Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
«1» پرسش: آیا گفتن «بسم اللّه» و شروع كار با نام خدا، قبل ازاسلام هم سابقه داشته است؟
«2» پرسش: این كه می گویند: تمام قرآن در «سوره حمد» و تمام حمد در «بسم اللّه» و تمام «بسم اللّه» در حرف «باء» است، مرادچیست؟
«3» پرسش: آیا خداوند به حمد و ستایش ما نیاز دارد؟
«4» پرسش: چرا خدا را «مالك یوم الدین» می خوانیم، مگر اومالك دنیا نیست؟
«5» پرسش: دین به چه معنا و چه لزومی دارد؟
«6» پرسش: چرا وقتی كه به تنهایی و فرادی نیز نماز می خوانیم، از كلمات و جملاتی كه نشانه ی «جمع» است، استفاده می كنیم؟ مثلاً می گوییم: «نعبد، نستعین، اِهدنا، علینا»
«7» پرسش: چرا در قرآن معمولاً دعاها با نام مقدس «ربّ» آغازشده است؟
«8» پرسش: مهم ترین دعا چیست؟
«9» پرسش: الگوهای راه مستقیم چه كسانی هستند؟
«10» پرسش: الگوهای منفی كدامند؟
«11» پرسش: چرا بعضی سوره ها با حروف مقطّعه آغاز می شود؟
«12» پرسش: بالاترین هدف خلقت انسان و درجه ی كمال اوچیست و راه دستیابی به آن كدام است؟
«13» پرسش: چرا با این كه بعضی از مردم در قرآن شك و تردیددارند؛ امّا خداوند می فرماید: «لا رَیب فیه» در آن هیچ شكی نیست؟
14پرسش: رستگاران چه كسانی هستند؟
«15» پرسش: از ظاهر بعضی آیات، گمراه شدن انسان توسط خدافهمیده می شود، آیا چنین برداشتی صحیح است؟ مثلاً؛ «ختم اللّه علی قلوبهم» یا «طبع اللّه» یا «یضلل اللّه» و «تذلّ من تشاء» ؟
«16» پرسش: چرا باید خداوند را عبادت و پرستش كنیم؟
«17» پرسش: نسبت دادن خُدعه و مكر و حیله به خدا در قرآن به چه معناست؟
«18» پرسش: آیا به نمایش گذاشتن قدرت ها، هنرها و صنعت ها ازنظر قرآن جایگاهی دارد؟
«19» پرسش: تفسیر به رأی چیست؟
«20» پرسش: بزرگ ترین نعمت كدام است؟
«21» پرسش: عوامل سقوط و انحراف جامعه چیست؟
«22» پرسش: آیا در اسلام اول بودن و سابقه داشتن ارزشی دارد؟
«23» پرسش: عوامل بخشش گناهان كدام است؟
«24» پرسش: نظر اسلام راجع به مسابقه چیست؟
«25» پرسش: چرا خداوند اجازه می دهد تا افراد معلول وناقص الخلقه متولد شوند؟
«26» پرسش: نظر اسلام درباره استقلال و عدم وابستگی چیست؟
«27» پرسش: خدا كه از همه چیز آگاه است، چرا انسان ها را امتحان و آزمایش می كند؟
«28» پرسش: چه كنیم كه در امتحان الهی پیروز و سربلند شویم؟
«29» پرسش: در روایات می خوانیم: یك ساعت تفكّر ازعبادت های طولانی ارزشمندتر است، كدام تفكّر و تفكّر درچه چیزی
«30» پرسش: آیا دوستی و دوست داشتن گناه است؟
«31» پرسش: عوامل سقوط یك جامعه كدام است؟
«32» پرسش: اصول مشترك ادیان چیست؟
«33» پرسش: آیا پیروان دیگر ادیان آسمانی اهل دوزخند؟
«34» پرسش: آیا زور و تهدید و خشونت در اسلام وجود دارد؟
«35» پرسش: در آنجا كه اسرار احكامی را نمی دانیم، آیا باید به آن عمل كنیم؟
«36» پرسش: راههای ارزیابی ایمان واقعی چیست؟
«37» پرسش: در برخورد با مشكلات چه كنیم تا صبر و تحمّل آن برما آسان شود؟
«38» پرسش: آیا مشكلات جنبه مثبت نیز دارد؟
«39» پرسش: آیا بیان اطلاعات برای همه كس و در همه جا لازم است؟ آیا در اسلام اطلاعات طبقه بندی شده داریم؟
«40» پرسش: آیا هر دانش و علمی مفید است؟
«41» پرسش: چه چیزهایی را باید هنگام سخن گفتن یا جواب دادن به دیگران مراعات كنیم؟
«42» پرسش: آیا در انجام وظایف دینی مورد پسند بودن آن نزددیگران مطرح است؟
«43» پرسش: آرزوی دشمنان ما چیست؟
«44» پرسش: دلیل تقلید از مراجع دینی چیست؟
«45» پرسش: چرا بعضی از دستورات اسلام تغییر یافته است؟
«46» پرسش: بزرگ ترین ظلم كدام است؟
«47» پرسش: چرا انبیا به تمام تقاضاها و توقّعات مردم جواب مثبت نمی دادند؟
«48» پرسش: آیا اگر با دشمنان نیز رفتاری مسالمت آمیز داشته باشیم و به گونه ای زندگی كنیم كه از ما راضی باشند و تنش هابه كلّی برطرف شود، اشكالی دارد و گناهی مرتكب شده ایم؟
«49» پرسش: وظیفه ی ما در برابر قرآن چیست؟
«50» پرسش: هدف خداوند از ابتلا و آزمودن بندگان چیست؟
«51» پرسش: چگونه دعا كنیم و از خدا چه بخواهیم؟
«52» پرسش: عبادت چیست؟
«53» پرسش: چگونه و به چه شیوه ای عبادت كنیم؟
«54» پرسش: بهترین عبادت كدام است؟
«55» پرسش: رنگ خدا چیست و چه ارزشی دارد؟
«56» پرسش: قرآن درباره ی آداب و رسوم نیاكان و میراث فرهنگی چه نظری دارد؟
«57» پرسش: چرا خداوند مخالفان انبیا را سفیه خوانده است؟
«58» پرسش: آیا عاقبت هركس به دست اوست؟
«59» پرسش: آیا تعصّب و انحصارطلبی همه جا منفی است؟
«60» پرسش: آیا هر سوگندی لازم الاجراست؟
«61» پرسش: جریمه ی سوگند چیست؟
«62» پرسش: ریشه ی مفاسد اخلاقی كدام است؟
«63» پرسش: دلیل مدت نگه داشتن زنان بعد از طلاق و به اصطلاح، فلسفه ی عِدّه چیست؟
«64» پرسش: آیا بشر می تواند با دست نوشته ها و قوانین خودش، اختلافات را حل كند؟
«65» پرسش: مقدار مالی كه شوهر باید در مراحل مختلف طلاق به همسرش بپردازد، چه مقدار است؟
«66» پرسش: آیا اسلام به آمار و كمّیت نظر دارد، یا به كیفیت؟
«67» پرسش: نظر اسلام نسبت به تمایلات درونی انسان چیست؟
«68» پرسش: نظر قرآن راجع به رجعت چیست؟
«69» پرسش: آیا بشر می توانست چیزهایی را كه از انبیا آموخته، خودش به مرور زمان و با تجربه و تحصیل و پژوهش بدست آورد؟
«70» پرسش: آیا در اسلام احكام شناور و انعطاف پذیر هست؟
«71» پرسش: تا كجا باید از آداب و رسوم اجتماعی پیروی كنیم؟
«72» پرسش: چرا در برخی آیات نسبت به پیامبراكرم عتاب وتهدید آمده است؟
«73» پرسش: چرا قبله مسلمانان از بیت المقدس به كعبه تغییر كرد؟
«74» پرسش: عكس العمل یهود پس از فرمان تغییر قبله چه بود؟
«75» پرسش: بزرگ ترین و مخفی ترین گناه چیست؟
«76» پرسش: قرآن درباره ی آسمان چه بیانی دارد؟
«77» پرسش: اسلام درباره ی تغذیه چه می فرماید؟
«78» پرسش: نظر اسلام درباره ی «وطن» چیست؟
«79» پرسش: آیا در قرآن دستورها و تحریم های موسمی و موقّت وجود دارد؟
«80» پرسش: انتخاب فرماندهان نظامی با كیست؟
«81» پرسش: در قرآن می خوانیم: تنها با یاد خدا دلها آرام می گیرد،
«82» پرسش: نظر اسلام درباره وام و قرض الحسنه چیست؟
«83» پرسش: چگونه ایمان به غیب را در خود شكوفا كنیم؟
«84» پرسش: راه دریافت الطاف و امدادهای الهی چیست؟
«85» پرسش: نشانه ی ایمان واقعی چیست؟
«86» پرسش: دستگیره ی محكم و ناگسستنی و راه نجات بخش كدام است؟
«87» پرسش: چگونه می توان مردم را از شرك و طاغوت نجات داد؟
«88» پرسش: مرز رابطه میان مؤمنان با كفّار چیست؟
«89» پرسش: آثار پذیرش ولایت الهی چیست؟
«90» پرسش: آیا می توان به جای تلاش و كوشش، دعا كرد؟
91پرسش: آیا جمله «لا اكراه فی الدین» دلیل آزادی و اختیارانسان در عمل نیست؟
«92» پرسش: نام چند نفر از انبیا در قرآن آمده و آیا در قرآن نشانه ای بر وجود انبیای دیگر هست؟
«93» پرسش: آیا میان انبیا هم سلسله مراتب و تفاوتی وجود دارد؟
«94» پرسش: آیا پیامبران دیگر نیز معراج داشته اند؟
«95» پرسش: نمونه جدال احسن در قرآن، كدام است؟
«96» پرسش: راه رسیدن به تمام كمالات كدام است؟
«97» پرسش: عالم ربّانی كیست؟
«98» پرسش: پای بندی و وفاداری به كدام عهد و پیمان واجب است؟
«99» پرسش: نظر قرآن درباره ی محبوبیّت های اجتماعی چیست؟
«100» پرسش: آیا در قرآن قرعه مطرح شده است؟
«101» پرسش: بهترین عمل كدام است؟
 

«40» پرسش: آیا هر دانش و علمی مفید است؟
پاسخ: هرگز. در قرآن می خوانیم؛ علم چند نوع است و هر كدام حكمی دارد:
الف) علم مفید.
ب) علم مضرّ.
ج) علمی كه نه مفید است و نه مضرّ.
برای فراگیری علم مفید، موسی به دنبال خضر به سیر و سفر مشغول می شود و پس از پیدا كردن استاد به او می گوید: آیا اجازه می دهی تا تو را همراهی كنم و از علومی كه آموخته ای آنچه مایه ی رشد است به من بیاموزی؟ «هل اتّبعك علی أن تُعلِّمَنِ ممّا عُلِّمتَ رُشدا» [1]
در آیه ی 259 سوره ی بقره می خوانیم كه عُزیر پیامبر، سوار بر الاغی شد و عازم سفر گردید و از كنار روستای مخروبه ای گذشت از خدا پرسید: چگونه مردگان این قریه را زنده خواهی كرد؟ خداوند جان او را گرفت و پس از مدّتی او را زنده كرد.

آنگاه از او پرسید: چه مدتی است كه اینجا مانده ای؟ گفت:

یك روز یا قسمتی از روز.
خداوند به او فرمود: تو صد سال است كه در اینجا بوده ای، به نوشیدنی و غذایت كه همراه داشتی نگاه كن كه با گذشت صد سال تغییر نیافته و به الاغ خود نگاه كن كه چگونه متلاشی شده است. اكنون به استخوان های الاغ بنگر كه چگونه آنها را
پرسش و پاسخهای قرآنی (ج‏1) . ج1، ص: 55
به هم پیوند می دهیم و بر آن گوشت می رویانیم.
از این ماجرا می فهمیم كه علم مفید و دریافت حقیقت به قدری ارزش دارد كه انسان بزرگی همچون حضرت عزیر صدسال می میرد كه نكته ای بفهمد و میزان علم خود را با تجربه و پرسیدن بالا ببرد.
چنانكه نمونه ی دیگر آن در آیه ی 260 سوره ی بقره نیز آمده است كه خداوند برای اطمینان قلب حضرت ابراهیم، او را به مشاهده حسی از طریق كشتن چهار پرنده (طاووس، خروس، كبوتر و كلاغ) و مخلوط كردن گوشت آنها و قرار دادن هر تكّه ای از آن بر سر چند كوه و سپس به اسم فراخواندن و جمع شدن ذرات هر یك بر جای خود، فرمان می دهد.
علم مفید نه تنها در انبیا و اولیا و انسان های عادّی كارساز است، بلكه در حیوانی همچون سگ نیز كه حیوان نجسی است، كارایی دارد؛ زیرا شكار سگ آموزش دیده و تعلیم داده شده، حلال است. [2] از این ماجرا می فهمیم كه آموزش در پست ترین موجودات (سگ) و در بهترین موجودات (انبیا) مؤثر است.
و امّا علم مضرّ:
قرآن در آیه ی 101 سوره ی بقره در انتقاد از گروهی می فرماید: آنها مطالبی را می آموختند كه برایشان مضر بود و سودی نداشت. «و یتعلّمون ما یضرّهم و لاینفعهم»
همچنین در قرآن از سؤال هایی كه آگاهی بر جواب آن، آثار
پرسش و پاسخهای قرآنی (ج‏1) . ج1، ص: 56
بدی را به دنبال دارد، نهی شده است. «لاتسئلوا عن أشیاء ان تبدلكم تسؤكم» [3]
و امّا علمی كه نه مفید است و نه مضرّ:
در تعداد اصحاب كهف قرآن اختلاف نظرهایی را بیان می كند كه بعضی می گفتند: اصحاب كهف سه نفر بودند و چهارمی آنها سگشان بود. عده ای دیگر می گفتند: آنان پنج نفر بودند كه ششمی آنها سگشان بود. بعضی تعداد آنها را هفت نفر و سگ آنان را هشتمی می دانستند. [4]
قرآن از این گفتگوی حدسی و تخمینی و بدون دلیل و بحث های جدلی انتقاد كرده و می فرماید: به جای تعداد و عدد و آمار غیرمفید، به هدف بیندیشید و سراغ دانستنی های بی هدف نروید.
سوره ی كهف به ما می آموزد كه چند جوانمرد همین كه دیدند در محیط فاسد شهری و رژیم طاغوتی نمی توانند عقیده خود را حفظ كنند، از آنجا بیرون آمده و سر به بیابان گذاردند و زندگی سخت غارنشینی را با حفظ عقیده، بر شهرنشینی با حكومت ستمگران ترجیح دادند.
این ماجرا برای تمام كسانی كه در سرزمین و مملكت كفر و محیط گناه زندگی می كنند، درس عبرتی است كه در جامعه فاسد حذف نشوند؛ امّا علم و آگاهی به تعداد اصحاب كهف، نقشی در سازندگی انسان ندارد، لذا قرآن به نوعی از آن نهی كرده و فرموده است: «ربّكم أعلم بما لبثتم» [5]، «ربّهم أعلم
پرسش و پاسخهای قرآنی (ج‏1) . ج1، ص: 57
بهم» [6]، «ربی أعلم بعدّتهم» [7] و «قل اللّه أعلم بما لبسوا» [8]
این داستان برای ما درسی سازنده دارد كه عمر خود را برای دانستن اطلاعات و آماری كه دانستن و ندانستن آن برای رشد ما سودی ندارد، صرف نكنیم؛ مثلاً در بسیاری از مسابقات سؤال هایی مطرح می شود كه دانستن آن، نه واجب است و نه مستحب، نه نیاز فردی است و نه نیاز اجتماعی.
با كمال تأسف نام آنها را هم كارهای فرهنگی و پژوهشی و تحقیقاتی می نامند.
در روایت می خوانیم: پیامبراسلام صلی الله علیه و آله هر روز از دانش بی فایده به خدا پناه می برد. «أعوذ بك من علم لایَنفع» [9]

[1] . كهف، 66
[2] . مائده، 4
[3] . مائده، 101
[4] . كهف، 22
[5] . كهف، 19
[6] . كهف، 21
[7] . كهف، 22
[8] . كهف، 26
[9] . بحار، ج 83، ص 18
کليه حقوق برای مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن محفوظ است