسی قرآن را سبك بشمارد. . سبك شمردن قرآن چیه؟ شما روزنامه می خوانی اما هفته به هفته قرآن نمی خوانی این استخفاف است.
امام صادق (ع) فرمود: اگر بین دو نفر دعوا شد و رفتند پیش قاضی طاغوت حتی اگر حقّت را بگیری حرام است برای اینكه از راه طاغوت حقّت را گرفته ای مثل اینكه شما آب را توی ظرف شراب بریزی و بخوری باز هم گیر هستی برای
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 3
اینكه از این ظرف استفاده كرده ای و برای اینكه هم حق تو باید حق باشد و هم وصول به آن حق باشد. مثل اینكه آدم برود مكه با الاغ دزدی، گفتند پس چه كنیم؟ فرمود بروید نزد عالمی كه در حرام و حلال صاحب نظر باشد. بعد می فرماید من كه امام هستم این شخص را بر شما حاكم قرار دادم اگر او طبق احكام الهی قضاوت كرد اگر كسی از او قبول نكرد حكم خدا را سبك شمرده است. این مجتهد را رد نكرده امام صادق (ع) را رد كرده است و كسی كه امام را رد كند كافر است. اسلام به مثلث عمل و نیت و شیعه، اعتقاد دارد و همه اش باید درست باشد.
شخصی از دنیا رفته بود وصیت كرد كه انبار خرمایش را بدهند به فقرا. وراث هم تقسیم كردند. حضرت فرمود این از نظر عمل شكم های زیادی را سیر كرد. اما اگر یك خرما را با دست خودش می داد این بهتر بود. برای اینكه بعد از مرگ ولو شكم های زیادی سیر شد اما سخاوت ایشان زیاد نشد.
3- افراد و اعمال را كوچك نشماریم
سبك شمردن مردم، روایت داریم كه خداوند چند چیز را میان مردم پنهان كرده است یكی اینكه اولیاء خودش را در میان مردم پنهان كرده است. آدم نمی داند كه اولیاء خدا كی ها هستند. آیه ای داریم كه روز قیامت می پرسند این لات و لوتها كجا هستند؟ می گویند رفتند بهشت، اِه! اِه ندارد تو اینها را بد می دانستی اینها آدمهای خوبی بودند «مَا لَنَا لَا نَرَی رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنْ الْأَشْرَارِ» (ص/62)اینها قیافه شان اشرار بود ما چه می دانیم، شاید همان كسی كه او را تحقیر می كنیم از اولیاء خدا باشد.
هیچ عملی را تحقیر نكنید شاید همان عمل پایبند تو شد. بدترین گناه چیست؟ حضرت باقر (ع) فرمود: «اتَّقُوا الْمُحَقَّرَاتِ مِنَ الذُّنُوبِ» (كافی/ ج /2 ص 270)بدترین گناه گناهی است كه آدم انجام بدهد و بگوید اینكه چیزی نیست. علی بن یقطین نور چشم امام كاظم (ع) بود از مكه رفت مدینه خواست امام را ملاقات كند حضرت به او راه نداد. گفت آقا من وزیر هستم. شیعه هستم. نماینده امام هستم. در دربار عامل نفوذی هستم. شما به من راه نمی دهید؟ فرمود نه، گفت چرا؟ فرمود برای اینكه یك چوپان آمد در اتاق تو كار داشت. شما وقتی فهمیدی ك چوپان است گفتی ولش كن. چون چوپان بود او را تحقیر كردی. ای علی بن یقطین امسال مكه نرو چون من كه امام هستم به تو راه نمی دهم. حج تو هم قبول نیست. گفت آقا چه خاكی به سرم كنم؟ فرمود باید چوپان را راضی كنی، از مدینه برگشت كوفه در خانه آن چوپان را زد این وزیر سرش را گذاشت روی خاك و گفت پایت را بگذار روی صورت من تا تكبرم بشكند. چوپان را راضی كرد و برگشت امام در خانه را به رویش باز كرد. سبك شمردن خیلی مهم است.
امام رضا (ع) با یك برده سیاه پوست مشورت كرد. برده گفت آقا شرمنده نكن. شما امام هستی من یك برده هستم. شما با من مشورت می كنی؟ امام فرمود چه اشكالی دارد كه خداوند چیزی به مغز تو الهام كند كه به مغز دیگران الهام نكند.
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 4
ما سه قشر را تحقیر می كردیم: بچه ها زنها كشاورزها. ما زمان شاه این سه گروه را تحقیر می كردیم. امام آمد فرمود رهبر من همان پسر سیزده ساله است به زنها هم گفت مرد از دامن زن به معراج می رود حتی در یكی از سخنرانی هایش فرمود رهبر من زنهای قم هستند یكی هم فرمود عشائر ذخایر انقلابند روستایی ها ولی نعمت ما هستند.
ما فقط یك گیر داریم كه انشاء الله آن هم دارد حل می شود و آن هم اینكه توی مسجدهای ما نسل منقرض بودند یعنی مسجدها محل بازنشستگان كشوری و لشگری بود یعنی از پنجاه سال به بالا. این هم الحمدلله یك تكانی خورده است و الان جوان شده اند قرآن می فرماید مسجد باید مثل سنگر فرماندهان باشد «لَمْ یَدْخُلُوهَا وَهُمْ یَطْمَعُونَ» (أعراف/46)می گویند مسجد باید جوری باشد كه وارد آن نشوند مگر با ترس مثلاً یك عامل نفوذی وقتی می خواهد برود توی سنگر فرماندهی چطور می ترسد می گوید مسجد هم باید اینطور باشد كه وقتی بیگانه در آن می آید بترسد.
خدا به پیغمبر می گوید به مردم سلام كن «فَقُلْ سَلَامٌ عَلَیْكُمْ» (أنعام/54)مردم محترم هستند. استخفاف فقیر داریم. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : مَنِ اسْتَخَفَّ بِفَقِیرٍ مُسْلِمٍ فَلَقَدِ اسْتَخَفَّ بِحَقِّ اللَّهِ وَ اللَّهُ یَسْتَخِفُّ بِهِ یَوْمَ الْقِیَامَه یِ» (من لایحضره الفقیه/ ج /4 ص 13)اگر كسی را بخاطر فقر تحقیر كنی. حق خدا را تحقیر كرده ای و خدا روز قیامت تو را خوار می كند. این تك ها همه پاتك دارد. «إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنْ الَّذِینَ آمَنُوا یَضْحَكُونَ» (مطففین/29)مجرم به مومن می خندد.
امام صادق (ع) لحظه آخر عمرشان بود. فرمود: تمام بستگان را دعوت كنید. بعد فرمود: «إِنَّهُ لَا یَنَالُ شَفَاعَتَنَا مَنِ اسْتَخَفَّ بِالصَّلَاه یِ» (كافی/ ج /3 ص 270)هر كس نماز را سبك بشمارد شفاعت ما شامل او نمی شود. پیغمبر فرمود: «لَیْسَ مِنِّی مَنِ اسْتَخَفَّ بِصَلَاتِهِ لَا یَرِدُ عَلَیَّ الْحَوْضَ» (من لایحضره الفقیه/ ج /1 ص 206)كسی كه نماز را سبك بشمارد از ما نیست و به خدا قسم وارد حوض كوثر نمی شود. آدم بهترین حرفهایش را دقیقه آخر عمرش می زند همیشه آدم آخرین حرفهایش بهترین حرفهایش است یعنی عصاره عمرش را. . . حضرت امیر تا ضربت می خورد. می فرماید: «فزت» یعنی تمام شصت و سه سال دنبال فوز می گشتم و الان رسیدم قطعنامه عمر آدم كلمات آخر انسان است قطعنامه عمر امام صادق (ع) این بود كه به خدا قسم اگر كسی نماز را سبك بشمارد از ما نیست.
4- موارد سبك شمردن نماز
موارد استخفاف نماز: با هر لباسی نماز خواندن، لباس نماز باید تمیز باشد، غلط خواندن نماز، با عجله خواندن، در محیط آلوده خواند، دیر خواندن، گاهی خواندن و گاهی نخواندن، من یكوقت نامه ای نوشتم به وزار كه یك معاون قوی هر دو ماه یك ساعت بیاید راجع به نماز وزارت خانه با او صحبت كنیم هفته اول معاونین آمدند دو ماه دوم معاونین شدند مشاورین دو ماه سوم مشاورین شدند مدیر كل ها دو ماه چهار مدیر كل ها شدند معاون مدیر كل خلاصه رسید به
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 5
روابط عمومی و حالا رسیده به تلفنچی یعنی هنوز نرسیده اما خواهید رسید. اگر رهبر به وزیر بگوید بیا نمی گوید معاون برود خودش می رود ولی وقتی می گوئیم نماز می گوید خیلی خوب حالا كسی برود این استخفاف است.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است