كارگشائی و خدمت به مردم

بسم الله الرحمن الرحیم
بحث امروز پیرامون خدمت به مردم و كارگشایی از مردم است. زن و شوهر به یكدیگر و همسایه و دانشجو و قبیله به قبیله بسیار مهم است. عناوین مباحث امروز عبارتند از: 1- اهمیت خدمت 2- به چه كسی خدمت كنیم 3- انواع خدمت 4- در هر حال خدمت كنیم. 5- چگونگی خدمت. 6- فرار از خدمت. 7- توجیه فرار.
1- اهمیت خدمت به یكدیگر در آیات و روایات
واما اهمیت خدمت. قرآن می فرماید «تَعاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ» (مائده/2)واجب است كه در كارهای خیر به یكدیگر كمك كنید همین كمكی كه شما در جهاد سازندگی نمونه آن را می بینید. حمایت های مردمی به جبهه ها، حمایت نیروهای ارتشی از سپاه وبسیج. قرآن می فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ» (بقره/195)خدا احسان شدگان را دوست می دارد و چقدر خوب است كه انسان محبوب خدا باشد. مادر به دخترش كلی جهازیه می دهد تا داماد وخانواده اش خشنود و راضی باشند یا زن كلی زحمت می كشد تا مهمان از غذا و پذیرایی راضی باشد واگر می خواهیم خدا راضی باشد، خدا می فرماید: به همدیگر خدمت كنید تاخدا دوستتان داشته باشد.
امام حسن مجتبی (ع) در حال اعتكاف بود، اعتكاف عملی است كه چندین روز به مسجد می روند و بیرون نمی آیند. و اعتكاف از عبادات اولیای خداست (بنزین گیری اولیاء خداست) كسی سراغ ایشان آمد وبا ایشان كار داشت و امام هم اعتكاف خود را برید. از ایشان پرسیدند كه شما معتكف هستی ونباید از مسجد بیرون بیایی، وایشان فرمود: من اعتكاف خود را بر هم می زنم تا مشكل ایشان را حل كنم.
اگر روزه مستحبی بودید وكسی شما را به خانه اش دعوت كرد، نگویید روزه هستید، بروید و بخورید، خدا ثواب روزه را به شما خواهد داد چون دل مسلمانی را شاد كردید. پیامبرفرمود: اگر می خواهید خدا به شما كمك كند شما هم كمك مردم باشید. «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِی عَوْنِ الْمُؤْمِنِ مَا كَانَ الْمُؤْمِنُ فِی عَوْنِ أَخِیهِ الْمُؤْمِنِ» (ثواب الأعمال، ص 135)اگر دیدید وضع مالی خودتان خراب است صدقه بدهید هر چند ندارید چون اگر می خواهید كارتان راه بیفتد كار دیگران را راه بیندازید.
روایت داریم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «مَنْ قَضَی لِأَخِیهِ الْمُؤْمِنِ حَاجَه یً كَانَ كَمَنْ عَبَدَ اللَّهَ دَهْراً» (بحارالأنوار، ج 71، ص 302)كسی به دیگری خدمت كند «كَمَنْ عَبَدَ اللَّهَ دَهْراً» یعنی مثل كسی است كه عمری خدا را بندگی نماید. حدیث داریم (فقد شرافته) یعنی خدا را مسرور كرده است وحدیث دیگری «إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً فِی الْأَرْضِ یَسْعَوْنَ فِی حَوَائِجِ النَّاسِ هُمُ الْآمِنُونَ یَوْمَ الْقِیَامَه یِ» (كافی، ج 2، ص 197)یعنی اگر كسی به مسلمانان خدمت كند در روز قیامت در امان است. اكثر حدیث ها مفصل است ولی من قسمتی از آن را برای شما می گویم تا اگر كسی هم می خواهد از تلویزیون بنویسد بتواند. حدیث دیگر داریم كه (كالمجاهد فی سبیل الله) یعنی كسی كه به مردم خدمت كند مثل مجاهد فی سبیل الله است.
حدیث دیگر داریم «مَنْ مَشَی فِی حَاجَه یٍ لِأَخِیهِ الْمُسْلِمِ حَتَّی یُتِمَّهَا أَثْبَتَ اللَّهُ قَدَمَیْهِ یَوْمَ تَزِلُّ الْأَقْدَامُ» (المؤمن، ص 54)
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 2
خداوند در پل صراط قدمهای اورا بر روی پل صراط ثابت می كند. حدیث دیگر داریم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «مَنْ قَضَی لِمُؤْمِنٍ حَاجَه یً قَضَی اللَّهُ لَهُ حَوَائِجَ كَثِیرَه یً» (قرب الإسناد، ص 56)یعنی توكه مشكلات دیگران راحل كردی خداوند مشكل تو را حل خواهد كرد و خوشابه حال این افراد. امام حسین (ع) می فرماید: وقتی كسی می آید و از تو كمك می خواهد این نعمت خداست كه در خانه تو را زده است پس خلق خود را تنگ نكن. قَالَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ (ع) : «إِنَّ حَوَائِجَ النَّاسِ إِلَیْكُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیْكُمْ فَلَا تَمَلُّوا النِّعَم» (كشف الغمه ی، ج 2، ص 29)یعنی حاجتهای مردم نزد شما از نعمت های خداست و این است پیام امامی كه برای او گریه می كنیم. پس خواهرها و برادرها هر كس هر كاری می تواند برای دیگران بكنید و منتظر شرح وظایف وآئین نامه نباشید. پس بدون چشم داشت و خارج از ساعت اداری، عاشقانه كار كنید و اینهایی كه گفتیم ارزشهای خدمت به مردم است.
2- افرادی كه باید به آنها خدمت و كمك كرد
واما به چه كسانی خدمت كنیم. قرآن می فرماید به كسانی خدمت كنید كه «یَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ» (بقره/273)یعنی به كسانی خدمت بكنید كه وقتی انسان جاهل آنها رامی بیند بگوید از اغنیا هستند. یعنی كسانی كه از وضع او خبر ندارند، بگویند وضعش خوب است. یعنی انسانهای آبرو دار كه با سیلی صورت خود را سرخ نگه می دارند. «مِنَ التَّعَفُّفِ» یعنی اینقدر عفت دارد كه كسی كه از حال او باخبر نیست گمان می كند وضع او خوب است و این افراد بسیارند. به خصوص افراد عیالمند و دختر دار. حدیث داریم در مورد كسانی كه 4 دختر دارند و امام بسیار در این فرماید (اَلا) یعنی توجه توجه كه به او وام بدهید و احوال او بپرسید. معلوم می شود كه فقیر، غریب، پیر مرد، یتیم و. . . در همه كوچه ها هستند و لازم هم نیست بگویید پول نداریم ممكن است انسان پول نداشته باشد ولی می تواند قصه بگوید.
قرآن گاهی می فرماید: «ارْزُقُوهُمْ فیها وَ اكْسُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً» (نساء/5)مساله تنها خوراك و پوشاك دررزق نیست و اینها یك شاخه هستند و كاهی اینها از توان انسان خارج است ولی می تواند برای او حرف بزند. استاد دانشگاه می تواند برای دانشجویان یك جلسه به جای درس دادن تلخی های دوره دانشجویی خودش را بگوید و دانشجو وقتی دید استاد او چه مشكلاتی داشته در برابر مشكلات خودش آرام تر خواهد شد.
پیامبر وقتی ناراحت بود خداوند برای او قصه پیامبران قبلی را می گوید تا دل پیامبر آرام شود. و اگر آیت الله هم برای ما طلبه ها مشكلات خودش را بگوید آرام بخش است چون ما گمان می كنیم استاد دانشگاه وآیت الله یك مرتبه به اینجا رسیده اند. در هر حال ونسبت به همه مردم. برخی می گویند فلانی انسان بدی است پس به او كمك نمی كنم. گاهی اگر انسان حتی به آدم یك كمك كند ممكن است خوب شود.
كسی آمده بود دفتر نماز و به ما می گفت برادر یا خواهر خانم ما تارك الصلوه ی است، آیا منزل ایشان برویم یاخیر؟ و روابط خانوادگی مان راچه كنیم؟ من گفتم این مربوط به اثر است وگاهی ممكن است ایشان با محبت خوب بشود و ما افرادی را داشتیم كه خدمت امامان ما می آمدند و حتی جملات زشتی می گفتند و حسادت می كردند اما در مقابل كلمات
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 3
محبت آمیز امام عذر خواهی می كردند. قرآن می فرماید: «وَ یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَه یِ السَّیِّئَه یَ» (رعد/22)یعنی مومنین كسانی هستند كه بدی راباخوبی دفع می كنند.
3- موارد برخورد متقابل با افراد متفاوت است
البته داریم «وَ جَزاءُ سَیِّئَه یٍ سَیِّئَه یٌ مِثْلُها» (شوری/40)جزای بدی، بدی است و جزای كلوخ انداز سنگ است، ولی گاهی هم می گویند جزای سنگ، سكوت است پس بالاخره كدام درست است؟ مواردشان فرق می كند. برخی خوب هستند و بدی از دستشان در می رود و تصادفی است و باید در اینجا باز كار و عمل بد ایشان چشم پوشید. «فَأَسَرَّها یُوسُفُ فی نَفْسِهِ وَ لَمْ یُبْدِها لَهُمْ» (یوسف/77)یعنی شتر دیدی، ندیدی و زیر سیبلی رد كن. اما افرادی هستند كه جزای بدی شان بدی است و اگر دماغ بریده، دماغش را باید برید. و برخی موارد هم انسان باید سكوت كند «لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَیَّ یَدَكَ لِتَقْتُلَنی ما أَنَا بِباسِطٍ یَدِیَ إِلَیْكَ لِأَقْتُلَكَ» (مائده/28)حضرت آدم دو پسر داشت، هابیل و قابیل. یكی چاقو كشید تا دیگری را بكشد ولی دیگری گفت: اگر تو چاقو هم بكشی من برای تو چاقو نخواهم كشید. «ما أَنَا بِباسِطٍ یَدِیَ إِلَیْكَ لِأَقْتُلَكَ» یعنی انسان با برادر خود به گونه ای دیگر برخورد می كند. مثل دو برادر و یا خواهری كه در خانه دعوی می كنند و می گویند او زد، من هم زدم در صورتی كه این قانون برای غریبه هاست. قرآن می فرماید: برادر گفت كه اگر تو هم چاقو بكشی من این كار را نمی كنم. پس در هر جایی باید بنابه مورد رفتار كرد اما، ما در مقابل یك كیلو بدی، دو كیلو بدی می كنیم. اگر یك سیلی زده از مشرق و مغرب و شمال و جنوب به او چهار سیلی می زنیم. پس آیات قران برای هر مطلبی آیه و دستور دارد اگر با قران آشنا باشیم. پس اگر برادر یا فامیل شما بدی كرد كوتاه بیاید و از آیه هابیل و قابیل استفاده كنیم. جواب كلوخ انداز، سنگ است چون عادلانه نیست مورد قبول نیست. «وَ جَزاءُ سَیِّئَه یٍ سَیِّئَه یٌ مِثْلُها» برای افراد بیگانه است. و جواب خوبیهایی را كه تصادفاً بدی می كنند را هم با خوبی جواب می دهیم.
4- خدمت از طریق آبرسانی و بنایی
و اما چگونگی خدمت (انواع خدمت) ، خدمت از طریق آبرسانی، بنایی، وام دادن، از طریق قلم، زبان، با وسایل خانواده، با شمشیر، با دارو و درمان، مسكن، با آزاد كردن، كه برای همه این انواع خدمت كردن آیه داریم. حال یك به یك به هر یك ازاین موارد می پردازیم. با آبرسانی، حضرت موسی (ع) تحت تعقیب فرعون بود. موسی در حال فرار بود البته كارهای حضرت موسی تشكیلاتی بود و جاسوس هم داشت چون كاخ فرعون بیرون از شهربود و فرعون تصمیم گرفت موسی را تعقیب كند و جاسوس موسی در دربار آمد و گفت «قالَ یا مُوسی إِنَّ الْمَلَأَ یَأْتَمِرُونَ بِكَ لِیَقْتُلُوك» (قصص/20)حكومت دنبال تو می گردد تا تو را بكشد پس فرار كن و موسی هم فرار كرد تا اینكه به چاه آبی رسید و دید چوپان و گله و. . . هستند و در حال آب دادن به حیوانات هستند. سر چاه شلوغ بود و دو دختر كنار ایستاده بودند. موسی با آنكه تحت تعقیب بود آمد و به این دخترها گفت چرااینجا ایستاده اید. گفتند: «وَ أَبُونا شَیْخٌ كَبیرٌ» (قصص/23)پدرمان پیر است و ما مجبوریم به جای او چوپانی كنیم و الآن هم می خواستیم به گوسفندان آب بدهیم شلوغ بود كنار ایستاده ایم تا مردان رد شوند سپس ما بیاییم. موسی گفت گوسفندان را به من بدهید تا به آنها آب بدهم.
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 4
خلاصه گوسفندان را آب داد و به دختران داد و آنها به خانه خود رفتند و پدر آنها شعیب پیامبر بود و از آنها پرسید چرا امروز زود آمدید و آنها ماجرا را تعریف كردند و حضرت شعیت فرمود به او بگویید نزد من باید چون فهمیده بود جوان كیست. و آنها گفتند پدرمان گفته بیا تا پول سقایی ات را بدهد.
در اینجا اگرچه برای خدا كار كرد ولی به او پول می دهد. یعنی نباید بخاطر پول كار كرد ولی شما به او پول بدهید و نگویید او برای خدا و هیأتی كاركرده است و مثل حضرت شعیب رفتار كنید. می گویند طلبه ای هر جا منبر می رفت كسی به او پول نمی داد بالاخره یك بار به صاحب مجلس گفت استاد مابه ماگفته است وقتی جایی می روید پول نخواهید ولی آیابه شما هم گفته است كه پول ندهید؟ خلاصه حضرت شعیب گفت او را صدا كنید. او هم آمد و گفت: «قالَتْ إِنَّ أَبی یَدْعُوكَ لِیَجْزِیَكَ أَجْرَ ما سَقَیْتَ لَنا» (قصص/25)پدرمان گفته بیا تا اجر آب دادن به گوسفندان را به تو بدهد. و او هم آمد و هر چند تحت تعقیب بود ولی لطف خدا شامل او شد و یكی از دختران حضرت شعیب را به همسری گرفت. پس اگر به كسی برای خدا كار كند خدا جبران می كند. و این است كمك آبرسانی و گمان نكنید آب دادن به حیوان ثواب كمی دارد. حدیث داریم زنی گربه ای را نگه داشت تا گربه از تشنگی مرد و خدا او را غضب كرد و زن به همین خاطر مشمول قهر خداوند شد. و حتی حدیث داریم اگر كسی به درخت تشنه آب بدهد مثل این است كه به مومن آب داده است. «مَنْ سَقَی طَلْحَه یً أَوْ سِدْرَه یً فَكَأَنَّمَا سَقَی مُؤْمِناً مِنْ ظَمَإٍ» (وسائل الشیعه ی، ج 17، ص 42)واین آبرسانی اعم است از آب دادن به حیوان تا لوله كشی یك شهر و ساختن سد، تعمیر و بنایی.
قرآن می فرماید: حضرت موسی و خضر دو پیامبر بودند و به قریه ای رفتند و از مردم آن شهر خواستند تا به آنها چیزی برای خوردن بدهند و آنها گفتند نمی دهیم. قرآن می فرماید «فَأَبَوْا أَنْ یُضَیِّفُوهُما فَوَجَدا فیها جِداراً یُریدُ أَنْ یَنْقَضَّ فَأَقامَهُ» (كهف/77)ضیافت نكردند و چیزی ندادند. حضرت موسی در حال رفتن است و می بینید دیواری خراب است حضرت خضر می گوید بیا این دیوار را بنایی كنیم. موسی می گوید اینها به ما غذا ندادند حال ما برایشان كار گری مجانی بكنیم. لااقل از آنها پولی بگیریم ولی حضرت خضر فرمود باید انجام بدهیم. قرآن می فرماید: «فَوَجَدا فیها جِداراً یُریدُ أَنْ یَنْقَضَّ» دیواری در حال كج شدن است «فَأَقامَهُ» البته این دیوار برای دو بچه یتیم بود و پدرش انسان خوبی بود و زیر دیوار گنجی بود كه اگر دیوار خراب می شد گنج پیدا می شد و مردم آن را می بردند و خدا به خضر گفت برای اینكه این پول به پسران این پدر خوب برسد شما دیوار را بنایی كنید تا پسرها بزرك شوند. قصه مفصل است كه به آن كاری نداریم. پس جهادسازندگی گاهی برای سازندگی به روستایی می رود نگوید مردم این شهر به ما محبت نكردند پس ما هم به آنها محبت نمی كنیم. اگر انسان را تحویل بگیرند و محبت كنند و انسان كار كند باید در اخلاص خود شك كند چون اخلاص جایی است كه انسان را تحویل نگیرند و كار كند.
5- خدمت از طریق قرض دادن
در مورد وام آیات زیادی داریم «مَنْ ذَا الَّذی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثیرَه یً» (بقره/245)كسی به مردم وام بدهد گویی به خدا قرض داده است و ثواب وام دادن 18 برابر است در حالی كه ثواب بخشیدن 10 برابر است
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 5
و ثواب وام دادن از بخشیدن بیشتر است. «قَرْضاً حَسَناً» یعنی كسی نفهمد و سریع باشد و مخفی باشد ولی منت باشد و مجمع انسان برای «قَرْضاً حَسَناً» 10 كمال بیان نموده است كه قرض نیكو چه صفاتی باید داشته باشد و همچنین باید به انسان مومن بدهی و موردنیار واقعی فرد باشد.
6- خدمت با قلم
خدمت با قلم. كار تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش و همچنین نهضت سوادآموزی. اگرچه زندگی معلم كم رنگ است ولی مقام معلم جداست و به خصوص معلم كلاس اول. می گویند كسی كتابخانه مهمی داشت و یك كتاب را در جعبه قرار داده بود و همه از آن كتاب می پرسیدند و هر كس گمان می كرد كتاب بسیار مهم و با ارزشی در آن باشد و در جعبه كتاب آب، بابا بود و وقتی از علت این امر پرسیدند. او گفت اگر این كتاب را نمی خواندم هیچ كتاب دیگری را نمی توانستم بخوانم. و معلم كلاس اول در همه كارها شریك است در حالی كه حتی استاد دانشگاه در همه كارها شریك نیست.
خدمت با قلم «وَ لا یَأْبَ كاتِبٌ أَنْ یَكْتُبَ كَما عَلَّمَهُ اللَّهُ» (بقره/282)یعنی اگر از شما خواستند نامه ای بنویسید بخل نكنید و ادارات اگر بخواهند كار مردم را راه بیندازند كار یك ماهه را یك روزه انجام خواهند داد و شاهد آن هم این است كه اگر بخواهند كار شخص خاصی راانجام بدهند در نصف روز انجام می دهند. حال اگر رسول الله به اداره بیاید مگر كارش را راه نمی اندازند. حدیث از رسول خداست كه (هركس می خواهد به من محبت كند به مردم محبت كند) و اگر اینطور فكر كنید به كسی نخواهید گفت برو فردابیا. امام كاظم (ع) فرمود: «مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ أَنْ یَصِلَنَا فَلْیَصِلْ فُقَرَاءَ شِیعَتِنَا» (كافی، ج 4، ص 59)هركس نمی تواند ما را خوشحال كند هر گاه مستضعفی از شیعیان ماآمد به او برسد.
7- خدمت با زبان
با زبان. حدیثی كه من می خوانم كه درسی كه شما می دهند خدمت است و همینطور آشتی دادن دو نفر كه باهم قهر هستند و حتی حدیث داریم كه آشتی دادن دو نفر كه با هم قهر هستند از تمام نمازهای مستحبی ثوابش بیشتر است و همینطور ثوابی بیشتر از همه كارهای مستحبی دارد. و اگر از شما بخواستند برای امری شهادت بدهید نگویید حوصله ندارم «وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا» (بقره/282)واین زبان چقدر كمك ها می تواند بكند.
یا كتمان كردن. علمای یهود و مسیح می دانستند كه پیامبر همان كسی است كه در تورات و انجیل اشاره شده است ولی كتمان كردند یا پزشك وقتی مرض را نمی فهمد بگوید نفهمیدم و كتمان نكند و بی جهت دارو بدهد. یا این پیرزن هان قدیمی كه همه پزشك می شوند و طبابت می كنند.
8- خدمت كردن از طریق وسایل خانه
كمك از طریق وسایل خانه «وَ یَمْنَعُونَ الْماعُونَ» (ماعون/7)ماعون یكی از سوره های قرآن است «أَ رَأَیْتَ الَّذی یُكَذِّبُ بِالدِّینِ» (ماعون/1) «فَذلِكَ الَّذی یَدُعُّ الْیَتیمَ» (ماعون/2)و «وَ یَمْنَعُونَ الْماعُونَ» حال ماعون چیست؟ ماعون جمع معن است به معنای چیزهای كوچكی كه همسایه ها به ما می دهند مثل ظرف و دیگ و. . . و قرآن انتقاد می كند از
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 6
كسانی كه حتی چیزهای خانه را به همدیگر نمی دهند.
9- كمك و خدمت بوسیله اسلحه توسط حكومت ها
با شمشیر. این برای حكومت است. ما چند سال با حزب بعث عراق جنگ داشتیم ولی كشورهای اسلامی حتی بسیاری شان تكان هم نخوردند. در حالی كه قرآن می فرماید اگر شما مسلمان هستید و بین دو گروه مسلمان اختلاف پیش آمد «فَقاتِلُوا الَّتی تَبْغی حَتَّی تَفی ءَ إِلی أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما بِالْعَدْلِ» (حجرات/9)شمشیر دست گیرید و ببینید متجاوز كیست؟ البته ابتدا «فَأَصْلِحُوا» ولی اگر یكی از آنها گردن كلفتی كرد باید شمشیر به دست بگیرید و این از آیاتی است كه هیچكدام از كشورهای اسلامی به آن عمل نكردند.
10- راه های دیگر كمك به مردم
كمك به مردم. در قرآن آمده است نزد ذالقرنین آمدند و گفتند قوم یأجوج و مأجوج ما را اذیت می كنند و شما دیواری بساز كه شر این قوم از ما رفع شود و حضرت ذی القرنین هم برای اینها سدسازی كرد. خداوند به موسی و هارون می فرماید «أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُیُوتاً» (یونس/87)موسی برای مردم خانه بساز. حضرت موسی بزغاله های شعیب را آب می داد، دیوار مردم را درست می كرد و مامور می شد برای مردم خانه بسازد.
و انبیا فقط برای مردم حدیث نمی گفتند و به مشكلات مردم هم می رسیدند «اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ» (بقره/60)آب برای مردم در بیاور.
و گاهی هم مردم را آزاد كنید «وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذی آتاكُمْ» (نور/33)در سابق برده داری بوده و وقتی در جنگ پیروز می شدند اسرای جنگی را برده خود می كردند و یكی از راههای آزاد كردن این بود كه خود برده كار می كرده است تا قیمت خودش را بپردازد و آزاد شود. بعد قرآن همین آیه را می فرماید، یعنی مقداری از این قیمت خودش را به خودش ببخش.
الآن برده نداریم ولی سربازی هست كه از سربازی آمده است و جوانی است كه برای داماد شدن چیزی ندارد. در اسلام داریم كه برده را آزاد كن حالا اینكه هم آزاد است و هم قبل از سربازی شاگرد تو بوده است چرا مقداری از زندگی خودت قیچی نمی كنی و به این نمی دهی مثل یك قطعه زمین و یا ماشین و وانت. پس او را رها كن. چون دیگر این جوان مسلمان از كافر، اسیر و برده كه بدتر نیست.
برخی می گویند وضع خودمان خوب نیست ولی قرآن می فرماید «الَّذینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاء» (آل عمران/134)(سرّاء) یعنی وقتی كه وضعت خوب است و (ضرّاء) یعنی وقتی وضعت خراب است و در هر حال انفاق كن.
11- در كمك كردن فرد را خفیف نباید كرد
كیفیت كمك این است كه «من غیر استخفاف منه» (مشكاه یالأنوار، ص 323)یعنی اگر كمك كنید آن را خفیف نكنید مثلاً به فقیر می خواهند پول بدهند می گویند آواز بخوان و او را دلقك می كنند. حدیث داریم پول به فقیر می دهی دستت را ببوس چون احترام دارد و قبل از اینكه ققیر بگیرد خدا گرفته است. حدیث دیگر داریم كمك خود را بزرگ نشمار و
برنامه درسهایی از قرآن سال 86 . ج1، ص: 7
آن را هر چند برزگ است نزد خود كوچك بدان. یعنی آن را كتمان كن و سریع هم كمك كن.
و آخرین حدیث هم كه مشكل است و برای من هم تازگی داشت این است كه، اگر كسی عمری نماز شب بخواند و گریه كند و تمام عبادات را در زمین انجام بدهد ولی به مردم كمك نكند بی دین خواهد مرد. امام كاظم (ع) فرمود: «إِنَّ خَوَاتِیمَ أَعْمَالِكُمْ قَضَاءُ حَوَائِجِ إِخْوَانِكُمْ وَ الْإِحْسَانُ إِلَیْهِمْ مَا قَدَرْتُمْ وَ إِلَّا لَمْ یُقْبَلْ مِنْكُمْ عَمَلٌ حَنُّوا عَلَی إِخْوَانِكُمْ وَ ارْحَمُوهُمْ تَلْحَقُوا بِنَا» (بحارالأنوار، ج 72، ص 379)خاتمه كارهایتان این است كه چقدر مشكلات مردم را حل كرده اید و اگر مشكل مردم را حل نكنی هیچ عملی از تو قبول نخواهد شد. سپس می فرماید: اگر روز قیامت می خواهید به ما برسید «حَنُّوا عَلَی إِخْوَانِكُمْ وَ ارْحَمُوهُمْ» به برادران دینی خود كمك كنید، روز قیامت جایتان پیش ماست. اما اینهایی كه به مردم كمك نمی كنند. یعنی به خدا و پیامبر و علی (ع) ایمان ندارند و این كسی است كه وقتی به او می گویند گره ای را از مشكلی را باز كن در حالی كه می تواند انجام نمی دهد. حرفهایمان تمام شد ولی اگر می توانید مشكلی را حل كنید كوتاهی نكنید. اگر می توانید به دختری جهاز بدهید یا پسری را داماد كنید یا چرخ خیاطی بدهید.
خدایا به حق محمد و آل محمد ما را به وظایفمان آشنابنما.
برای شادی روح حضرت امام و شهدا صلواتی بفرستید. خدایا خدایا تا انقلاب مهدی (عج) از نهضت خمینی محافظت بفرما خامنه ای رهبر به لطف خود نگهدار.
«والسلام علیكم و رحمه ی الله و بركاته»
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است