قرآن در نهج البلاغه

بسم الله الرّحمن الرّحیم
بیینده های عزیز بحث را در شب نوزدهم می شنوند. راجع به شب نوزدهم چند مسئله باید مطرح كنم.
1- خبر شهادت امام علی (ع)
شب نوزدهم شب وعده ای است كه امام علی (ع) منتظر آن است. وعده ای كه پیغمبر (ص) به او داده بود. پیغمبر در جمعه آخر ماه شعبان خطبه مفصلی راجع به ماه رمضان داشت كه از این ماه تمجیدهای فراوانی كردند سخنرانی تمام شده یا نشده حضرت امیر وسط سخنرانی بلند شد گفت: یا رسول الله این ماه رمضان كه اینقدر خوب است بهترین كار چیست؟ فرمود ورع و تقوا، بعد پیغمبر گریه كرد، گفتند آقا چرا گریه می كنی؟ شما از ماه رمضان تجلیل كردی، و علی سوالی كرد و جواب دادی، فرمود همین علی در همین ماه رمضان او را شهید می كنند، بعد حضرت نپرسید كه كی من را شهید می كند و نپرسید كه چرا من را شهید می كنند، فرمود: آیا وقتی من شهید بشوم دینم سالم است؟ فرمود: بله. دین تو سالم است.
علی از خدا می خواست كه شهید بشود، ببینید. چقدر مظلوم بود حق هم دارد. امامی كه باید سرش را توی چاه بكند و حرف بزند امامی كه مردم تحمل عدالت او را نكردند امامی كه حق اش را غصب كردند. امامی كه همسرش را زدند. امامی كه می فرماید من به آسمانها آگاهترم از زمین. امامی كه اولین شخصی بود كه به پیغمبر ایمان آورد امامی كه هفتاد كمال دارد و كسی روی كره ی زمین اینها را ندارد. امامی كه علم غیب دارد. در شرایط اجتماعی و سیاسی ای قرار گرفت وقتی شهید شد فرمود راحت شدم، رستگار شدم، به آرزویم رسیدم.
2- قرآن معجزه خداوند
امام می فرماید قرآن چراغی است كه نورش خاموش شدنی نیست تمام فرضیه های علمی دیر یا زود فریضه هایش یا كم رنگ می شود یا باطل می شود. دیر یا زود نظریه بهتری می آید نظریه اول رد می شود قرآن كتابی است كه رو دست آن نیامد و نخواهد آمد در همین قرآن آمده است كه هر كس مثل قرآن آورد من دست از حرفهایم برمی دارم اگر ده سوره مثل آن بیاورید من پیغمبر نیستم، بعد نه سوره را می بخشد. می فرماید: یك سوره مثل قرآن بیاورید، من بساطم را جمع می كنم هنوز هم آن فریاد هست و شما می دانید كه قرآن چقدر دشمن دارد. عرب زبانهایی كه هم باسواد هستند و هم ضد اسلام و چقدر عوامل نفوذی دارند در این عربها اما تا حالا نتوانسته اند.
قرآن همین الفبا است منتها ما روی خاك می توانیم خشت و آجر درست كنیم. فوقش روی آن هنرنمایی كنیم یعنی هنر انسان همین است ولی خدا از همین خاك هزارها رنگا رنگ در می آورد. الفبا همین الفبا است. ما با همین الفبا حرفهای عادی می زنیم اما خدا با آن قرآن می فرستد.
«بَحْرٍ لَا یُدْرَكُ قَعرُهُ» (بحارالانوار/ج /89ص 21)دریایی است كه قعر آن درك نمی شود. وقتی به مردم می گویی: نفت چیست؟ می گوید: نفت همین است كه توی چراغ است، اما در دنیای پتروشیمی صدها وسیله می سازند. علامه طباطبایی
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 2
فرمود: تفسیر قرآن باید دو سال به دو سال عوض بشود بخاطر اینكه هر چه علم پیشرفت می كند. قرآن شكوفاتر می شود و معنایش روشن تر می شود.
«وَ فُرْقَاناً لَا یُخْمَدُ بُرْهَانُهُ» (بحارالانوار/ج /89ص 21)چنان دلیل می آورد و حق و باطل را روشن می كند كه هیچوقت برهان آن كم رنگ نمی شود. یك سخنران درجه یك در یك زمان گل می كند. بعد از رده خارج می شود. قرآن استدلالهایش تمام شدنی و خاموش شدنی نیست اركان قرآن شل شدنی نیست.
هر دارویی یك مرضی را خوب می كند اما ممكن است یك مرض دیگری را بوجود بیاورد (الدواء كالصابون) دوا مثل صابون است لباس را سفید می كند اما استحكام لباس را كم می كند، دواها مرضی را خوب می كنند مرضی دیگر را به وجود می آورند اما قرآن شفائی است كه. . . قرآن شفاست یعنی چه؟ قرآن شفاست یعنی دردهای اجتماعی را شفا می دهد.
3- مشكلات اجتماعی با مراجعه به قرآن حل می شود
مثلاً قرآن مشكل اجتماعی زندان را حل كرده است می فرماید این آقا چرا زندانی است؟ چاقو كشیده؟ او را از زندان بیرون بیاورید یا یك چاقو به او بزنید یا اینكه او را عفو كنید «وَجَزَاءُ سَیِّئَه یٍ سَیِّئَه یٌ مِثْلُهَا» (شوری/40)جزای چاقو چاقو است، چون این آقایی كه چاقو كشیده می رود زندان آنوقت من كه چاقو نكشیده ام باید خرج این چاقو كش را بدهم، دولت از بی گناهكاران می گیرد خرج گناه ها می كند. آقا تصادف كرده؟ قرآن می فرماید چرا او را زندان می كنی؟ آدم كشت چون خطایی بوده از او دیه بگیرید «مَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِیرُ رَقَبَه یٍ مُؤْمِنَه یٍ» (نساء/92)یك جا ندارد بدهد، قسطی بدهد، چرا زندان برود؟ چك اش برگشت خورده؟ چرا برود زندان، قرآن می فرماید «فَنَظِرَه یٌ إِلَی مَیْسَرَه یٍ وَأَنْ تَصَدَّقُوا خَیْرٌ لَكُمْ» (بقره/280)اگر ندارد صبر كنید تا پولدار شود، اگر دارد با زور از او بگیرد. به هر حال آیه های قرآن این مشكل اجتماعی، به نام زندان را حل می كند ما اگر برویم سراغ قرآن خیلی از مشكلاتمان حل شده است. قرآن شفایی است كه مرضی تولید نمی كند.
«فَهُوَ مَعْدِنُ الْإِیمَانِ» (بحارالانوار/ج /89ص 21)معدن ایمان در قرآن است، «وَ یَنَابِیعُ الْعِلْمِ» (بحارالانوار/ج /89ص 21)چشمه های علم در قرآن است در مجمع البحرین می فرماید: اگر كسی علم واقعی می خواهد سراغ قرآن برود، قرآن را زیر و رو كنید یعنی به آیات قرآن دقت كنید از آن نكته در می آید.
ما به قرآن كم اهیمت می دهیم ولذا گفته خیر من را نبینید، قرآن به ما لعنت كرده ما قرآن را برای شب بیست و یكم گذاشته ایم. قرآن نزد ما جدی نیست. امام علی از طرفداران قرآن شكایت دارد. می فرماید آنهایی كه طرفدار من هستند آنها هم من را فراموش كرده اند.
تنها علمی كه آدم را سیر می كند قرآن است، علم های دیگر سیر نمی كند، علم ریسمان است. قرآن از طرف خداست می فرماید كه اگر از طرف غیر خدا بود اختلافات زیادی در آن بود هر هنرمندی كارهای بعدی او كاملتر می شود اما
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 3
قرآن اولین آیه ای كه نازل شد با آخرین آیه ای كه نازل شد یك جور است قرآن می فرماید همین كه اختلافی در آن نیست این پیداست كه از یك منبع است (تفقه فیه) قرآن بخوانید و در آن تدبر كنید.
می فرماید یا تدبر كنید و از قرآن چیزی یاد بگیرید یا معلوم می شود كه قلب شما قفل است «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ ام عَلَی قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا» (محمد/24)ما باید تدبر كنیم البته نه تدبر یك بار مصرف آقایان مفسر هم باید بنویسند، علامه فرمود دو سال به دو سال باید تفسیر قرآن عوض بشود.
«مَا لِلْقَلْبِ جِلَاءٌ غَیْرُهُ» (بحارالانوار/ج /89ص 23)هر كس می خواهد قلب او نورانی شود راهی جز قرآن ندارد، در بهشت می گویند هر درجه ای می خواهی بگیری باید قرآن بخوانی، حضرت در جنگ احد فرمود: هر شهیدی كه بیشتر قرآن حفظ است اول به جنازه او نماز می خوانم. همینطور كه پدر بر پسر حق دارد اولاد هم به گردن پدر و مادر حق دارند. امام علی (ع) در نامه ای به امام حسن (ع) می فرماید حقی كه تو به گردن من داری این است كه من قرآن به تو یاد بدهم قرآن آموزی وظیفه پدر و مادر است.
4- هر آنچه برای تعالی انسان نیاز باشد در قرآن هست
اخبار گذشته در قرآن است. اخبار آینده در قرآن است، جمهوری اسلامی باز خیلی خوب است به قرآن عمل كرد. بالاخره انقلاب ما جلوی مستكبر را گرفت حداقل به چند آیه عمل كرد. كشورهای دیگر پوچ هستند به الفاظ و طرز قرائت می پردازند. آنوقت اسرائیل در آستین آنهاست آمریكا توی حلقوم آنهاست. فكرشان را می سازد. امام پیش بینی می كند كه زمانی خواهد آمد از قرآن. . . هر حاجی ای كه به مكه می رود یك قرآن به او می دهند به یكی از این آیات عمل نكرده است آخوندهای مزدور و بدبخت شان می گویند دین از سیاست جداست در صورتی كه حدود پانصد آیه سیاسی توی قرآن است و آنكه می گوید دین از سیاست جداست باید این پانصد تا آیه را نادیده بگیرد. یعنی قرآن منهای سیاست.
زمانی می آید كه قرآن مظلوم می شود، امام وقتی ضربت خورد فرمود: «الله الله فی القرآن» شما را به خدا شما را به خدا به قرآن برسید. یعنی تجوید و تواشیح ظاهر قرآن است آنچه مهم است انس با قرآن است. هر چیزی برای تعالی انسان بخواهی قرآن دارد. قرآن برای فكر آیه دارد برای چشم برای پیشانی برای زبان برای راه رفتن برای دست برای پا برای همه اعضا آیه دارد برای انتخاب همسر آیه دارد عقد چه جور باشد مهریه چه جور باشد حاملگی چه جور باشد حتی برای مسائل آمیزش جنسی برای دوران حاملگی برای زایمان برای نام گذاری بچه غذای بچه ارث بچه شغل بچه آیه دارد.
قرآن برای چگونگی حكومت آیه دارد. رهبر كی باشد. تمام آیات «لا تُطِع» و «لا تَتَّبِع» معلوم می شود كه رهبر كی باید باشد رهبر باید كافر نباشد گناهكار نباشد رهبر نباید مسرف باشد رهبر نباید مفسد باشد.
برای اقتصاد، برای داد و ستدد، با كی قهر كنیم با كی آشتی كنیم، با كی بجنگیم، چه جور بجنگیم، چطور جامعه سقوط می كند؟ چطور جامعه عزیز می شود؟ تمام این امورات توی قرآن هست ما هنوز قرآن را نشناخته ایم.
برنامه درسهایی از قرآن سال 47 . ج2، ص: 4
در نهج البلاغه یك جا داریم كه حضرت امیر به خودش سیلی زد و فرمود قرآن غریب است و هنوز هم قرآن از غربت بیرون نیامده است. به امید روزی كه سخنرانی ها حذف شود و بجای آن قرآن خوانده شود، یعنی دست مردم را در دست قرآن بگذارد ولی ما الان قرآن می خوانیم تا مردم سرگرم شوند، تا مردم جمع شوند مثل تق تق رادیو ما، قرآن را جدی نگرفته ایم. مسئله توجه به قرآن شده است اما هنوز قرآن مظلوم است. به امید روزی كه در جامعه ما یك فضه پیدا بشود، فضه كنیز حضرت زهرا (علیها السلام) بود بیست سال هر چه از او سوال كردند با قرآن جواب داد و بنده كه آخوند هستم یك بیستم كنیز زهرا بر قرآن تسلط ندارم حالا ما نمی توانیم امام صادق (ع) باشیم اما. . . بنده كه آخوند هستم یك صدم كنیز حضرت زهر نمی توانم باشم؟ به امید روزی كه انس با قرآن زیاد بشود. آن هم نه به ظاهر قرآن بلكه در آن تدبر كنیم.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است