مقدّسات در اسلام
در تمام دنیا و عقائد مختلف، به بزرگان خود احترام خاصّی می گذارند. شهرها، خیابان ها، دانشگاه ها، فرودگاه ها، مدارس، مؤسسات را به نام آنان نامگذاری می كنند. در اسلام نیز افراد، ساعات ومكان ها وحتّی برخی گیاهان و جمادات قداست دارند.
ریشه ی قداست و كرامت همه ی آنها در اسلام، وابستگی به ذات مقدّس خداوند است و هر چه وابستگی آن به خدا بیشتر باشد، قداست آن هم بیشتر است و ما باید احترام ویژه ی آنها را حفظ كنیم. امّا مقدّسات:
1- خداوند سرچشمه ی قدس است و مشركان كه دیگران را با خدا یكسان می پندارند، در قیامت به انحراف خود اقرار خواهند كرد و به معبودهای خیالی خود خواهند گفت: رمز بدبختی ما این است كه شما را با خدا یكسان می پنداشتیم.

«اذ نُسوّیكم بِربّ العالَمین» [1]
در قرآن سخن از تسبیح و تنزیه خداوند زیاد است، یعنی ما باید برای خدا آن احترام وقداستی را بپذیریم كه هیچ گونه عیب ونقصی برای او تصوّر نشود. نه تنها ذات او، بلكه نام اونیز باید منزّه باشد. «سَبّح اسم ربّك الاعلی» [2]
2- كتاب خدا نیز احترام و قداست ویژه ای دارد. زیرا وقتی
تفسیر سوره حجرات . ج1، ص: 30
قرآن خود را عظیم می داند، [3] پس ما باید آن را تعظیم كنیم، وقتی قرآن خود را كریم می داند، [4] ما باید آن را تكریم كنیم، وقتی قرآن خود را مجید می داند، [5] ما باید آن را تمجید كنیم.
3- رهبران الهی، تمام انبیا و جانشینان بر حقّ آن بزرگواران به خصوص حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و اهل بیت او، دارای مقام مخصوصی هستند كه در این سوره (حجرات) پاره ای از آداب برخورد با حضرت بیان شده است: بر آنان پیشی نگیریم، بلندتر از آنان صحبت نكنیم و. . .
در قرآن به انسان فرمان صلوات بر پیامبر داده شده است. [6] البتّه باید به این نكته توجّه كنیم كه الآن كه حضرت رحلت كرده اند، همان احترام برای زیارت حضرت [7]، جانشینان حضرت، ذریّه آن بزرگوار و تمام كسانی كه به نحوی به آن حضرت نسبت دارند، به خصوص علمای ربّانی و فقهای عادل و مراجع تقلید (كه به فرموده ی روایات، این عزیزان جانشینان پیامبرند) ، بر ما لازم است.
در حدیث می خوانیم: كسی كه سخن فقیه عادل را رد كند، مثل كسی است كه سخن اهل بیت پیامبر علیهم السلام را رد كرده
تفسیر سوره حجرات . ج1، ص: 31
باشد و كسی كه سخن آنان را رد كند، مثل كسی است كه سخن خدا را رد كرده باشد. [8]
نه تنها پیامبر صلی الله علیه و آله كه آنچه مربوط به انبیا است، نیز كرامت دارد. در قرآن می خوانیم: صندوقی كه موسی علیه السلام در زمان نوزادیش در آن نهاده و به دریا انداخته شده بود و بعداً یادگارهای موسی و آل موسی در آن بود، به قدری مقدّس بود كه برای امّت بنی اسرائیل وسیله ی آرامش بود و فرشتگان آن را حمل می كردند. [9]
4- در اسلام والدین از كرامت و قداست خاصّی برخوردارند.

در قرآن پنج مرتبه بعد از سفارش به یكتاپرستی، احسان به والدین مطرح شده [10] و تشكّر از آنان، در كنار تشكّر از خداوند آمده است. [11]
احترام والدین تا آنجا است كه نگاه همراه با محبّت به والدین عبادت است و به ما سفارش شده صدای خود را بلندتر از صدای آنها قرار ندهید، سفری كه سبب اذیّت آنان می شود، حرام است ودر آن سفر نماز شكسته نمی شود. با والدین حمّام نروید، با نامادری خود كه زمانی همسر پدر شما بوده است ازدواج نكنید.
5- در اسلام بعضی از زمان ها مثل شب قدر، بعضی از مكان ها
تفسیر سوره حجرات . ج1، ص: 32
مثل مسجد، بعضی از سنگ ها مثل حجرالاسود، بعضی از آبها مثل زَمزم، بعضی از خاك ها مثل تربت امام حسین علیه السلام، بعضی از گیاهان مثل زیتون، بعضی از سفرها مثل معراج و سفرهای علمی- عبادی- كمك رسانی- جهاد، بعضی از لباسها مثل لباس احرام، مقدّس است و باید برای آنها احترام خاصّی را پذیرفت.
مثلاً در قرآن می خوانیم: حضرت موسی باید به احترام وادی مقدّس، كفش خود را بیرون آورد. «فَاخلَع نَعلَیك انّك بِالوادِ المقدّس طُوی » [12]
مشرك حقّ ورود به مسجدالحرام را ندارد. «انّما المشركون نجس فلایَقربوا المسجد الحرام» [13]
سفارش كرده هنگامی كه به مسجد می روید، زینت خود را به مسجد ببرید. «خُذوا زینَتكم عند كلّ مسجد» [14]
جُنُب حقّ توقّف در مسجد را ندارد. «و لاجُنباً الاّ عابری سبیل» [15]
مسجد به قدری عزیز است كه افرادی مثل حضرت ابراهیم، اسماعیل، زكریّا و مریم علیهم السلام خادم و مسئول پاكسازی و تطهیر آن بوده اند. «طَهّرا بَیتی» [16] حتّی مادر مریم در دوران حاملگی كه خیال می كرد فرزندش پسر است، نذر
تفسیر سوره حجرات . ج1، ص: 33
كرد او را بعد از تولّد و رشد، خادم مسجدالاقصی كند. «انّی نَذَرتُ لَك ما فی بَطنی مُحرّراً» [17]
6- انسان با ایمان نیز دارای قداست وكرامت است، تا آنجا كه آبروی مؤمن از كعبه بیشتر است و آزار و غیبت او حرام و دفاع از حقّ او واجب و حتّی نبش قبر او بعد از مرگ نیز حرام است.
اگر نماز فرادی در جایی كه نماز جماعتی برقرار است، سبب تضعیف امام جماعت شود، آن نماز باطل است.
آری، ضربه به كرامت انسان، سبب بطلان نماز می شود.
7- اسلام حتّی برای بعضی از غیر مسلمانان نیز احترام خاصّی قائل شده است. پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله همین كه رئیس قبیله ای اسلام می آورد، احترام او را حفظ و بر ریاستش ابقا می فرمود. حتّی برای اسیرانی كه از خانواده های محترمی بودند، حساب جداگانه ای باز می كرد. مثلاً برای شهربانو (دختر پادشاه ایران) و فرزند حاتم طایی سخاوتمند كه اسیر شدند، حساب جداگانه ای باز كردند.
همان گونه كه گفتیم، در فرهنگ همه ی ملّت ها مقدّساتی وجود دارد، مثلاً قانون اساسی و پرچم ملّی و شخصیت های علمی، انقلابی و هنری، در نزد آنها محترم است.
البتّه باید از قداست های انحرافی پرهیز كرد، زیرا در طول تاریخ رندانی مثل سامری بوده اند كه گوساله هایی ساخته و
تفسیر سوره حجرات . ج1، ص: 34
برای آنها قداست جعلی قرار داده اند، چه بسیار شاهانی كه دانشمندان و شعرایی را خریده و آنان را به ثناخوانی و مقدّس تراشی خود واداشته اند.

[1] - شعراء، 98
[2] - اعلی، 1
[3] - حجر، 87.
[4] - واقعه، 77
[5] - ق، 1
[6] - احزاب، 56
[7] - در كتب متعدّد مانند كتاب تبرّك الصحابه نوشته آیةاللّه احمدی میانجی صدها نمونه از احترام اصحاب پیامبر به رسول خدا صلی الله علیه و آله در زمان حیات و بعد از رحلت ایشان ذكر شده است
[8] - بحار، ج 27، ص 238
[9] - بقره، 248
[10] - بقره، 83؛ نساء، 38؛ انعام، 151؛ اسراء، 23؛ احقاف، 15
[11] - لقمان، 14
[12] - طه، 12
[13] - توبه، 28
[14] - اعراف، 31
[15] - نساء، 43
[16] - بقره، 125
[17] - آل عمران، 35
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است